Nếu Tòa án Tối cao Mỹ kết luận các mức thuế quan thời Trump ban hành theo IEEPA là trái luật, chính phủ Mỹ có thể phải hoàn trả hơn 133,5 tỷ USD tiền thuế quan đã thu.
Diễn biến này có thể tác động tới kỳ vọng thị trường, bao gồm crypto, vì liên quan đến ngân sách, thương mại và phạm vi quyền lực hành pháp. Tuy nhiên, ngay cả khi bị phán quyết hoàn thuế, quy trình hoàn trả có thể kéo dài do tòa không ấn định cơ chế thực hiện.
- Nguy cơ hoàn thuế quan hơn 133,5 tỷ USD nếu thuế thời Trump bị tuyên trái luật.
- Tòa án Tối cao đang xem xét tính hợp pháp của việc dùng IEEPA để áp thuế quan.
- Số thu thuế quan thực tế theo dữ liệu chính thức thấp hơn nhiều so với tuyên bố 600 tỷ USD.
Rủi ro hoàn thuế quan có thể vượt 133,5 tỷ USD
Số liệu mới nhất cho thấy nếu thuế quan thời Trump bị tuyên trái luật, chính phủ Mỹ có thể phải hoàn trả hơn 133,5 tỷ USD cho các bên đã nộp thuế quan.
Căn cứ được đề cập là dữ liệu từ Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP), phản ánh quy mô nghĩa vụ hoàn trả tiềm năng nếu các khoản thuế quan bị tòa bác bỏ. Đây không phải là “mất thu” trong tương lai, mà là rủi ro hoàn lại tiền đã thu từ doanh nghiệp và cá nhân nhập khẩu.
Về mặt thị trường vĩ mô, một khoản hoàn trả lớn có thể ảnh hưởng đến dự toán ngân sách và cách thị trường định giá rủi ro chính sách thương mại. Với nhà đầu tư crypto, biến động kỳ vọng lạm phát, tăng trưởng và đường đi chính sách có thể lan sang tâm lý trên Bitcoin, altcoin và các sản phẩm liên quan như Crypto ETF.
Tòa án Tối cao đang xem xét thuế quan ban hành theo IEEPA
Trọng tâm vụ việc là liệu chính quyền Trump có hợp pháp khi dùng IEEPA, một đạo luật năm 1977, để áp thuế quan trên hàng nhập khẩu hay không.
Theo mô tả vụ việc, các mức thuế quan bắt đầu được áp từ tháng 2/2025 dựa trên IEEPA, vốn được thiết kế cho các tình huống khẩn cấp “bất thường và phi thường”. Chính quyền Trump đã dùng cơ sở này để áp thuế rộng lên hàng nhập từ nhiều quốc gia, bao gồm Trung Quốc, Mexico, Canada, và sau đó mở rộng thành thuế “có đi có lại” trên phạm vi toàn cầu với nhiều nhóm hàng.
Các thẩm phán đã nghe tranh luận vào tháng 11 và có thể ra phán quyết sớm. Tuy vậy, vẫn chưa chắc hồ sơ nào sẽ bao quát đầy đủ các mức thuế quan thời Trump, khiến phạm vi tác động cuối cùng còn biến số.
Trang đưa tin cũng lưu ý quy trình hoàn thuế vẫn bất định: tòa ra quyết định cuối cùng nhưng thường không chỉ định chính xác cách hoàn tiền, thay vào đó để tòa cấp dưới hoặc chính phủ liên bang quyết định cách triển khai. Điều này đồng nghĩa có thể mất thời gian đáng kể trước khi tiền thực sự được hoàn trả.
Quy trình hoàn thuế vẫn chưa rõ ràng
Ngay cả nếu thuế bị tuyên trái luật, việc hoàn tiền có thể kéo dài vì tòa không ấn định cơ chế, mà để các cấp dưới hoặc cơ quan liên bang quyết định cách thực hiện.
Trong các tranh chấp hành chính và thuế, phán quyết về tính hợp pháp chỉ là bước đầu. Bước tiếp theo thường là xác định đối tượng được hoàn, phạm vi khoản hoàn, hồ sơ chứng minh đã nộp, và cách xử lý với các khoản đã được hạch toán, chuyển giá, hoặc phân bổ trong chuỗi cung ứng.
Nhà đầu tư theo dõi tác động tới thị trường nên tách bạch “rủi ro pháp lý” và “dòng tiền thực tế”. Nếu hoàn trả diễn ra chậm, tác động lên thanh khoản và kỳ vọng kinh tế có thể phân bổ theo thời gian, thay vì tạo cú sốc một lần.
Các nền tảng dự đoán đang định giá xác suất tòa ủng hộ Trump thấp hơn
Một số thị trường dự đoán ghi nhận xác suất tòa đứng về phía Trump giảm so với sau phiên tranh luận tháng 11.
Theo dữ liệu được nêu, trên Kalshi, xác suất tòa ra phán quyết có lợi cho Trump là 30%. Trên Polymarket, con số khoảng 23%. Cả hai đều thấp hơn mức xấp xỉ 40% ngay sau tranh luận miệng vào tháng 11, cho thấy kỳ vọng của người tham gia đã dịch chuyển theo hướng ít lạc quan hơn về tính hợp pháp của thuế quan.
Các mức thuế “có đi có lại” và thuế bổ sung được áp theo nhiều mốc
Chính quyền Trump áp thuế “có đi có lại” từ 10% đến 50% từ ngày 5/4, sau đó có một số điều chỉnh giảm do đàm phán thương mại.
Ngoài các mức thuế “có đi có lại” rộng, còn có các đợt áp thuế trừng phạt bổ sung: hàng từ Brazil chịu thêm 40% vào ngày 6/8; hàng từ Ấn Độ chịu thêm 25% vào ngày 27/8. Các mốc này cho thấy chính sách thuế quan được triển khai theo lớp, vừa theo phạm vi quốc gia vừa theo thời điểm, làm phức tạp việc tính tổng số tiền đã thu và khả năng hoàn trả nếu bị tuyên vô hiệu.
Dữ liệu chính thức cho thấy số thu thuế quan thấp hơn nhiều so với tuyên bố 600 tỷ USD
Dữ liệu Bộ Tài chính Mỹ cho biết tổng thu “customs duties” đạt kỷ lục 195 tỷ USD trong năm tài khóa 2025, thấp hơn nhiều so với tuyên bố 600 tỷ USD.
Nguồn số liệu được nêu là Bộ Tài chính Mỹ: tổng thu thuế quan trên hàng nhập khẩu đạt 195 tỷ USD trong năm tài khóa 2025 (kết thúc ngày 30/9). Sau đó, số thu theo tháng ở mức “thấp 30 tỷ USD”, vì vậy con số 600 tỷ USD mà Trump đề cập vượt xa mức chính phủ thực tế đã thu theo dữ liệu chính thức.
Với thị trường, chênh lệch giữa tuyên bố chính trị và dữ liệu ngân sách có thể ảnh hưởng đến kỳ vọng về mức độ “dư địa” của các biện pháp thương mại. Khi nhà đầu tư crypto đánh giá rủi ro vĩ mô, các số liệu tài khóa chính thức thường có trọng số cao hơn phát ngôn, đặc biệt trong bối cảnh các quyết định pháp lý có thể đảo chiều chính sách.
Vụ kiện có thể định hình giới hạn quyền lực tổng thống trong chính sách kinh tế
Giới quan sát cho rằng vụ việc sẽ làm rõ phạm vi quyền lực của tổng thống và cách áp dụng các đạo luật khẩn cấp như IEEPA.
Các ý kiến chuyên gia được tóm lược theo hai hướng: một bên cho rằng tổng thống cần quyền chủ động để bảo vệ nền kinh tế; bên còn lại lập luận luật khẩn cấp không nên bị dùng để áp các loại “thuế dài hạn” lên hàng hóa tiêu dùng thường ngày. Vì vậy, phán quyết không chỉ liên quan tiền hoàn thuế, mà còn là tiền lệ về cách Mỹ sử dụng công cụ khẩn cấp cho chính sách thương mại.
Đối với thị trường tài sản rủi ro, bao gồm tiền điện tử, những thay đổi về khung quyền lực và khả năng dự báo chính sách có thể tác động đến biến động kỳ vọng trong dài hạn, nhất là khi thương mại và lạm phát là các biến đầu vào quan trọng cho định giá.
Xem chi tiết hồ sơ và bối cảnh hoàn thuế
Những câu hỏi thường gặp
Nếu Tòa án Tối cao tuyên thuế quan trái luật, ai có thể được hoàn tiền?
Các công ty và cá nhân đã trả thuế quan theo các mức thuế bị tuyên trái luật có thể là đối tượng được hoàn. Tuy nhiên, phạm vi và điều kiện cụ thể còn phụ thuộc vào cách tòa cấp dưới và chính phủ liên bang triển khai cơ chế hoàn trả.
Tại sao quy trình hoàn thuế có thể kéo dài dù đã có phán quyết?
Tòa án Tối cao thường ra quyết định về tính hợp pháp nhưng không chỉ định chi tiết phương thức hoàn tiền. Việc xác định hồ sơ, đối tượng, khoản hoàn và thủ tục thực thi có thể phải do các cấp dưới hoặc cơ quan liên bang xử lý, khiến tiến độ kéo dài.
Số thu thuế quan thực tế là bao nhiêu theo dữ liệu chính thức?
Theo dữ liệu Bộ Tài chính Mỹ được nêu, tổng thu “customs duties” đạt 195 tỷ USD trong năm tài khóa 2025 (kết thúc ngày 30/9). Sau đó, số thu theo tháng ở mức thấp 30 tỷ USD.