Hội nghị An ninh Munich 2026 cho thấy châu Âu đang thúc đẩy tự chủ quốc phòng và tái định hình quan hệ với Mỹ trong bối cảnh chiến tranh Ukraine kéo dài và chính sách Washington thay đổi.
Với khoảng 50 nguyên thủ và đại diện hơn 100 quốc gia tham dự, chương trình nghị sự tập trung vào Ukraine, định hướng đối ngoại của Mỹ và vai trò mới của châu Âu. Bối cảnh nhạy cảm khiến các bên vừa trấn an liên minh, vừa chuẩn bị cho một cấu trúc an ninh phương Tây khác trước.
- Hội nghị An ninh Munich 2026 diễn ra trong lúc chiến tranh Ukraine tiếp diễn và quan hệ xuyên Đại Tây Dương chịu sức ép.
- Lãnh đạo châu Âu kêu gọi tăng tự chủ về quốc phòng, năng lượng và công nghệ, đồng thời đòi một “thỏa thuận mới” với Mỹ.
- Các cuộc đàm phán hòa bình Mỹ–Ukraine–Nga dự kiến diễn ra tại Geneva, nhưng các vấn đề cốt lõi như lãnh thổ vẫn bế tắc.
Hội nghị An ninh Munich 2026 phản ánh giai đoạn “nhạy cảm” của liên minh phương Tây
Hội nghị diễn ra từ 13–15/02/2026 với quy mô lớn và trọng tâm là Ukraine, chính sách đối ngoại Mỹ, cùng vai trò an ninh của châu Âu trong trật tự toàn cầu biến động.
Hội nghị An ninh Munich lần thứ 62 quy tụ khoảng 50 nguyên thủ và người đứng đầu chính phủ, cùng đại diện từ hơn 100 quốc gia. Theo mô tả từ ban tổ chức, đây là thời điểm đặc biệt mong manh khi chiến tranh Nga–Ukraine tiếp diễn và Mỹ phát tín hiệu thay đổi cách can dự với đồng minh châu Âu.
Ấn phẩm thường niên của hội nghị nhấn mạnh mức độ căng thẳng của môi trường quốc tế và những hệ quả từ chính trị kiểu “phá vỡ” đối với hợp tác đa phương. Xem báo cáo và ấn phẩm liên quan tại trang báo cáo Munich Security Report 2026.
Đồng minh châu Âu phản ứng trước các dịch chuyển chính sách của Mỹ
Lãnh đạo Đức và Pháp kêu gọi châu Âu tăng năng lực tự vệ và tái thiết lập khuôn khổ hợp tác mới với Mỹ trước những bất định về định hướng Washington.
Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho rằng cấu trúc dựa trên luật lệ sau Thế chiến II “không còn” như trước và kêu gọi một thỏa thuận mới giữa Mỹ và châu Âu để xử lý “rạn nứt sâu sắc”. Ông lập luận rằng để giải quyết các vấn đề cấp bách nhất toàn cầu, ngay cả Mỹ cũng cần đồng minh.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nêu quan điểm tương tự, cho rằng châu Âu cần đánh giá lại cách tự bảo vệ mình. Ông đưa ra ý tưởng về một cơ chế răn đe hạt nhân chung của châu Âu như một phần trong nỗ lực hướng tới độc lập hơn, trong bối cảnh không một cường quốc đơn lẻ có thể “ra lệnh” cho phần còn lại.
Mỹ thúc đẩy “chia sẻ gánh nặng” nhưng vẫn nhấn mạnh vai trò dẫn dắt
Ngoại trưởng Mỹ khẳng định ràng buộc chiến lược với châu Âu và kêu gọi châu Âu gánh nhiều trách nhiệm quốc phòng hơn, đồng thời chỉ trích hiệu quả của một số thể chế quốc tế.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói Mỹ và châu Âu gắn kết về văn hóa, tinh thần và chiến lược, và đề xuất một liên minh “mạnh hơn, được làm mới” trong đó các quốc gia châu Âu đảm nhận nhiều hơn gánh nặng quốc phòng. Video phát biểu được đăng tại liên kết YouTube về phần phát biểu của Marco Rubio.
Rubio cũng phê phán các tổ chức như Liên Hợp Quốc, nói rằng các cơ quan này chưa tạo ra kết quả rõ rệt về Gaza và Ukraine, đồng thời lập luận rằng sự lãnh đạo của Mỹ mới là động lực chính cho tiến triển. Cách tiếp cận này cho thấy Washington vừa muốn trấn an đồng minh, vừa muốn tái cân bằng trách nhiệm trong liên minh.
EU gọi đây là “thức tỉnh châu Âu” và muốn tự chủ hơn về quốc phòng, năng lượng, công nghệ
Chủ tịch Ủy ban châu Âu đánh giá thông điệp từ Mỹ là trấn an, nhưng nhấn mạnh châu Âu phải đứng vững hơn về các năng lực lõi và cân nhắc kích hoạt cơ chế phòng thủ chung.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen gọi phát biểu của Rubio là “rất trấn an”, nhưng nhấn mạnh châu Âu vẫn cần tự chủ hơn trong quốc phòng, năng lượng và công nghệ. Bà mô tả đây là “một sự thức tỉnh thực sự của châu Âu” và nêu kế hoạch kích hoạt điều khoản phòng thủ chung của EU.
“Đây là một sự thức tỉnh thực sự của châu Âu.”
– Ursula von der Leyen, Chủ tịch Ủy ban châu Âu
Ukraine kêu gọi cam kết an ninh mạnh hơn và chuẩn bị cho đàm phán hòa bình
Tổng thống Ukraine tăng cường gặp song phương để vận động hỗ trợ an ninh, đồng thời nói có áp lực từ Washington về đàm phán và nêu ý tưởng ngừng bắn 2 tháng để tạo điều kiện bầu cử.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy tiến hành nhiều cuộc gặp riêng với các lãnh đạo, trong đó có Thủ tướng Hà Lan Dick Schoof và Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen. Ông kêu gọi châu Âu cam kết mạnh hơn cho an ninh của Ukraine và cảnh báo Nga chưa từ bỏ các kế hoạch gây hấn. Thông tin được ông chia sẻ tại bài đăng của Zelenskyy trên X.
Zelenskyy nói ông cảm thấy “một chút” áp lực từ Washington để tham gia đàm phán hòa bình, và đề xuất ý tưởng ngừng bắn 2 tháng nhằm tạo điều kiện cho bầu cử, nhưng nhấn mạnh các giới hạn nhượng bộ. Tổng Thư ký NATO Mark Rutte đứng cạnh và kêu gọi tăng hỗ trợ thông qua chương trình viện trợ Ukraine của liên minh.
Mô hình “NATO 3.0” và xu hướng tăng chi tiêu quốc phòng châu Âu
Trước yêu cầu chia sẻ gánh nặng từ Mỹ, châu Âu được dự báo tăng chi tiêu quốc phòng đáng kể, gắn với mô hình trong đó châu Âu dẫn dắt phòng thủ thông thường còn Mỹ duy trì răn đe hạt nhân.
Một số đánh giá “tương thích NATO” cho rằng chi tiêu quốc phòng châu Âu có thể tăng mạnh, có thể khoảng 20% theo giá thực đến năm 2027, như một phản hồi trước lời kêu gọi chia sẻ gánh nặng từ Mỹ. Cùng lúc, thảo luận nổi lên về mô hình “NATO 3.0”, theo đó châu Âu dẫn dắt phòng thủ thông thường, còn Mỹ duy trì răn đe hạt nhân.
Tài liệu phát biểu liên quan đến cách tiếp cận này được đăng tại bài phát biểu về định hướng “NATO 3.0”. Bức tranh chung là một liên minh đang điều chỉnh vai trò, ngân sách, và cơ chế phối hợp trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng.
Đàm phán hòa bình tại Geneva và bất đồng về vai trò của châu Âu trong bàn đàm phán
Mỹ, Ukraine và Nga được xác nhận sẽ đàm phán tại Geneva vào tuần sau, nhưng tranh cãi nổ ra khi châu Âu bị cho là đứng ngoài các cuộc thương lượng quan trọng.
Sau hội nghị, thông tin được xác nhận rằng Mỹ, Ukraine và Nga sẽ tổ chức đàm phán hòa bình tại Geneva trong tuần tới. Tuy nhiên, các vấn đề lớn như lãnh thổ vẫn chưa được giải quyết, cho thấy khả năng đạt thỏa thuận toàn diện còn hạn chế trong ngắn hạn.
Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius chỉ trích Mỹ vì để châu Âu ngoài một số cuộc thương lượng then chốt, cảnh báo điều này “làm tổn hại liên minh”. Căng thẳng này phản ánh bài toán khó: châu Âu vừa bị đòi hỏi đóng góp nhiều hơn, vừa muốn có tiếng nói tương xứng trong các quyết định tác động trực tiếp đến an ninh khu vực.
Các lãnh đạo cấp bang cũng tham gia định hình hợp tác quốc tế
Sự hiện diện của lãnh đạo cấp vùng như Thống đốc California cho thấy hợp tác xuyên biên giới có thể được thúc đẩy ngay cả khi cấp quốc gia thiếu đồng thuận.
Thống đốc California Gavin Newsom tham dự hội nghị và thông báo các thỏa thuận khí hậu với Đức và EU. Động thái này cho thấy trong môi trường chính trị phân mảnh, các chính quyền cấp bang, vùng và thành phố có thể đóng vai trò “bù khoảng trống” trong hợp tác quốc tế, đặc biệt ở những mảng như khí hậu và công nghệ sạch.
Thông tin về các hoạt động của Newsom tại Munich được đăng tại thông cáo của Văn phòng Thống đốc California.
Những câu hỏi thường gặp
Hội nghị An ninh Munich 2026 diễn ra khi nào và có quy mô ra sao?
Hội nghị diễn ra từ 13 đến 15/02/2026, với khoảng 50 nguyên thủ và lãnh đạo chính phủ tham dự, cùng đại diện từ hơn 100 quốc gia.
Châu Âu muốn thay đổi gì trong quan hệ an ninh với Mỹ?
Nhiều lãnh đạo châu Âu kêu gọi một khuôn khổ hợp tác mới và tăng tự chủ, đặc biệt về quốc phòng, năng lượng và công nghệ, trong khi vẫn duy trì liên minh xuyên Đại Tây Dương.
Ukraine đưa ra đề xuất gì liên quan ngừng bắn và bầu cử?
Tổng thống Zelenskyy nói có áp lực từ Washington về đàm phán và nêu ý tưởng ngừng bắn 2 tháng để tạo điều kiện tổ chức bầu cử, nhưng nhấn mạnh Ukraine có giới hạn về nhượng bộ.
Đàm phán hòa bình Mỹ–Ukraine–Nga được xác nhận tổ chức ở đâu?
Sau hội nghị, các bên xác nhận Mỹ, Ukraine và Nga sẽ tổ chức đàm phán hòa bình tại Geneva vào tuần kế tiếp, dù các vấn đề lớn như lãnh thổ vẫn chưa được giải quyết.
