Iran đang cho phép các quốc gia khác mua tên lửa, drone, tàu chiến và nhiều vũ khí khác bằng tiền điện tử thông qua cơ quan xuất khẩu vũ khí được nhà nước hậu thuẫn, Mindex, bên cạnh hình thức đổi hàng và thanh toán bằng rial Iran.
Động thái này, được cho là bắt đầu từ năm ngoái, là một trong những trường hợp công khai hiếm hoi khi một quốc gia chấp nhận crypto cho giao dịch vũ khí, đồng thời cho thấy cách các bên bị trừng phạt tận dụng thanh toán số để duy trì hoạt động xuyên biên giới.
- Mindex công khai chấp nhận tiền điện tử để thanh toán cho danh mục vũ khí, bên cạnh đổi hàng và rial Iran.
- Nền tảng vận hành số hóa với chatbot, cổng đặt mua và FAQ, đồng thời khẳng định có thể “lách” trừng phạt để giao hàng.
- Xu hướng các quốc gia chịu trừng phạt dùng tài sản số để duy trì thương mại đang gia tăng, khiến phương Tây tăng cảnh báo và biện pháp chế tài.
Mindex công khai nhận tiền điện tử để bán vũ khí
Mindex cho biết người mua từ các quốc gia khác có thể thanh toán vũ khí bằng tiền điện tử, đổi hàng hoặc rial Iran, đánh dấu một trường hợp hiếm hoi việc crypto được chấp nhận công khai cho giao dịch quân sự.
Mindex nói họ có khách hàng tại 35 quốc gia và cung cấp danh mục khí tài đa dạng, gồm tên lửa đạn đạo Emad, drone Shahed, tàu chiến lớp Shahid Soleimani và các hệ thống phòng không.
Danh mục còn có tên lửa hành trình, vũ khí bộ binh và rocket. Theo các chính phủ phương Tây và Liên Hợp Quốc, một số loại vũ khí trong nhóm này đã được ghi nhận xuất hiện trong tay các lực lượng vũ trang được Iran hậu thuẫn.
Đề nghị thanh toán bằng crypto được cho là bắt đầu từ năm ngoái, cho thấy tiền điện tử đang được đưa vào một mô hình kinh doanh quân sự thay vì chỉ là kênh thanh toán thử nghiệm.
Nền tảng Mindex vận hành số hóa và thể hiện thái độ phớt lờ trừng phạt
Trang Mindex hoạt động công khai, hỗ trợ nhiều ngôn ngữ và triển khai quy trình mua bán qua chatbot, cổng trực tuyến và trang FAQ, nơi họ trực tiếp trả lời câu hỏi về rủi ro trừng phạt.
Miền website được lưu trữ trên một nhà cung cấp đám mây tại Iran, bị Bộ Tài chính Mỹ trừng phạt; Washington cáo buộc đơn vị này có liên hệ với tình báo Iran. Financial Times đã được cho là xác minh tính xác thực của trang thông qua dữ liệu lưu trữ và hồ sơ máy chủ.
Quy trình mua được mô tả là hoàn toàn số hóa. Mindex cũng công khai một câu hỏi trong FAQ về bảo đảm thực thi hợp đồng và vận chuyển hàng hóa trong bối cảnh Iran bị trừng phạt.
“Cần lưu ý rằng, với các chính sách chung của Cộng hòa Hồi giáo Iran về việc né tránh trừng phạt, sẽ không có vấn đề gì trong việc thực hiện hợp đồng. Sản phẩm bạn mua sẽ đến tay bạn sớm nhất có thể.”
– Mindex, trích từ nội dung FAQ trên nền tảng
Mindex không niêm yết giá công khai, nhưng cho phép người mua đề nghị kiểm tra trực tiếp hàng hóa tại Iran, “tùy thuộc vào phê duyệt của cơ quan an ninh”. Họ cũng nêu khả năng thanh toán tại quốc gia của người mua thay vì tại Iran.
Về điều kiện sử dụng, Mindex nói khách hàng phải đồng ý các quy tắc liên quan đến cách vũ khí được dùng, cụ thể “trong một cuộc chiến với quốc gia khác”. Tuy nhiên, họ cũng nhấn mạnh các điều khoản có thể được đàm phán giữa hai bên.
Các quốc gia bị trừng phạt gia tăng dùng crypto để duy trì giao dịch
Việc Mindex nhận tiền điện tử diễn ra trong bối cảnh nhiều quốc gia chịu trừng phạt thử nghiệm tài sản số để giữ dòng thương mại và thanh toán, khiến rủi ro né tránh chế tài trở thành trọng tâm cảnh báo của Mỹ.
Bài viết nêu Nga từng bị phát hiện sử dụng cơ chế liên quan tài sản số để lách trừng phạt. Đồng thời, Bộ Tài chính Mỹ đã từng trừng phạt các công ty Nga vì sử dụng tài sản số để né chế tài.
Iran cũng bị cáo buộc dùng các kênh ngoài hệ thống ngân hàng truyền thống cho hoạt động thương mại, trong đó có bán dầu. Tháng 9 (theo nội dung bài), quan chức Mỹ đã trừng phạt các cá nhân bị cho là liên quan Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran vì vận hành mạng lưới “ngân hàng bóng tối” dùng crypto nhằm luân chuyển tiền nhà nước và tránh bị phát hiện.
Phản ứng phương Tây và bối cảnh xuất khẩu vũ khí của Iran
Phương Tây gia tăng sức ép ngoại giao và cơ chế trừng phạt, trong khi Iran vẫn tiếp tục xuất khẩu vũ khí; các đánh giá quốc tế cũng đề cập vị trí của Iran trên bảng xếp hạng xuất khẩu và cơ hội từ biến động nguồn cung của Nga.
Theo nội dung bài, Anh, Pháp và Đức đã cố khởi động lại đàm phán với Iran nhưng không thành công. Tháng 8, họ kích hoạt một quy trình của Liên Hợp Quốc nhằm tái áp đặt các biện pháp trừng phạt toàn cầu sau khi các cuộc đàm phán đổ vỡ.
Về dữ liệu xuất khẩu, bài viết cho biết năm 2024 Iran xếp thứ 18 thế giới về xuất khẩu vũ khí, ngay sau Na Uy và Australia, theo Stockholm Institute for Peace Research. Cùng năm, Atlantic Council nhận định Iran có thể hưởng lợi từ việc Nga gặp khó trong xuất khẩu sau khi xung đột Ukraine bùng phát.
Những câu hỏi thường gặp
Mindex cho phép thanh toán vũ khí bằng những phương thức nào?
Mindex nêu ba phương thức thanh toán: tiền điện tử, đổi hàng (barter) và rial Iran.
Mindex bán những loại khí tài nào?
Danh mục được mô tả gồm tên lửa đạn đạo Emad, drone Shahed, tàu chiến lớp Shahid Soleimani, hệ thống phòng không, cùng tên lửa hành trình, vũ khí bộ binh và rocket.
Trang Mindex có niêm yết giá công khai không?
Không. Nền tảng không hiển thị giá; người mua được nói có thể yêu cầu kiểm tra trực tiếp hàng hóa tại Iran, tùy điều kiện phê duyệt.
Mindex nói gì về việc giao hàng trong bối cảnh Iran bị trừng phạt?
Trong FAQ, Mindex khẳng định việc thực hiện hợp đồng “không có vấn đề” nhờ chính sách né tránh trừng phạt của Iran và nói hàng sẽ đến nơi “sớm nhất có thể”.
Vì sao tiền điện tử được nhắc đến trong các giao dịch của các quốc gia bị trừng phạt?
Nội dung bài cho rằng một số quốc gia chịu trừng phạt thử nghiệm tài sản số để duy trì hoạt động kinh tế và thanh toán, trong khi Mỹ đã nhiều lần cảnh báo và trừng phạt các thực thể bị cáo buộc dùng crypto để né chế tài.