Chính quyền Mỹ được cho là nói với các lãnh đạo dầu khí rằng muốn được bồi thường cho tài sản bị Venezuela tịch thu hai thập kỷ trước thì phải nhanh chóng quay lại và rót vốn lớn để khôi phục ngành dầu mỏ Venezuela.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh tranh chấp dài hạn về quốc hữu hóa, yêu cầu trọng tài quốc tế và các nhận định chính trị mới về tương lai nguồn cung năng lượng. Dù Venezuela sở hữu trữ lượng dầu lớn nhất thế giới, rủi ro pháp lý, hợp đồng và ổn định chính trị khiến kế hoạch tái đầu tư trở nên khó đoán.
- Mỹ được cho là gắn việc bồi thường tài sản bị tịch thu với điều kiện các hãng dầu khí phải tái đầu tư để phục hồi sản lượng Venezuela.
- Doanh nghiệp cân nhắc rủi ro hợp đồng, an ninh, hạ tầng yếu và bất định chính trị, khiến sản lượng khó tăng nhanh.
- Dù có kịch bản “nới trừng phạt”, các nhà phân tích cảnh báo con đường phục hồi sản lượng vẫn dài và không chắc chắn.
Điều kiện bồi thường gắn với việc tái đầu tư vào ngành dầu mỏ Venezuela
Thông tin cho biết Nhà Trắng và Bộ Ngoại giao Mỹ đã nói với các lãnh đạo dầu khí rằng để nhận bồi thường cho tài sản bị Venezuela tịch thu, họ cần sớm trở lại và bỏ vốn đáng kể nhằm tái thiết ngành dầu khí đang suy yếu.
Trong thập niên 2000, Venezuela đã trưng thu tài sản của nhiều công ty dầu khí quốc tế không chấp nhận trao thêm quyền kiểm soát vận hành cho PDVSA theo yêu cầu của Tổng thống Hugo Chávez khi đó. Chevron đàm phán để ở lại thông qua các liên doanh với PDVSA, trong khi các đối thủ như ExxonMobil và ConocoPhillips rời đi và theo đuổi trọng tài.
Các cuộc trao đổi gần đây giữa quan chức Mỹ và lãnh đạo doanh nghiệp nêu rõ: nếu có thay đổi lãnh đạo tại Venezuela, các công ty Mỹ sẽ phải tự tài trợ phần lớn vốn đầu tư để tái thiết năng lực khai thác, và đây là một trong các điều kiện để giải quyết các khoản nợ phát sinh từ các vụ trưng thu tài sản.
Nhà đầu tư Mỹ được kỳ vọng dẫn dắt nỗ lực khôi phục, nhưng kế hoạch còn nhiều ẩn số
Ông Donald Trump nói rằng doanh nghiệp Mỹ sẵn sàng quay lại Venezuela và chi tiền để vực dậy lĩnh vực dầu mỏ, song việc hiện thực hóa phụ thuộc vào điều kiện chính trị và khả năng chấp nhận rủi ro của từng công ty.
Phát biểu được đưa ra sau những bình luận rằng việc loại bỏ Tổng thống Nicolás Maduro có thể “mở khóa” trữ lượng dầu 17,3 nghìn tỷ USD của Venezuela. Quốc gia này hiện được xem là sở hữu trữ lượng dầu lớn nhất thế giới, nhưng trữ lượng lớn không đồng nghĩa sản lượng có thể phục hồi nhanh.
Đáng chú ý, các thông tin cũng cho thấy cơ chế “đổi bồi thường lấy tái đầu tư” có thể gây bất lợi cho những công ty đã rời khỏi Venezuela và theo đuổi kiện tụng, vì việc tiếp cận bồi thường có thể gắn với nghĩa vụ quay lại rót vốn trong môi trường nhiều bất định.
Trọng tài và chi phí tranh chấp của các hãng dầu khí đã kéo dài nhiều năm
ConocoPhillips và ExxonMobil là các ví dụ tiêu biểu về việc theo đuổi bồi thường thông qua trọng tài sau quốc hữu hóa, với các khoản chi phí và yêu cầu bồi hoàn được nêu trong các nguồn tin.
Theo các nguồn tin, ConocoPhillips đã chi gần 12 tỷ USD trong những năm gần đây sau khi tài sản tại Venezuela bị quốc hữu hóa dưới thời Chávez. ExxonMobil cũng theo đuổi trọng tài ở nước ngoài, tìm cách thu hồi khoảng 1,65 tỷ USD doanh thu bị mất.
Tháng trước, khi ông Donald Trump ra lệnh phong tỏa tàu chở dầu nhằm chặn tàu Venezuela, sự chú ý quay trở lại các vụ trưng thu tài sản trước đây và các “hóa đơn” pháp lý còn treo. Trong bối cảnh đó, yêu cầu quay lại đầu tư để được bồi thường trở thành điểm then chốt trong các cuộc thảo luận.
Doanh nghiệp cân nhắc rủi ro trước khi quay lại Venezuela
Việc quay lại Venezuela—nếu xảy ra—phụ thuộc đánh giá rủi ro của ban điều hành, hội đồng quản trị và cổ đông, đặc biệt về tính ổn định chính trị, an ninh và khung hợp đồng.
Một phát ngôn viên ConocoPhillips cho biết công ty đang theo dõi diễn biến tại Venezuela và tác động tiềm tàng tới nguồn cung năng lượng và ổn định toàn cầu. Tuy nhiên, phía công ty cũng nhấn mạnh còn quá sớm để nói về bất kỳ kế hoạch kinh doanh hay đầu tư trong tương lai, và lặp lại thông điệp tương tự khi được hỏi về khả năng trao đổi với quan chức chính phủ.
ExxonMobil chưa phản hồi ngay các câu hỏi từ phóng viên trong ngày Chủ nhật. Trong khi đó, các nhà phân tích cho rằng ngay cả nếu các công ty quyết định quay lại, cũng có thể mất nhiều năm để sản lượng tăng đáng kể do suy giảm kéo dài, thiếu vốn, quản trị yếu và tác động của các lệnh trừng phạt của Mỹ.
Sản lượng dầu Venezuela giảm mạnh dù trữ lượng rất lớn
Venezuela từng là nhà sản xuất lớn, nhưng sản lượng đã giảm sâu trong hơn một thập kỷ, khiến mục tiêu phục hồi nhanh lên mức cao trở nên khó đạt nếu không có đầu tư lớn và môi trường chính sách ổn định.
Là một trong những thành viên sớm của OPEC, Venezuela từng giữ vai trò quan trọng trong thị trường dầu thế giới. Đến thập niên 2010, sản lượng đã giảm xuống dưới 2 triệu thùng/ngày do tổng hợp nhiều nguyên nhân, bao gồm quản lý yếu kém và thiếu đầu tư.
Năm ngoái, Venezuela sản xuất trung bình 1,1 triệu thùng/ngày, chỉ chiếm phần nhỏ trong tổng sản lượng toàn cầu, trái ngược mạnh với vị thế lịch sử của quốc gia từng là một trong các nguồn cung dầu thô chủ chốt.
Những rào cản chính: hợp đồng, an ninh, hạ tầng và tính hợp pháp của hành động chính trị
Các chuyên gia nêu nhiều thách thức có thể cản trở làn sóng tái đầu tư, gồm quy tắc hợp đồng thiếu rõ ràng, rủi ro an ninh, hạ tầng yếu, tranh cãi pháp lý và nguy cơ bất ổn kéo dài.
Danh sách rào cản bao gồm sự không chắc chắn trong cơ chế ký kết và thực thi hợp đồng, rủi ro an ninh cho nhân sự và tài sản, hệ thống hạ tầng dầu khí xuống cấp, cùng các câu hỏi về tính hợp pháp của những hành động chính trị nhằm vào lãnh đạo Venezuela.
Ngay cả khi có kỳ vọng về “mở khóa” nguồn cung, rủi ro dài hạn vẫn nằm ở tính bền vững của chuyển giao quyền lực, mức độ nhất quán của chính sách, và khả năng duy trì dòng vốn trong nhiều năm—những yếu tố then chốt để nâng công suất khai thác, xử lý dầu nặng và khôi phục chuỗi cung ứng.
Triển vọng phục hồi sản lượng có thể được thổi phồng trong ngắn hạn
Một số kịch bản lạc quan có thể xuất hiện nếu điều kiện chính trị và trừng phạt thay đổi, nhưng giới phân tích cảnh báo quá trình phục hồi sẽ dài và phụ thuộc vào chuyển tiếp quyền lực “trật tự”.
Các nhà phân tích tỏ ra hoài nghi về khả năng các tập đoàn dầu khí sẽ đầu tư dài hạn ở môi trường nhiều bất định, dù có gợi ý rằng doanh nghiệp Mỹ có thể chi hàng tỷ USD để tái thiết hạ tầng năng lượng Venezuela. Điểm nghẽn là rủi ro tổng hợp có thể làm giảm hấp dẫn lợi nhuận so với các thị trường ổn định hơn.
“Chắc chắn sẽ có một bộ phận thị trường hưởng ứng câu chuyện ‘nhiệm vụ hoàn thành’ và sẽ phác thảo một lộ trình dễ dàng để sản lượng quay lại 3 triệu thùng/ngày… nhưng việc dỡ bỏ hoàn toàn trừng phạt có thể mở khóa thêm vài trăm nghìn thùng/ngày trong 12 tháng tới nếu chuyển giao quyền lực diễn ra trật tự.”
– Helima Croft, ghi chú phân tích
Cùng nhóm phân tích cho rằng tình hình “vẫn rất biến động” tại thời điểm họ viết, và nhấn mạnh con đường phục hồi của Venezuela sẽ còn dài. Trong bối cảnh đó, các quyết định đầu tư có thể được triển khai theo giai đoạn, với ưu tiên bảo vệ vốn và điều khoản pháp lý chặt chẽ.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao các công ty dầu khí Mỹ phải tái đầu tư để được bồi thường?
Theo thông tin từ các cuộc thảo luận, việc giải quyết bồi thường cho tài sản bị trưng thu được gắn với điều kiện các công ty phải quay lại nhanh và tự bỏ vốn để tái thiết năng lực ngành dầu khí Venezuela, thay vì nhận bồi thường mà không có cam kết đầu tư.
Những rủi ro lớn nhất khi quay lại Venezuela là gì?
Các rủi ro chính gồm quy tắc hợp đồng thiếu rõ ràng, rủi ro an ninh, hạ tầng suy yếu, tranh cãi về tính hợp pháp của các diễn biến chính trị, tác động của trừng phạt và nguy cơ bất ổn chính trị kéo dài.
Sản lượng dầu Venezuela có thể phục hồi nhanh không?
Các nhà phân tích cho rằng ngay cả khi doanh nghiệp quay lại, sản lượng cũng có thể mất vài năm mới tăng đáng kể. Sản lượng đã giảm sâu do quản lý yếu kém, thiếu đầu tư và trừng phạt; vì vậy phục hồi cần vốn lớn, thời gian dài và môi trường chính sách ổn định.
Venezuela hiện sản xuất bao nhiêu dầu và từng ở mức nào?
Venezuela từng giảm xuống dưới 2 triệu thùng/ngày trong thập niên 2010. Năm ngoái, nước này sản xuất trung bình 1,1 triệu thùng/ngày, thấp hơn nhiều so với giai đoạn từng là nhà cung cấp dầu thô hàng đầu.
Phát biểu “ngành dầu mỏ đang chật vật” được nhắc đến ở đâu?
Nhận định “đang chật vật” xuất hiện trong liên kết dẫn đến bài đăng mạng xã hội được trích trong bài: ngành dầu mỏ đang gặp khó.