Tòa án Nhân dân Tối cao Trung Quốc đang thúc đẩy hoàn thiện khung pháp lý cho giao dịch số và tài sản ảo, trong bối cảnh các vụ án liên quan crypto và tội phạm mạng gia tăng cùng sự phát triển nhanh của tiền điện tử.
Trong khi Trung Quốc vẫn cấm hầu hết hoạt động crypto, hệ thống tòa án lại ngày càng phải xử lý tranh chấp liên quan “tài sản ảo”. Việc nhấn mạnh luật cho tiền kỹ thuật số và tài sản số nhằm thu hẹp vùng xám pháp lý, tăng khả năng quản trị rủi ro và chuẩn hóa giao dịch điện tử.
- Tòa án Tối cao Trung Quốc kêu gọi cải thiện luật cho giao dịch số và tài sản ảo để theo kịp công nghệ blockchain và tiền điện tử.
- Trung Quốc cấm hoạt động crypto, nhưng tòa án nhiều lần công nhận tiền điện tử là “tài sản ảo” có giá trị kinh tế, tạo ra vùng xám khi sở hữu được nhưng giao dịch bị hạn chế.
- Các cập nhật pháp lý liên quan gồm quy định dữ liệu, cạnh tranh không lành mạnh, tòa án internet, và coi giao dịch “tài sản ảo” là hành vi rửa tiền theo luật.
Tòa án Tối cao Trung Quốc đang thúc đẩy luật cho tiền kỹ thuật số và tài sản ảo
Tòa án Nhân dân Tối cao Trung Quốc nhấn mạnh nhu cầu hoàn thiện pháp luật cho giao dịch số và tài sản ảo thông qua ấn phẩm “Digital Rule of Law”, nhằm đáp ứng các thách thức mới từ blockchain, tiền điện tử và tranh chấp tài sản số.
Tòa án đã công bố số thứ 6 của “Digital Rule of Law” năm 2025, trong đó tập trung vào việc nâng cấp “pháp trị số” cho các hoạt động giao dịch điện tử và tài sản ảo. Ấn phẩm do People’s Court Press tổ chức, bàn về những khó khăn lớn khi xây dựng khuôn khổ pháp lý theo kịp sự phát triển của công nghệ sổ cái phân tán và tiền điện tử.
Điểm nổi bật là định hướng cải cách luật thương mại áp dụng cho giao dịch số, về mặt kỹ thuật có thể giúp công dân có cơ chế yêu cầu bảo vệ quyền lợi trong các vụ việc liên quan tài sản số. Ấn phẩm cũng đề cập nhiều mảng khác của luật số, như thủ tục tố tụng hình sự trực tuyến, bảo vệ dữ liệu, quản lý trí tuệ nhân tạo, và bảo hộ bản quyền với nội dung do AI tạo ra.
Tài liệu nêu ý tưởng tạo ra một lớp tài sản mới theo hướng “hồ sơ điện tử có thể kiểm soát” để tăng cường quy định dân sự và thương mại tại Trung Quốc. Thông tin chi tiết được đề cập trong ấn phẩm trên WeChat.
Cải cách luật thương mại về giao dịch số có thể mở đường cho cơ chế bảo vệ quyền lợi liên quan tài sản số
Cải cách luật thương mại cho giao dịch số được xem là cập nhật quan trọng nhất, vì có thể định hình cách tòa án xử lý hợp đồng điện tử, chứng cứ điện tử và tranh chấp có yếu tố tài sản ảo trong thực tiễn.
Một bài viết trong ấn phẩm phân tích việc Mỹ thay đổi luật thương mại năm 2022 để xử lý tốt hơn các vấn đề như ký kết hợp đồng điện tử, tiền tệ điện tử và tài sản ảo dựa trên công nghệ sổ cái phân tán. Các diễn biến quốc tế này được nêu như tham chiếu nhằm hỗ trợ Trung Quốc xây dựng khung pháp lý cho thương mại số.
Song song đó, tòa án Trung Quốc cũng nhấn mạnh các nguyên tắc “công bằng” và “trung thực” để điều chỉnh hành vi thị trường. Luật Chống cạnh tranh không lành mạnh (sửa đổi) có hiệu lực từ ngày 15/10/2025 nêu rõ việc thu thập hoặc sử dụng trái phép dữ liệu được nắm giữ hợp pháp là hành vi bị cấm.
Trung Quốc cần luật tiền kỹ thuật số ngay cả khi đang cấm crypto
Dù Trung Quốc cấm cryptoasset và các hoạt động liên quan, các tranh chấp và tội phạm gắn với tài sản ảo vẫn phát sinh, buộc hệ thống tư pháp phải làm rõ quy trình xử lý, tiêu chuẩn chứng cứ và phạm vi bảo vệ quyền tài sản trong các vụ án.
Hiện Trung Quốc áp dụng lệnh cấm toàn diện đối với cryptoasset và hoạt động cryptoasset, gồm phát hành/đào tiền điện tử, sử dụng và lưu thông như tiền tệ, chào bán công khai, giao dịch và đầu cơ. Đồng tiền kỹ thuật số hợp pháp duy nhất là đồng nhân dân tệ số do Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc phát hành.
Tuy vậy, tòa án Trung Quốc nhiều lần công nhận tiền điện tử là “tài sản ảo” có giá trị kinh tế và có thể được bảo vệ theo pháp luật. Mặt khác, các giao dịch tiền ảo bị coi là trái với chính sách công có thể bị tuyên vô hiệu. Sự song hành này tạo vùng xám pháp lý: cá nhân có thể sở hữu tài sản số như một dạng tài sản, nhưng không thể giao dịch hợp pháp theo nghĩa rộng.
Các vụ án liên quan crypto gia tăng khiến Tòa án Tối cao nhấn mạnh quy trình xử lý tài sản ảo trong tố tụng
Tòa án Tối cao Trung Quốc ghi nhận các vụ việc liên quan crypto xuất hiện thường xuyên hơn và kêu gọi xử lý các vấn đề mới, bao gồm cách áp dụng thủ tục đối với “tiền ảo” hoặc tài sản ảo trong các vụ án.
Trong tháng 11/2025, Tòa án Tối cao nhấn mạnh nhu cầu giải quyết các vấn đề phát sinh cùng sự gia tăng các vụ án liên quan crypto, trong đó có quy trình đối với tiền ảo/tài sản ảo được đưa vào hồ sơ vụ án. Cùng tháng, các “tòa án internet” được chỉ định để xử lý tranh chấp về quyền sở hữu dữ liệu, quyền riêng tư, tài sản ảo và cạnh tranh không lành mạnh trên môi trường trực tuyến.
Giao dịch “tài sản ảo” bị đưa vào phạm vi chống rửa tiền của Trung Quốc
Trong cập nhật quan trọng về pháp luật hình sự – tài chính, Trung Quốc xác định giao dịch “tài sản ảo” có thể cấu thành hành vi rửa tiền theo quy định, phản ánh mức độ rủi ro tội phạm tài chính gắn với tài sản số.
Tháng 8/2024, Tòa án Tối cao và Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao đã ban hành thay đổi đầu tiên đối với luật chống rửa tiền của Trung Quốc kể từ năm 2007. Chỉ đạo này nêu rằng các giao dịch “tài sản ảo” sẽ được tính là hành vi rửa tiền theo luật.
Án lệ hướng dẫn về quyền dữ liệu được sử dụng để tạo tiền lệ bảo vệ trong xét xử
Tòa án Tối cao Trung Quốc công bố các vụ án hướng dẫn tập trung vào tranh chấp dữ liệu nhằm định hình chuẩn mực tư pháp, cân bằng lợi ích giữa chủ sở hữu dữ liệu, bên xử lý và người dùng trong hệ sinh thái số.
Tháng 8/2025, Tòa án Tối cao công bố đợt thứ 47 các vụ án hướng dẫn để thiết lập tiền lệ cho việc bảo vệ tư pháp đối với quyền dữ liệu tại Trung Quốc. Sáu vụ án trong đợt này đều dành cho tranh chấp liên quan dữ liệu, tập trung vào các mâu thuẫn lặp lại trong thực tiễn và cố gắng dung hòa lợi ích của chủ sở hữu dữ liệu, bên xử lý dữ liệu và người dùng.
Những câu hỏi thường gặp
Trung Quốc có luật dành riêng cho tiền điện tử không?
Trung Quốc chưa hợp pháp hóa giao dịch tiền điện tử, nhưng Tòa án Nhân dân Tối cao đang nhấn mạnh việc hoàn thiện khung pháp lý cho giao dịch số và tài sản ảo thông qua các định hướng học thuật – thực tiễn trong “Digital Rule of Law”.
Nếu Trung Quốc cấm crypto, vì sao vẫn phải hoàn thiện luật về tài sản ảo?
Vì tranh chấp và tội phạm liên quan tài sản ảo vẫn xảy ra, trong khi tòa án nhiều lần công nhận tiền điện tử là tài sản ảo có giá trị kinh tế. Việc hoàn thiện luật giúp làm rõ tiêu chuẩn xử lý vụ án, chứng cứ và phạm vi bảo vệ quyền lợi hợp pháp.
Trung Quốc có coi giao dịch tài sản ảo là rửa tiền không?
Có. Tháng 8/2024, cơ quan tư pháp tối cao của Trung Quốc đã cập nhật quy định chống rửa tiền, trong đó nêu rằng giao dịch “tài sản ảo” sẽ được tính là hành vi rửa tiền theo luật.
“Tòa án internet” ở Trung Quốc xử lý những loại tranh chấp nào?
Các tòa án internet được chỉ định để xử lý tranh chấp liên quan quyền sở hữu dữ liệu, quyền riêng tư, tài sản ảo và cạnh tranh không lành mạnh trên môi trường trực tuyến.
