Pháp đang thúc đẩy Liên minh châu Âu kích hoạt “công cụ chống cưỡng ép” thương mại để đáp trả việc Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố mức thuế mới nhắm vào một số nước châu Âu, gắn với yêu cầu mua Greenland.
Động thái này có thể làm lung lay tiến trình phê chuẩn thỏa thuận thương mại EU–Mỹ đã đạt được trước đó, đồng thời đặt EU trước lựa chọn giữa đàm phán hạ nhiệt và triển khai biện pháp trả đũa có sức nặng.
- Pháp muốn EU kích hoạt công cụ chống cưỡng ép sau khi Mỹ đe dọa áp thuế liên quan đến Greenland.
- Mức thuế 10% dự kiến áp từ 1/2 và có thể tăng lên 25% vào tháng 6 nếu không đạt thỏa thuận.
- Công cụ chống cưỡng ép chưa từng được kích hoạt, nhưng có thể mở đường cho nhiều biện pháp trả đũa.
Pháp đề nghị EU kích hoạt công cụ chống cưỡng ép
Macron dự kiến đề nghị EU sử dụng “anti-coercion instrument” để đáp trả việc Mỹ áp thuế mới lên hàng hóa từ một số quốc gia châu Âu, trong đó có Pháp.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron dự kiến yêu cầu EU kích hoạt công cụ chống cưỡng ép sau khi ông Donald Trump thông báo mức thuế 10% áp lên sản phẩm từ 8 quốc gia châu Âu, hiệu lực từ ngày 1/2. Một người am hiểu lập trường của Tổng thống Pháp (phát biểu ẩn danh theo quy định) cho biết đề xuất sẽ được đệ trình thay mặt Pháp.
Macron đã gọi động thái đe dọa áp thuế là “không thể chấp nhận”, đồng thời liên hệ với các lãnh đạo châu Âu khác để phối hợp phản ứng. Bài đăng của ông được dẫn qua liên kết: tuyên bố của Macron về đe dọa thuế quan.
Đe dọa tăng thuế lên 25% khiến thỏa thuận thương mại EU–Mỹ bị đặt dấu hỏi
Ông Trump nói thuế có thể tăng lên 25% vào tháng 6 nếu không đạt thỏa thuận liên quan đến “mua Greenland”, khiến thỏa thuận EU–Mỹ đạt được năm trước đối mặt nguy cơ không được phê chuẩn.
Trên mạng xã hội, ông Trump tuyên bố mức thuế sẽ tăng lên 25% vào tháng 6 nếu không có thỏa thuận về việc “mua hoàn toàn và triệt để Greenland”. Tuyên bố này làm dấy lên nghi vấn về các thỏa thuận hiện có giữa Washington và Brussels.
Một nguồn tin am hiểu quan điểm của Macron cho biết việc gắn thuế quan với yêu cầu mua Greenland đặt ra câu hỏi nghiêm trọng về thỏa thuận thương mại EU–Mỹ đã hoàn tất vào năm ngoái. Thỏa thuận này mới được triển khai một phần và vẫn cần quốc hội phê chuẩn, nhưng triển vọng thông qua hiện bị cho là khó xảy ra.
EU và Đức thúc đẩy chuẩn bị phản ứng, kể cả biện pháp đối phó cụ thể
EU dự kiến họp để thống nhất phản ứng, trong khi một số lực lượng chính trị tại Đức kêu gọi Ủy ban châu Âu nhanh chóng xây dựng biện pháp trả đũa.
Theo một người có hiểu biết về tình hình, các đại sứ EU từ các nước thành viên dự kiến họp vào Chủ nhật để xác định cách khối sẽ phản ứng. Song song, nhóm nghị sĩ SPD của Đức, một phần trong liên minh cầm quyền của Thủ tướng Friedrich Merz, kêu gọi Ủy ban châu Âu sớm đưa ra “các biện pháp đối phó cụ thể” với Mỹ.
Một người nắm kế hoạch của Đức cho biết chính phủ đang rà soát mọi phương án phản ứng có thể, nhưng chưa chốt hành động cụ thể. Trong khi đó, Manfred Weber, lãnh đạo Đảng Nhân dân châu Âu (EPP), phe lớn nhất tại Nghị viện châu Âu, tuyên bố việc phê chuẩn thỏa thuận thương mại EU–Mỹ “không còn khả thi”.
Công cụ chống cưỡng ép của EU là gì và vì sao chưa từng được dùng?
Công cụ chống cưỡng ép của EU được thiết kế để răn đe và đối phó khi một quốc gia dùng biện pháp thương mại nhằm gây sức ép lên quyết định của EU hoặc các nước thành viên, nhưng đến nay chưa từng được kích hoạt.
Thủ tướng Phần Lan Petteri Orpo cảnh báo EU “có phương tiện để đáp trả”, dù ông hy vọng tránh kịch bản leo thang. Trả lời đài YLE, Orpo cho biết ông kêu gọi một cuộc họp khẩn của Hội đồng châu Âu để thống nhất cách tiếp cận giữa các nước châu Âu và Đan Mạch.
Anti-coercion instrument được xây dựng chủ yếu để ngăn hành động thương mại mang tính gây hấn và, khi cần thiết, phản ứng trước các động thái cưỡng ép có chủ đích từ bên ngoài, khi chính sách thương mại bị dùng để tác động lên quyết định của EU hoặc từng quốc gia thành viên.
EU có thể áp dụng những biện pháp nào nếu kích hoạt công cụ này?
Nếu kích hoạt, EU có thể cân nhắc nhiều biện pháp như thuế quan, thuế mới với công ty công nghệ, hạn chế đầu tư, hạn chế đấu thầu công hoặc hạn chế tiếp cận một số khu vực thị trường EU.
Các ví dụ được nêu gồm áp thuế quan, đánh thuế mới lên các công ty công nghệ, hoặc áp đặt hạn chế cụ thể với đầu tư trong EU. Ngoài ra còn có phương án ngăn doanh nghiệp tham gia đấu thầu hợp đồng chính phủ trên toàn châu Âu hoặc hạn chế tiếp cận một số phân khúc thị trường EU.
Năm ngoái, Macron từng cân nhắc dùng công cụ chống cưỡng ép, nhưng đã đổi ý khi EU và Mỹ bước vào đàm phán kéo dài về các kế hoạch áp thuế. Bối cảnh hiện tại khiến lựa chọn này được đưa trở lại bàn thảo luận.
Những câu hỏi thường gặp
Công cụ chống cưỡng ép của EU nhằm mục đích gì?
Mục đích là răn đe và phản ứng khi một quốc gia bên ngoài dùng biện pháp thương mại để gây sức ép, buộc EU hoặc một nước thành viên phải thay đổi quyết định chính sách.
Mỹ dự kiến áp thuế ở mức nào và khi nào?
Theo thông báo được nêu, Mỹ dự kiến áp mức thuế 10% từ ngày 1/2 đối với hàng hóa từ 8 quốc gia châu Âu và cảnh báo có thể tăng lên 25% vào tháng 6 nếu không đạt thỏa thuận.
Vì sao thỏa thuận thương mại EU–Mỹ có thể không được phê chuẩn?
Việc gắn thuế quan với yêu cầu “mua Greenland” làm dấy lên nghi ngờ về tính ổn định và thiện chí trong quan hệ thương mại, khiến một số lãnh đạo và nghị sĩ EU cho rằng phê chuẩn thỏa thuận không còn khả thi.
Nếu kích hoạt công cụ này, EU có thể làm gì?
EU có thể cân nhắc các biện pháp như áp thuế quan, thuế mới lên công ty công nghệ, hạn chế đầu tư, hạn chế doanh nghiệp tiếp cận đấu thầu công, hoặc giới hạn tiếp cận một số lĩnh vực thị trường EU.