Waymo (Alphabet) và Baidu đang chạy đua đưa robotaxi vào London trước năm 2026, biến thủ đô Anh thành nơi dịch vụ taxi tự lái của Mỹ và Trung Quốc cạnh tranh trực diện lần đầu.
Động lực chính đến từ việc chính phủ Anh cho phép đẩy nhanh thử nghiệm thương mại xe tự lái từ mùa xuân, khiến London trở thành “bãi thử” quan trọng cho công nghệ, pháp lý và niềm tin an toàn của người dân.
- Waymo đã thử nghiệm xe Jaguar cải tiến tại London, còn Baidu chuẩn bị đưa mẫu RT6 vào vận hành thông qua hợp tác với Lyft và Uber.
- London được xem là điểm tăng trưởng quốc tế then chốt khi doanh nghiệp Trung Quốc gặp hạn chế tại Mỹ.
- Đường phố London đặt ra thách thức về kỹ thuật, an toàn, bảo mật và tuân thủ dữ liệu, riêng tư.
London trở thành đấu trường robotaxi Mỹ – Trung vào năm 2026
London có thể là thành phố đầu tiên nơi robotaxi của Waymo và Baidu cạnh tranh trực diện, nhờ khung thử nghiệm thương mại xe tự lái được Anh đẩy nhanh từ mùa xuân.
Waymo, công ty thuộc Alphabet tại Thung lũng Silicon, đã bắt đầu thử nghiệm các xe Jaguar được chỉnh sửa chuyên biệt trên đường phố London từ tháng 12 năm trước. Ở chiều ngược lại, Baidu (Bắc Kinh) lên kế hoạch triển khai các mẫu RT6 tại London trong vài tháng tới, sau khi thiết lập quan hệ hợp tác với các nền tảng gọi xe của Mỹ gồm Lyft và Uber.
Hai hãng tăng tốc kế hoạch tại Anh sau khi chính phủ Vương quốc Anh tuyên bố sẽ cho phép thử nghiệm thương mại xe tự lái từ mùa xuân. Điều này đưa London vào vị thế “môi trường thử nghiệm” hiếm có, nơi công nghệ xe tự hành Mỹ và Trung Quốc so sánh trực tiếp trên cùng điều kiện giao thông, quy định và kỳ vọng xã hội.
Jack Stilgoe, giảng viên chính sách công nghệ tại University College London, coi đây là cơ hội để Anh định hình luật chơi. Theo ông, mục tiêu của Anh là trở thành “nơi từ từ viết ra các quy tắc cho công nghệ này, không phải miền Tây hoang dã của Thung lũng Silicon hay miền Đông hoang dã của Bắc Kinh”.
Waymo và Baidu dẫn đầu cuộc đua xe tự hành và tìm tăng trưởng quốc tế
Waymo và Baidu đang là hai cái tên nổi bật nhất, với quy mô chuyến đi tự hành đã được công bố lớn, và London được xem là bàn đạp quan trọng cho chiến lược mở rộng ra ngoài thị trường nội địa.
Waymo hiện cung cấp gần 1 triệu chuyến đi hoàn toàn tự hành mỗi tuần. Tại các thành phố Mỹ như San Francisco, Los Angeles và Phoenix, khách hàng đã thực hiện gần 20 triệu chuyến đi tổng cộng. Về phía Baidu, dịch vụ Apollo Go đã đạt 17 triệu chuyến đi tổng cộng tính đến tháng 11.
Dù vẫn có các đối thủ tiềm năng như Tesla của Elon Musk và Wayve có trụ sở tại London, Waymo và Baidu đang “vượt lên trước” về triển khai dịch vụ. Với hai hãng, London là mắt xích quan trọng để mở rộng quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh doanh nghiệp Trung Quốc gặp các hạn chế rộng tại Mỹ, khiến họ chuyển trọng tâm thử nghiệm sang châu Âu và Trung Đông.
Bất chấp căng thẳng Washington–Bắc Kinh về các mô hình ngôn ngữ lớn và hệ sinh thái AI đứng sau Gemini của Google hay ChatGPT của OpenAI, các doanh nghiệp Mỹ hợp tác với công ty xe tự lái Trung Quốc hiện vẫn đối mặt ít phản đối chính trị hơn. Uber và Lyft đang làm việc với nhiều công ty xe tự hành Trung Quốc (trong đó có Baidu, Pony.ai và WeRide) tại các thị trường ngoài nước Mỹ.
“Xe tự lái sẽ mang lại nhiều lợi ích cho xã hội, chủ yếu là an toàn, nhưng chúng ta cần thừa nhận rằng Trung Quốc đã đi trước chúng ta [ở Mỹ và châu Âu].”
– Alex Ferrara, nhà đầu tư công nghệ tại Bessemer Venture Partners (London)
Đường phố London thử thách hiệu năng robotaxi và niềm tin về an toàn
Chưa ai chắc chắn Waymo và Baidu sẽ vận hành tốt đến đâu tại London, vì đường đông, phức tạp và có các quy ước giao thông như vạch qua đường kiểu zebra khiến hệ thống tự hành phải thích nghi.
Stilgoe nhấn mạnh vạch qua đường cho người đi bộ (zebra crossings) là thách thức cụ thể: phổ biến ở Anh nhưng không phổ biến tại Mỹ, tạo khác biệt lớn về tình huống nhận biết và ưu tiên nhường đường. Ông cũng lưu ý nhiều người vẫn hoài nghi các tuyên bố về an toàn từ các công ty xe tự hành, khiến trải nghiệm thử nghiệm và minh bạch vận hành trở thành yếu tố then chốt.
Rủi ro bảo mật và quyền riêng tư trở thành trọng tâm trong giai đoạn thử nghiệm
Robotaxi bị đặt câu hỏi về bảo mật và thu thập dữ liệu, vì chúng hoạt động như “máy tính AI di động”, có thể phát sinh kịch bản lạm dụng nếu bị kiểm soát hoặc khai thác sai mục đích.
Ferrara cảnh báo các xe này “về bản chất là siêu máy tính AI di động” và, nếu nằm “dưới sự kiểm soát của một chính phủ đối địch”, có thể bị dùng để thu thập thông tin nhạy cảm, như ghi lại hội thoại trong xe, chặn đường và giao thông, hoặc thậm chí gây ra một cuộc tấn công vật lý.
Jeremy Bird, phó chủ tịch điều hành phụ trách tăng trưởng toàn cầu tại Lyft, bảo vệ năng lực của Baidu, nói rằng thành tích vận hành “mở rộng” của hãng sẽ mang lại “an toàn, độ tin cậy và quyền riêng tư cho hàng triệu người châu Âu”. Ông cho biết Lyft sẽ đảm bảo xử lý và chia sẻ dữ liệu giữa Lyft và Baidu tuân thủ luật hiện hành để xây dựng tương lai xe tự hành phù hợp tại Anh.
Waymo phản hồi lo ngại riêng tư bằng việc nêu rõ thông tin thu thập từ cảm biến “chỉ được dùng để phát triển và xác thực công nghệ lái tự hành mang tính sống còn về an toàn”.
Khung pháp lý tại London yêu cầu phối hợp nhiều cấp và giấy phép dịch vụ hành khách
Doanh nghiệp muốn thử nghiệm xe tự lái tại London phải phối hợp với thị trưởng, các borough và Transport for London, đồng thời cần thêm giấy phép nếu triển khai dịch vụ chở khách thương mại và phải tuân thủ quy định bảo vệ dữ liệu.
Tại London, việc thử nghiệm không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà còn là điều phối quản trị. Các công ty phải làm việc với thị trưởng, từng khu vực hành chính (borough) và cơ quan Transport for London (TfL). Nếu chạy dịch vụ chở khách dạng thương mại, họ cần giấy phép bổ sung, và mọi hoạt động thử nghiệm phải tuân thủ quy định của Anh về dữ liệu và quyền riêng tư.
TfL nhấn mạnh ưu tiên an toàn, đồng thời bày tỏ quan tâm tới các công nghệ có thể mang lại lợi ích an toàn cho mọi người sử dụng đường.
“An toàn là ưu tiên hàng đầu của chúng tôi, và chúng tôi quan tâm đến việc tìm hiểu thêm về các công nghệ có thể giúp mang lại lợi ích an toàn cho tất cả người tham gia giao thông.”
– Transport for London
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao London có thể là nơi Mỹ và Trung Quốc “đấu” robotaxi trực tiếp?
Vì Anh đang đẩy nhanh thử nghiệm thương mại xe tự lái từ mùa xuân, đồng thời Waymo đã thử nghiệm tại London và Baidu dự kiến sớm đưa RT6 vào thành phố thông qua hợp tác với Lyft và Uber.
Waymo và Baidu đang có quy mô vận hành robotaxi ra sao?
Waymo cho biết đang cung cấp gần 1 triệu chuyến đi hoàn toàn tự hành mỗi tuần và đã có gần 20 triệu chuyến đi tổng cộng tại các thành phố Mỹ. Baidu cho biết Apollo Go đạt 17 triệu chuyến đi tổng cộng tính đến tháng 11.
Những thách thức kỹ thuật đặc thù của London đối với robotaxi là gì?
Đường phố London đông và phức tạp, trong đó vạch qua đường kiểu zebra phổ biến tại Anh nhưng ít gặp ở Mỹ, buộc hệ thống tự hành phải thích nghi với hành vi người đi bộ và các ưu tiên nhường đường.
Lo ngại bảo mật và riêng tư với xe tự lái tập trung vào điểm nào?
Mối lo chính là xe tự lái giống “máy tính AI di động”, có thể bị lạm dụng để thu thập thông tin nhạy cảm hoặc gây gián đoạn giao thông. Các hãng phản hồi bằng cam kết tuân thủ luật dữ liệu và giới hạn mục đích sử dụng dữ liệu cảm biến cho an toàn.
Muốn thử nghiệm robotaxi ở London cần điều kiện quản lý nào?
Các công ty cần phối hợp với thị trưởng, các borough và Transport for London; nếu triển khai dịch vụ chở khách thương mại phải có giấy phép bổ sung, và mọi thử nghiệm phải tuân thủ quy định về dữ liệu và quyền riêng tư tại Anh.