Nhiều lãnh đạo trong ngành tiền điện tử cảnh báo đề xuất thuế tài sản 5% tại California có thể khiến giới siêu giàu chuyển nơi ở và rút vốn, làm suy yếu hệ sinh thái đầu tư.
Kế hoạch trong “2026 Billionaire Tax Act” nhắm vào khối tài sản trên 1 tỷ USD và có thể áp thuế cả lãi chưa thực hiện, tạo áp lực thanh khoản cho người nộp thuế, đồng thời gây tranh luận về tác động đến đổi mới và việc làm tại bang.
- Đề xuất thuế tài sản 5% với khối tài sản trên 1 tỷ USD có thể thúc đẩy người giàu rời California.
- Thuế áp trên lãi chưa thực hiện có thể buộc bán tài sản/cổ phần để nộp, có thể trả ngay hoặc trả dần 5 năm kèm lãi.
- Phe ủng hộ nói có thể huy động 100 tỷ USD để bù thiếu hụt y tế, phe phản đối viện dẫn rủi ro “chảy máu” vốn và bài học từ Na Uy.
California đề xuất thuế tài sản 5% cho khối tài sản trên 1 tỷ USD
Đề xuất “2026 Billionaire Tax Act” sẽ đánh thuế 5% lên phần tài sản vượt 1 tỷ USD, với mục tiêu dùng nguồn thu cho y tế và hỗ trợ xã hội.
Theo mô tả của SEIU United Healthcare Workers West, khoản thu dự kiến phục vụ các chương trình chăm sóc sức khỏe và an sinh. Trọng tâm của tranh luận nằm ở quy mô đối tượng bị tác động và khả năng dịch chuyển nơi cư trú, cấu trúc doanh nghiệp, cũng như nơi đặt dòng vốn.
Một điểm gây tranh cãi là thuế có thể áp lên “lãi chưa thực hiện”, tức giá trị tăng của tài sản khi chưa bán. Điều này khiến rủi ro thanh khoản trở thành vấn đề thực tế, đặc biệt với tài sản khó chuyển nhượng hoặc cổ phần doanh nghiệp chưa niêm yết.
Thuế trên lãi chưa thực hiện có thể buộc bán tài sản để nộp
Nếu bị đánh thuế trên lãi chưa thực hiện, một số tỷ phú có thể phải bán tài sản hoặc cổ phần công ty để có tiền nộp thuế.
Nội dung đề cập người nộp thuế có thể chọn trả ngay hoặc phân bổ nghĩa vụ thuế trong 5 năm và phát sinh lãi. Với các danh mục đầu tư tập trung vào cổ phần sáng lập, cổ phiếu bị hạn chế chuyển nhượng, hoặc tài sản dài hạn, việc “hiện thực hóa” tiền mặt có thể kéo theo hệ quả về kiểm soát doanh nghiệp, cấu trúc sở hữu và chiến lược đầu tư.
Trong bối cảnh thị trường tiền điện tử và công nghệ thường gắn với biến động định giá mạnh, nghĩa vụ thuế dựa trên định giá chưa chốt cũng có thể làm tăng nhu cầu phòng vệ rủi ro, tái cân bằng danh mục, hoặc chuyển cách thức nắm giữ tài sản.
Lãnh đạo crypto nói giới đầu tư sẽ rời California
Một số nhân vật crypto cho rằng thuế sẽ khuyến khích người giàu rời California, kéo theo chi tiêu, từ thiện và việc làm.
CEO Bitwise Hunter Horsley viết trên X rằng “nhiều người đã làm nên sự vĩ đại của bang đang âm thầm bàn chuyện rời đi hoặc đã quyết định rời đi trong 12 tháng tới”. Tham chiếu: bài đăng của Hunter Horsley trên X.
“Nhiều người đã làm nên sự vĩ đại của bang này đang âm thầm bàn chuyện rời đi hoặc đã quyết định rời đi trong 12 tháng tới.”
– Hunter Horsley, CEO Bitwise, X
Đồng sáng lập Kraken Jesse Powell cũng phản đối gay gắt, cho rằng thuế 5% áp lên lãi chưa thực hiện và tài sản đã đóng thuế sẽ trở thành “giọt nước tràn ly”, khiến tỷ phú mang theo chi tiêu, sở thích, hoạt động thiện nguyện và việc làm rời khỏi bang. Tham chiếu: bình luận của Jesse Powell trên X.
“Một mức 5% ‘tước đoạt’ trên lãi chưa thực hiện và thuế tài sản đã đóng thuế… tôi hứa đây sẽ là giọt nước tràn ly. Các tỷ phú sẽ mang theo toàn bộ chi tiêu, sở thích, hoạt động từ thiện và việc làm.”
– Jesse Powell, đồng sáng lập Kraken, X
Nhà đầu tư mạo hiểm cảnh báo áp lực thuế lên “tài sản trên giấy” có thể làm lạnh đổi mới
Chamath Palihapitiya cho rằng rủi ro thuế đang gây hại tinh thần khởi nghiệp khi buộc nhà sáng lập nộp thuế trên tài sản chưa thanh khoản.
Ông nêu kịch bản nhà sáng lập có thể “nợ” hàng triệu USD thuế dù không có tiền mặt để nộp, đặc biệt khi tài sản là cổ phần công ty tư nhân hoặc tài sản khó bán ngay. Lập luận này tập trung vào tác động ở giai đoạn sớm, nơi dòng vốn mạo hiểm nhạy cảm với bất định chính sách và khả năng giữ chân nhân sự, nhà đầu tư, trụ sở tại California.
Phe ủng hộ nói có thể huy động 100 tỷ USD từ khoảng 200 tỷ phú
SEIU UHW cho rằng đề xuất có thể tạo 100 tỷ USD từ khoảng 200 tỷ phú để bù đắp thiếu hụt tài trợ y tế.
Suzanne Jimenez, chánh văn phòng SEIU UHW, nói tổ chức muốn lấp khoảng trống tài trợ chăm sóc sức khỏe và mô tả các tỷ phú là nhóm cư dân “may mắn nhất” của bang. Lập luận trung tâm của phe ủng hộ là nguồn thu mới có thể đối trọng các cắt giảm ngân sách liên bang, đồng thời tăng khả năng chi cho dịch vụ công.
Ro Khanna ủng hộ thuế tài sản để tăng đầu tư xã hội và lợi ích đổi mới
Nghị sĩ Ro Khanna cho rằng thuế tài sản sẽ tài trợ giáo dục, nhà ở và chăm sóc trẻ em, từ đó hỗ trợ đổi mới của Mỹ.
Quan điểm này đặt trọng tâm vào hiệu ứng dài hạn: cải thiện nguồn nhân lực, giảm gánh nặng chi phí sinh hoạt và tăng khả năng tham gia lực lượng lao động. Tuy vậy, tranh luận vẫn xoay quanh việc liệu lợi ích này có bù được rủi ro “di cư” vốn và người nộp thuế thu nhập cao hay không.
Bài học Na Uy được viện dẫn như một cảnh báo về “chảy máu” người giàu
Một số nhân vật trong ngành cho rằng kinh nghiệm Na Uy cho thấy thuế tương tự có thể kích hoạt làn sóng rời đi và không đạt kỳ vọng thu ngân sách.
Nic Carter (Castle Island Ventures) và Jeff Park (ProCap BTC) cho rằng thuế có thể khiến tỷ phú chuyển vốn ra khỏi California, đồng thời đặt câu hỏi liệu tác động đến “tính cơ động của vốn” đã được phân tích đầy đủ hay chưa. Tham chiếu: quan điểm được chia sẻ trên X.
Carter nhấn mạnh tính cơ động của vốn đang cao; một sắc thuế mang tính “một lần” dễ gửi tín hiệu rằng các biện pháp mạnh tay hơn có thể xuất hiện sau đó. Từ góc nhìn thị trường vốn, kỳ vọng về rủi ro chính sách có thể ảnh hưởng quyết định đặt trụ sở, cấu trúc quỹ, và phân bổ tài sản dài hạn.
Fredrik Haga, đồng sáng lập kiêm CEO Dune, cho biết khi Na Uy đưa ra thuế tương tự, điều này kích hoạt sự rời đi của người giàu và không tăng thu như kỳ vọng. Ông lập luận đây là ví dụ cho thấy các ý tưởng xã hội chủ nghĩa “mạnh tay” có thể làm xã hội bình đẳng hơn nhưng khiến nền kinh tế kém đi.
Lo ngại về hiệu quả chi tiêu công cũng được nêu cùng với tranh luận thuế
Một số ý kiến cho rằng trước khi tăng thu, California cần giải quyết các vấn đề cốt lõi liên quan đến quản trị và sử dụng ngân sách.
Austin Campbell (NYU, Zero Knowledge Consulting) và Hunter Horsley đề cập một cuộc kiểm toán tháng 12 của California State Auditor nêu lo ngại về việc sử dụng tiền thuế không hiệu quả. Horsley cho rằng thay vì tập trung sửa vấn đề nền tảng, chính sách đang hướng đến tăng thu theo cách ông mô tả như “tịch thu tài sản”, phản ánh điều ông coi là thất bại của khu vực công.
Những câu hỏi thường gặp
Thuế tài sản 5% của California nhắm vào ai?
Đề xuất nhắm vào các khối tài sản vượt 1 tỷ USD và áp mức 5% trên phần vượt ngưỡng, theo “2026 Billionaire Tax Act”.
Vì sao thuế trên lãi chưa thực hiện gây tranh cãi?
Vì người nộp thuế có thể phải nộp dựa trên định giá tăng mà chưa bán tài sản, dẫn đến thiếu tiền mặt và có thể buộc bán tài sản hoặc cổ phần để thanh toán.
Phe ủng hộ nói nguồn thu sẽ dùng làm gì?
SEIU UHW cho rằng nguồn thu có thể hỗ trợ y tế và an sinh, và nêu ước tính 100 tỷ USD từ khoảng 200 tỷ phú để bù thiếu hụt tài trợ chăm sóc sức khỏe.
Phe phản đối lo ngại điều gì với hệ sinh thái đầu tư và crypto?
Nhiều lãnh đạo crypto lo thuế sẽ khiến người giàu rời bang, kéo theo dòng vốn, chi tiêu, hoạt động từ thiện và việc làm, làm giảm sức hấp dẫn của California với nhà đầu tư và doanh nghiệp.