Kế hoạch ký hiệp định thương mại quy mô lớn giữa Kenya và Trung Quốc đã bị đình trệ sau khi Mỹ phản đối, đẩy Kenya vào thế “kẹt giữa” hai siêu cường.
Thỏa thuận dự kiến xóa thuế với nông sản Kenya xuất sang Trung Quốc, nhưng tiến trình phê duyệt trong nước được cho là dừng lại khi Washington nêu quan ngại. Diễn biến này xảy ra đúng lúc ưu đãi thuế quan của Kenya vào thị trường Mỹ hết hiệu lực, khiến áp lực việc làm và xuất khẩu tăng mạnh.
- Tiến trình thông qua hiệp định Kenya–Trung Quốc bị đóng băng sau khi Mỹ nêu quan ngại.
- Ưu đãi thuế quan cho hàng Kenya vào Mỹ đã hết hiệu lực, khiến dệt may chịu thuế đến 28% và rủi ro mất việc tăng.
- Kenya phải cân bằng quan hệ giữa Mỹ (đối tác an ninh lâu năm) và Trung Quốc (chủ nợ lớn nhất).
Hiệp định Kenya–Trung Quốc bị đình trệ vì phản ứng từ Mỹ
Quy trình phê duyệt thỏa thuận xóa thuế nông sản Kenya vào Trung Quốc bị cho là dừng lại sau khi Mỹ bày tỏ lo ngại, khiến kế hoạch chưa thể được ký kết.
Thỏa thuận được mô tả là sẽ loại bỏ thuế quan đối với các mặt hàng nông nghiệp Kenya xuất sang Trung Quốc. Theo thông tin từ các quan chức, để có hiệu lực, văn kiện cần được nội các, cơ quan lập pháp và Tổng thống William Ruto phê chuẩn.
Tuy nhiên, các nguồn tin cho biết chuỗi phê duyệt đã “đóng băng” sau khi phía Mỹ nêu quan ngại. Điều này làm suy yếu vai trò “phương án dự phòng” mà Nairobi kỳ vọng khi môi trường thương mại với Mỹ trở nên kém chắc chắn.
Tài liệu liên quan được nhắc đến trong một video: thỏa thuận Kenya–Trung Quốc.
Hết ưu đãi AGOA khiến xuất khẩu và việc làm chịu rủi ro cao
Khi chương trình cho phép hàng Kenya vào Mỹ miễn thuế hết hạn, ngành dệt may lập tức phải chịu thuế lên tới 28%, đe dọa kim ngạch xuất khẩu và việc làm.
Ngày 30/09/2025, Đạo luật Tăng trưởng và Cơ hội châu Phi (AGOA) hết hiệu lực sau 25 năm cho phép hàng Kenya vào Mỹ theo diện miễn thuế. Hiện chưa có chương trình kế nhiệm dài hạn được Quốc hội Mỹ thông qua.
Hệ quả là các nhà sản xuất may mặc bị áp thuế lên đến 28%. Kenya xuất khẩu quần áo sang Mỹ trị giá hơn 600 triệu USD mỗi năm, nên thay đổi thuế quan có thể tác động trực tiếp đến đơn hàng, biên lợi nhuận và khả năng duy trì sản xuất.
Hiệp hội Các nhà sản xuất Kenya cho biết hơn 66.000 lao động có thể mất việc nếu tình trạng kéo dài. Phần lớn lao động làm trong các nhà máy dệt hoặc trên nông trại, nên cú sốc có thể lan sang cả khu vực công nghiệp lẫn nông nghiệp.
Trung Quốc hứa xóa thuế cho trà, cà phê và bơ Kenya
Kenya coi thỏa thuận với Trung Quốc như “lưới an toàn” vì Bắc Kinh hứa gỡ thuế cho một số nông sản chủ lực của Kenya.
Theo nội dung được mô tả, Trung Quốc cam kết giảm hoặc xóa thuế đối với trà, cà phê và bơ (avocado) nhập từ Kenya. Đây là các mặt hàng có tính chiến lược với xuất khẩu nông nghiệp của Kenya và liên quan trực tiếp đến sinh kế của nhiều hộ nông dân.
Nếu thực thi, ưu đãi thuế có thể cải thiện sức cạnh tranh giá của nông sản Kenya tại Trung Quốc. Tuy nhiên, việc tiến trình ký kết bị đình trệ khiến lợi ích tiềm năng chưa thể chuyển thành dòng doanh thu thực tế cho doanh nghiệp và người sản xuất.
Kenya bị kẹt giữa Washington và Bắc Kinh trong lựa chọn chiến lược
Mỹ cảnh báo hiệp định toàn diện với Trung Quốc có thể làm giảm cơ hội Kenya tham gia một khuôn khổ hợp tác thương mại do Mỹ hậu thuẫn, buộc Nairobi phải cân nhắc “chọn bên”.
Giới chức Mỹ nói với Nairobi rằng việc ký một thỏa thuận thương mại đầy đủ với Trung Quốc có thể ảnh hưởng đến triển vọng Kenya tham gia Strategic Trade and Investment Partnership, một chương trình do Mỹ hỗ trợ vẫn đang được định hình.
Bài toán trở nên nhạy cảm vì Kenya có quan hệ an ninh lâu năm với Washington, trong khi Bắc Kinh là chủ nợ lớn nhất của Kenya. Sự lệ thuộc kép này khiến mỗi quyết định thương mại đều có thể kéo theo hệ quả về địa chính trị, tài chính và an ninh.
Căng thẳng thương mại Mỹ–Trung hạ nhiệt, nhưng các nước nhỏ vẫn khó xoay xở
Dù Mỹ và Trung Quốc có dấu hiệu “giảm nhiệt” về thuế quan, trường hợp Kenya cho thấy các quốc gia nhỏ vẫn dễ bị tác động khi hai siêu cường cạnh tranh ảnh hưởng.
Quan chức Mỹ và Trung Quốc gần đây gặp nhau tại Malaysia và đồng ý tạm dừng các mức thuế “cực cao”. Washington cũng kỳ vọng Trung Quốc mua lượng lớn đậu tương Mỹ để cân bằng dòng chảy thương mại.
Về phía Kenya, chính phủ cho biết hy vọng Mỹ gia hạn tạm thời chương trình ưu đãi thương mại cũ. Dẫu vậy, việc hồ sơ Kenya–Trung Quốc bị “đóng băng” phản ánh thách thức cấu trúc: các nền kinh tế nhỏ khó duy trì linh hoạt khi phải quản trị quan hệ với những cường quốc có lợi ích cạnh tranh.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao hiệp định thương mại Kenya–Trung Quốc bị dừng lại?
Các nguồn tin cho biết quy trình phê duyệt đã dừng sau khi Mỹ nêu quan ngại, dù thỏa thuận còn cần được nội các, cơ quan lập pháp và Tổng thống Kenya phê chuẩn.
AGOA hết hạn ảnh hưởng gì đến Kenya?
AGOA hết hiệu lực ngày 30/09/2025 khiến hàng Kenya vào Mỹ không còn được miễn thuế như trước, trong đó hàng may mặc có thể chịu thuế lên tới 28%.
Ngành nào của Kenya chịu tác động mạnh nhất?
Dệt may và các lĩnh vực liên quan đến sản xuất, nông trại chịu rủi ro lớn. Hiệp hội Các nhà sản xuất Kenya cảnh báo hơn 66.000 lao động có thể mất việc nếu tình trạng kéo dài.
Trung Quốc dự kiến ưu đãi gì cho hàng Kenya?
Trung Quốc hứa xóa hoặc giảm thuế đối với trà, cà phê và bơ (avocado) xuất khẩu từ Kenya.
Mỹ lo ngại điều gì nếu Kenya ký thỏa thuận với Trung Quốc?
Giới chức Mỹ nói việc ký thỏa thuận toàn diện với Trung Quốc có thể làm giảm cơ hội Kenya tham gia Strategic Trade and Investment Partnership, một khuôn khổ do Mỹ hậu thuẫn.