Nga đã gỡ WhatsApp khỏi danh mục ứng dụng chính thức của Roskomnadzor, khiến ứng dụng này gần như biến mất khỏi không gian số trong nước.
Động thái diễn ra sau nhiều tháng các tính năng bị hạn chế, buộc người dùng phải phụ thuộc vào VPN nếu muốn truy cập. Cùng lúc, Nga thúc đẩy Max, ứng dụng nhắn tin nội địa do VKontakte sở hữu, làm dấy lên lo ngại về quyền riêng tư.
- Nga gỡ WhatsApp khỏi danh mục ứng dụng, khiến hơn 100 triệu người dùng bị ảnh hưởng và phải dùng VPN để truy cập.
- Facebook và Instagram cũng bị xóa khỏi danh mục, trong khi YouTube bị gây khó để tải nội dung.
- Max, “ứng dụng nhắn tin quốc gia” do VKontakte sở hữu, được quảng bá mạnh dù không có mã hóa đầu-cuối.
WhatsApp bị gỡ khỏi danh mục chính thức và gần như biến mất tại Nga
Roskomnadzor đã xóa WhatsApp khỏi danh mục ứng dụng, khiến việc sử dụng trong nước gần như bị chặn hoàn toàn nếu không có VPN.
Động thái này diễn ra vào thứ Tư khi cơ quan quản lý internet Nga loại WhatsApp khỏi “registry” chính thức. Việc xóa khỏi danh mục đã làm ứng dụng biến mất khỏi không gian số của Nga theo cách vận hành thực tế của hệ sinh thái kiểm soát truy cập.
WhatsApp từng có hơn 100 triệu người dùng tại Nga. Sau khi bị gỡ, lựa chọn phổ biến còn lại để truy cập là dùng VPN, đổi tuyến kết nối và chấp nhận trải nghiệm chậm, gián đoạn.
Việc siết WhatsApp diễn ra theo lộ trình nhiều tháng
Trước khi bị gỡ khỏi danh mục, WhatsApp đã bị hạn chế chức năng và giảm khả năng sử dụng theo thời gian.
Theo thông tin được nêu, quá trình “bẻ gãy dần” bắt đầu từ mùa hè năm ngoái, khi tính năng gọi thoại bị cắt. Sau đó, ứng dụng trở nên chậm hơn và khó sử dụng hơn, tạo ra rào cản kỹ thuật thay vì cấm ngay lập tức.
Đến tháng 12, mức sử dụng được mô tả là đã giảm 70–80%. Vì vậy, việc gỡ khỏi danh mục vào thứ Tư được xem là bước cuối cùng hơn là một cú sốc bất ngờ.
Meta bị nhắm mục tiêu khi Nga thúc đẩy người dùng chuyển sang Max
Nga đồng thời loại Facebook và Instagram khỏi danh mục, đồng thời thúc đẩy Max như một lựa chọn nhắn tin “quốc gia”.
Lệnh gỡ WhatsApp đi kèm việc xóa Facebook và Instagram khỏi cùng danh mục. Hai nền tảng này trước đó đã bị gắn nhãn “cực đoan”, và người dùng thường chỉ có thể truy cập thông qua VPN.
YouTube chưa bị cấm hoàn toàn, nhưng bị gây khó rõ rệt: việc tải trang mất nhiều thời gian, tạo cảm nhận dịch vụ bị “bóp băng thông” hoặc can thiệp khả năng truy cập.
Trọng tâm của chiến dịch là Max, ứng dụng nhắn tin mới được thúc đẩy rộng rãi. Max được nêu là đã được đặt làm “ứng dụng nhắn tin quốc gia” từ năm ngoái và thuộc sở hữu VKontakte, công ty mạng xã hội lớn nhất Nga, do những người thân cận với Tổng thống Vladimir Putin kiểm soát.
Một điểm gây lo ngại chính là Max không có mã hóa, đồng nghĩa nội dung trao đổi có thể không được bảo vệ theo cơ chế bảo mật đầu-cuối; thông tin cho biết chính phủ có thể đọc nội dung gửi trên nền tảng.
Meta phản hồi về nỗ lực chặn WhatsApp và thúc đẩy ứng dụng giám sát
Meta cho rằng việc chặn WhatsApp nhằm ép người dùng sang một ứng dụng do nhà nước sở hữu và làm suy giảm an toàn liên lạc.
Theo phát ngôn được đăng tại liên kết chính thức, đại diện Meta cho biết chính phủ Nga đang cố gắng chặn hoàn toàn WhatsApp để đẩy người dân sang một ứng dụng giám sát thuộc sở hữu nhà nước.
“Hôm nay, chính phủ Nga đã cố gắng chặn hoàn toàn WhatsApp nhằm thúc đẩy người dân chuyển sang một ứng dụng giám sát do nhà nước sở hữu. Cố cô lập hơn 100 triệu người dùng khỏi liên lạc riêng tư và an toàn là một bước thụt lùi và chỉ có thể dẫn đến ít an toàn hơn cho người dân ở Nga. Chúng tôi sẽ tiếp tục làm mọi điều có thể để giữ người dùng được kết nối.”
– Người phát ngôn Meta, bài đăng trên X
Telegram bị hạn chế khi áp lực trong nước gia tăng
Nga cũng can thiệp Telegram, nhưng động thái này vấp phải phản ứng mạnh vì Telegram là kênh tin tức và cảnh báo quan trọng.
Không chỉ WhatsApp, Nga còn bắt đầu “gây nhiễu” Telegram trong tuần này. Telegram thậm chí phổ biến hơn WhatsApp ở Nga, đặc biệt cho nội dung tin tức và giải trí.
Nhà sáng lập Telegram, Pavel Durov, phản ứng nhanh trước các hạn chế. Ông nhấn mạnh quan điểm rằng việc hạn chế tự do công dân không phải câu trả lời đúng, và Telegram đại diện cho tự do ngôn luận và quyền riêng tư bất chấp áp lực.
Biện pháp với Telegram được cho là đang phản tác dụng. Ngay cả trong nội bộ chính phủ cũng xuất hiện bất mãn, khi Telegram được binh sĩ Nga và dân thường gần Ukraine sử dụng để nhận cảnh báo về tấn công bằng drone và tên lửa.
Mục tiêu khiến người dùng âm thầm chuyển sang Max được mô tả là đã không diễn ra như mong muốn.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao WhatsApp gần như không còn dùng được tại Nga?
Nga đã xóa WhatsApp khỏi danh mục ứng dụng chính thức của Roskomnadzor sau giai đoạn hạn chế kéo dài, khiến truy cập thông thường gặp khó và phần lớn người dùng phải dựa vào VPN.
Những nền tảng nào khác bị ảnh hưởng cùng đợt với WhatsApp?
Facebook và Instagram cũng bị xóa khỏi danh mục; người dùng thường chỉ truy cập được qua VPN. YouTube chưa bị cấm hoàn toàn nhưng bị làm chậm và khó tải.
Max là gì và vì sao gây lo ngại về quyền riêng tư?
Max là ứng dụng nhắn tin Nga đang thúc đẩy, thuộc sở hữu VKontakte và được gọi là “ứng dụng nhắn tin quốc gia”. Thông tin được nêu cho biết Max không có mã hóa, làm tăng rủi ro bị giám sát nội dung.
Telegram có bị chặn như WhatsApp không?
Nga được cho là đang can thiệp hoặc hạn chế Telegram, nhưng việc này vấp phản ứng mạnh do Telegram rất phổ biến và còn được dùng cho cảnh báo an ninh, đặc biệt tại khu vực gần Ukraine.
