Washington đang thúc ép Mexico siết quy tắc xuất xứ đối với máy chủ AI và thiết bị liên quan, động thái có thể làm thay đổi chi phí cũng như chuỗi cung ứng phục vụ trung tâm dữ liệu tại Bắc Mỹ.
Đề xuất xuất hiện trong quá trình Mỹ và Mexico rà soát Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA). Mexico hiện là nguồn cung máy chủ quan trọng cho thị trường Mỹ, trong khi nhiều linh kiện giá trị cao vẫn đến từ bên ngoài khu vực.
- Mỹ được cho là muốn tăng tỷ lệ linh kiện Bắc Mỹ trong máy chủ AI lắp ráp tại Mexico.
- Mexico cung cấp 40% lượng máy chủ Mỹ nhập khẩu, đứng sau Đài Loan.
- Quy định chặt hơn có thể củng cố an ninh chuỗi cung ứng nhưng làm tăng chi phí hạ tầng AI.
Mỹ thúc đẩy quy tắc xuất xứ mới cho máy chủ AI
Mỹ được cho là đang đề nghị Mexico áp dụng quy tắc xuất xứ nghiêm ngặt hơn đối với máy chủ AI và thiết bị liên quan sản xuất tại Mexico. Biện pháp này có thể hạn chế tỷ trọng vật liệu đến từ ngoài Bắc Mỹ trong các sản phẩm đủ điều kiện hưởng ưu đãi thương mại.
Một báo cáo của Wall Street Journal cho biết Washington muốn đưa yêu cầu này vào các cuộc thảo luận thương mại với Mexico. Hiện chưa rõ ngưỡng nội địa hóa cụ thể hoặc thời điểm áp dụng nếu hai bên đạt được thỏa thuận.
Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) xác nhận hai nước đang đàm phán về quy tắc xuất xứ và an ninh kinh tế trong khuôn khổ rà soát USMCA, nhưng không nêu riêng máy chủ AI trong thông báo.
Tranh chấp này nằm trong quá trình rà soát USMCA
Rà soát USMCA là nơi Mỹ muốn bảo đảm ưu đãi thương mại của hiệp định chủ yếu dành cho hàng hóa được sản xuất tại Bắc Mỹ. Vòng đàm phán song phương thứ ba giữa Mỹ và Mexico diễn ra tại Mexico City trong tháng 7, với nội dung liên quan đến thương mại và an ninh kinh tế.
USTR cho biết Mexico đã điều chỉnh các biện pháp kiểm soát xuất khẩu hàng hóa lưỡng dụng để phù hợp hơn với quy định của Mỹ. Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer mô tả mục tiêu của đợt rà soát là:
“Đóng mọi kẽ hở có thể cho phép các bên không tham gia hưởng lợi miễn phí.”
– Jamieson Greer, Đại diện Thương mại Mỹ
Luật sư thương mại David A. Gantz cho biết các thỏa thuận USMCA hiện chưa đặt ra yêu cầu giá trị nội địa khu vực cụ thể đối với thiết bị này. Nếu tỷ lệ nội địa hóa được nâng lên, máy chủ lắp ráp tại Mexico bằng phần lớn linh kiện ngoài Bắc Mỹ có thể khó tiếp cận các ưu đãi tương tự.
Mexico giữ vai trò lớn trong nguồn cung máy chủ cho Mỹ
Mexico cung cấp khoảng 40% lượng máy chủ Mỹ nhập khẩu, chỉ sau Đài Loan. Vai trò này khiến mọi thay đổi về quy tắc xuất xứ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chiến lược tìm nguồn hàng của các nhà sản xuất máy chủ và doanh nghiệp công nghệ Mỹ.
Các nhà sản xuất Đài Loan đã biến miền bắc Mexico thành một cứ điểm lắp ráp máy chủ AI. Foxconn và các nhà cung cấp khác mở rộng hoạt động khi các công ty công nghệ Mỹ thúc đẩy sản xuất gần thị trường hơn; Pegatron được cho là có năm nhà máy lắp ráp tại Ciudad Juárez.
Theo Dallas Fed, xuất khẩu thiết bị trung tâm dữ liệu của Mexico sang Mỹ đã vượt 70 tỷ USD trong năm 2025. Xuất khẩu phần cứng xử lý dữ liệu tự động, gồm máy chủ, bo mạch chủ và linh kiện trung tâm dữ liệu khác, vượt 85 tỷ USD.
| Chỉ tiêu | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Tỷ trọng máy chủ Mỹ nhập khẩu do Mexico cung cấp | 40% | David A. Gantz |
| Xuất khẩu thiết bị trung tâm dữ liệu từ Mexico sang Mỹ năm 2025 | Hơn 70 tỷ USD | Dallas Fed |
| Xuất khẩu phần cứng xử lý dữ liệu tự động của Mexico | Hơn 85 tỷ USD | Dallas Fed |
Nhà kinh tế Brendan Kelly của Dallas Fed đánh giá sự dịch chuyển này không chỉ là chuyển địa điểm lắp ráp:
“Một trường hợp thành công ban đầu của việc đưa chuỗi cung ứng thiết yếu trở lại Bắc Mỹ.”
– Brendan Kelly, nhà kinh tế tại Dallas Fed
Tuy vậy, chuỗi cung ứng vẫn phụ thuộc đáng kể vào các nguồn bên ngoài khu vực. OECD nhận định ngành bán dẫn Mexico chủ yếu tập trung vào thiết kế và các công đoạn cuối như lắp ráp, kiểm thử, đóng gói, thay vì sản xuất wafer và chế tạo bán dẫn ở công đoạn đầu.
Chi phí hạ tầng AI có thể tăng khi nguồn cung bị siết
Quy tắc tìm nguồn cung chặt hơn có thể làm tăng chi phí máy chủ AI và xây dựng trung tâm dữ liệu trong giai đoạn năng lực sản xuất nội địa chưa theo kịp. Tác động sẽ phụ thuộc vào tỷ lệ nội địa hóa cuối cùng, phạm vi hàng hóa áp dụng và tốc độ mở rộng sản xuất bán dẫn tại Bắc Mỹ.
CSIS ước tính đầu tư xây dựng trung tâm dữ liệu mới tại Mỹ có thể đạt 2,7 nghìn tỷ USD đến năm 2030, trong đó bán dẫn chiếm khoảng 54 xu trên mỗi USD chi tiêu. Kịch bản áp thuế 100% với toàn bộ bán dẫn và sản phẩm sử dụng bán dẫn có thể làm tổng chi phí tăng gần 1,4 nghìn tỷ USD.
Gartner dự báo doanh thu bán dẫn toàn cầu đạt 1,56 nghìn tỷ USD trong năm 2026. Tỷ trọng doanh thu từ trung tâm dữ liệu được dự báo tăng từ 36,5% trong năm 2026 lên hơn 53% vào năm 2030.
| Chỉ tiêu | Dự báo hoặc ước tính | Mốc thời gian |
|---|---|---|
| Đầu tư trung tâm dữ liệu mới tại Mỹ | 2,7 nghìn tỷ USD | Đến năm 2030 |
| Chi phí tăng thêm trong kịch bản thuế 100% với bán dẫn | Gần 1,4 nghìn tỷ USD | Không nêu cụ thể |
| Doanh thu bán dẫn toàn cầu | 1,56 nghìn tỷ USD | Năm 2026 |
| Tỷ trọng doanh thu bán dẫn từ trung tâm dữ liệu | 36,5% lên hơn 53% | Từ năm 2026 đến năm 2030 |
Ben Lee, nhà phân tích của Gartner, liên hệ đà mở rộng hạ tầng AI với thay đổi trong dòng vốn đầu tư toàn ngành bán dẫn:
“Khi hạ tầng AI mở rộng, nó đang định hình lại đầu tư trong toàn bộ hệ sinh thái bán dẫn.”
– Ben Lee, nhà phân tích tại Gartner
Yêu cầu nội địa hóa và rủi ro hình thành chuỗi cung ứng thay thế
Yêu cầu sử dụng nhiều linh kiện Bắc Mỹ hơn có thể cải thiện khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng, nhưng quy định quá nghiêm ngặt cũng có thể thúc đẩy chi phí cao hơn và các tuyến cung ứng thay thế. Đây là điểm đánh đổi chính trong chính sách thương mại đối với phần cứng AI.
CSIS nhận định các hạn chế chip do Mỹ và đồng minh áp dụng từ năm 2022 đã thúc đẩy nỗ lực nội địa hóa sản xuất chip của Trung Quốc. Brookings cũng cho rằng việc hạn chế tiếp cận chip Mỹ có thể khuyến khích các quốc gia phát triển hệ thống điện toán ít phụ thuộc hơn vào công nghệ Mỹ.
Những đánh giá này không đồng nghĩa quy tắc xuất xứ USMCA sẽ tạo ra tác động tương tự. Tuy nhiên, chúng phản ánh áp lực cân bằng giữa an ninh chuỗi cung ứng, chi phí sản xuất và khả năng duy trì tốc độ triển khai hạ tầng AI.
Mỹ tiếp tục kiểm soát các tuyến tiếp cận năng lực AI bị hạn chế
Đề xuất về máy chủ AI phù hợp với nỗ lực rộng hơn của Mỹ nhằm hạn chế các tuyến gián tiếp tiếp cận năng lực điện toán AI bị kiểm soát. Quy tắc xuất xứ sẽ bổ sung một công cụ quản lý tập trung vào chuỗi cung ứng phần cứng.
Hướng dẫn của Cục Công nghiệp và An ninh Mỹ (BIS) ban hành trong tháng 5 làm rõ rằng các yêu cầu cấp phép có thể tiếp tục áp dụng với một số thực thể bị hạn chế, kể cả khi họ hoạt động ngoài các quốc gia được chỉ định.
Chưa có thêm chi tiết về tiêu chuẩn xuất xứ mà Mỹ và Mexico có thể thống nhất cho máy chủ AI. Các điểm cần theo dõi gồm tỷ lệ nội địa hóa, nhóm linh kiện chịu quy định và tác động của chính sách đến hoạt động lắp ráp tại Mexico.
Tổng kết
Việc Mỹ thúc đẩy quy tắc xuất xứ chặt hơn cho máy chủ AI sản xuất tại Mexico có thể định hình lại chuỗi cung ứng Bắc Mỹ, khi Mexico vừa là nhà cung cấp lớn cho Mỹ vừa còn phụ thuộc vào linh kiện bán dẫn và phần cứng từ bên ngoài khu vực.
