Kevin Warsh cho rằng làn sóng năng suất do AI tạo ra có thể cho phép Fed cắt giảm lãi suất dần dần mà không làm bùng phát lạm phát.
Quan điểm này đang được nhiều nhân sự thân cựu Tổng thống Donald Trump ủng hộ, nhưng vấp phải phản biện rằng dữ liệu năng suất thực tế chưa theo kịp kỳ vọng. Tranh luận xoay quanh việc Fed có thể “đi trước dữ liệu” như thời Alan Greenspan hay không.
- Kevin Warsh tin AI sẽ nâng năng suất đủ mạnh để Fed hạ lãi suất mà không kích lạm phát.
- Một số nhân sự trong phe Trump cũng thúc đẩy “cắt lãi suất sớm”, gợi lại cách tiếp cận của Alan Greenspan thập niên 1990.
- Nhiều nhà kinh tế cảnh báo AI có thể kích cầu và đầu tư trước khi năng suất thật tăng, tạo áp lực lạm phát ngắn hạn.
Kevin Warsh cho rằng AI khiến Mỹ không còn cần lãi suất cao
Kevin Warsh lập luận AI sẽ tạo ra một cú hích năng suất lớn, mở ra dư địa để Fed bắt đầu cắt giảm lãi suất và tiếp tục cắt mà vẫn kiểm soát được lạm phát.
Ông Warsh, từng phục vụ trong Hội đồng Thống đốc Fed, mô tả bùng nổ AI là “làn sóng tăng năng suất mạnh nhất của đời chúng ta; quá khứ, hiện tại và tương lai”. Theo lập luận này, khi năng suất tăng, nền kinh tế có thể tăng trưởng với chi phí vốn thấp hơn mà không đẩy giá cả lên tương ứng.
Trọng tâm của quan điểm là Fed có thể nới lỏng điều kiện vay mượn mà không tạo “cú sốc giá”, với điều kiện AI nhanh chóng biến thành tăng năng suất đo lường được. Warsh tin đây là cơ hội hiếm để hạ chi phí đi vay mà vẫn giữ ổn định giá.
Chiến lược “đi trước dữ liệu” theo kiểu Alan Greenspan được nhắc lại
Warsh nói ông học từ Alan Greenspan, người từng giữ lãi suất thấp trong thập niên 1990 dựa trên tín hiệu phi truyền thống và các bằng chứng giai thoại về năng suất.
Warsh cho biết Greenspan từng dựa vào giai thoại và dữ liệu “khá chuyên biệt” để kết luận chưa cần tăng lãi suất. Lập luận khi đó là năng suất thực tăng nhanh hơn số liệu chính thức, nên nền kinh tế có thể “chạy nóng” mà không làm lạm phát tăng ngay.
“Greenspan tin, dựa trên các giai thoại và dữ liệu khá chuyên biệt, rằng chúng ta chưa ở vị thế cần phải tăng lãi suất. Kết quả là kinh tế mạnh hơn, giá cả ổn định hơn.”
– Kevin Warsh, trao đổi với Sadi Khan, Aven Financial
Phe Trump đồng thuận thúc đẩy cắt giảm lãi suất
Nhiều quan chức trong đội ngũ của Trump cho rằng Mỹ đang ở giai đoạn đầu của một “bùng nổ năng suất”, từ đó củng cố lý do để cắt giảm lãi suất.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói với CNBC rằng nền kinh tế đang ở “giai đoạn sơ khởi của một bùng nổ năng suất, tương tự thập niên 1990”. Ông cũng khuyến nghị tìm hiểu tiểu sử Alan Greenspan của Bob Woodward để thấy cách Fed từng cho phép kinh tế “chạy nóng”.
Trong khi đó, Trump muốn hạ lãi suất mạnh trước bầu cử, từ vùng 3,5–3,75% về gần 1%. So với mục tiêu này, định hướng dự báo của Fed được nêu trong bài là chỉ có một lần cắt trong năm nay, khiến lãi suất chuẩn vẫn cao hơn đáng kể so với mốc 1%.
Các quan điểm trong Fed và chuyên gia: AI có tiềm năng nhưng chưa chắc đã “thành số” ngay
Một số quan chức Fed nhìn nhận AI có thể nâng năng suất, nhưng cũng có ý kiến cho rằng tác động lên năng suất thực vẫn còn hạn chế ở thời điểm hiện tại.
Chủ tịch Fed Jerome Powell nói công nghệ có thể gây xáo trộn, nhưng về dài hạn “công nghệ làm tăng năng suất, là nền tảng cho tăng lương”. Thống đốc Fed Lisa Cook cũng nêu “ngày càng có nhiều bằng chứng” cho thấy AI có sức mạnh thúc đẩy năng suất đáng kể.
Ở phía kỹ thuật hơn, Vincent Reinhart (từng tham dự các cuộc họp Fed) đồng ý AI đang làm tăng kỳ vọng về sản lượng tiềm năng, nhưng bổ sung rằng nó “chưa làm được nhiều cho năng suất thực” vào lúc này. Điều này làm rõ khoảng cách giữa kỳ vọng thị trường và số liệu năng suất đo lường được.
Chỉ trích: đầu tư và hưng phấn vì AI có thể đến trước năng suất, gây áp lực lạm phát
Nhiều nhà kinh tế cho rằng AI đang thúc đẩy đầu tư và giá tài sản hơn là mở rộng sản lượng thực ngay lập tức, vì vậy có thể tạo áp lực lạm phát trước khi lợi ích năng suất xuất hiện.
Nhóm hoài nghi lập luận rằng làn sóng AI có thể tạo “cú hích nhu cầu” (chi tiêu, đầu tư) trong khi năng suất cần thời gian để chuyển hóa vào vận hành doanh nghiệp và thống kê vĩ mô. Khi cầu tăng nhanh hơn cung, mức giá có thể chịu áp lực đi lên.
“Nếu hóa ra sẽ có một loạt chi tiêu ngay bây giờ và bạn sẽ chưa nhận được lợi ích [về năng suất] trong một thời gian, thì điều đó có lẽ sẽ tạo thêm một chút áp lực lên lạm phát.”
– Anil Kashyap, Booth School of Business, University of Chicago
Daron Acemoglu viết rằng cả “lý thuyết kinh tế lẫn dữ liệu” đều không khớp với mức lạc quan hiện tại. James Knightley (ING) cũng nói ông chưa thấy bằng chứng đủ mạnh, và cho rằng một cuộc cách mạng AI “có lẽ” không xảy ra trong hai năm tới nếu không kèm “đau đớn thực sự” trên thị trường lao động.
Warsh sẽ cần bằng chứng kiểu Greenspan nếu muốn cắt lãi suất nhanh
Nếu muốn tái hiện cách Greenspan, Warsh sẽ cần chứng minh bằng dữ liệu và nghiên cứu rằng năng suất đã tăng đủ để Fed hạ lãi suất mà không đánh đổi bằng lạm phát.
Bài viết nêu rằng nếu Thượng viện phê chuẩn, Warsh sẽ tiếp quản vào tháng 5 và sẽ đối mặt áp lực cắt lãi suất nhanh trong bối cảnh chính trị. Nhưng để thuyết phục thị trường và nội bộ Fed, ông cần nhiều hơn các tuyên bố về AI.
Don Kohn, cựu Phó Chủ tịch Fed, nói “linh cảm” của Greenspan được hậu thuẫn bởi việc đào sâu các chỉ dấu mà người khác chưa thấy; đó không chỉ là khẳng định suông, mà đi kèm bối cảnh lương tăng, lợi nhuận cao và lạm phát thấp.
Janet Yellen cũng nhấn mạnh Greenspan tự làm lượng nghiên cứu đáng kể và cố gắng lập luận bằng nhiều dữ liệu kinh tế. Điều này đặt ra tiêu chuẩn bằng chứng cao nếu Fed muốn “đi trước dữ liệu” thêm một lần.
Những câu hỏi thường gặp
Kevin Warsh muốn Fed hạ lãi suất dựa trên điều gì?
Ông cho rằng AI sẽ tạo ra cú hích năng suất lớn, giúp Fed có thể cắt giảm lãi suất mà không làm lạm phát tăng mạnh, vì năng suất cao hơn cho phép tăng trưởng mà không cần giá cả leo thang.
Vì sao Alan Greenspan được nhắc đến trong tranh luận này?
Greenspan từng giữ lãi suất thấp trong thập niên 1990 khi tin rằng năng suất thực tế tăng nhanh hơn số liệu chính thức. Warsh muốn học cách tiếp cận “đi trước dữ liệu” đó.
Những người phản biện lo ngại điều gì về AI và lãi suất?
Họ lo rằng đầu tư và chi tiêu do kỳ vọng AI có thể tăng trước khi năng suất thật tăng, khiến tổng cầu nóng lên và tạo áp lực lạm phát trong giai đoạn chuyển tiếp.
Fed hiện đánh giá tác động của AI ra sao?
Một số lãnh đạo Fed thừa nhận công nghệ, bao gồm AI, có thể nâng năng suất theo thời gian. Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng tác động lên năng suất thực đo lường được hiện chưa rõ rệt.
