Ngân hàng Trung ương Nga nghiên cứu tác động AI lên thị trường tài chính

Ngân hàng Trung ương Nga sẽ nghiên cứu tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) lên kinh tế và hành vi ra quyết định trên thị trường tài chính, bao gồm các rủi ro tiềm ẩn đối với ổn định tài chính.

Trong giai đoạn 2026–2028, cơ quan tiền tệ Nga ưu tiên AI như một hướng nghiên cứu kinh tế trọng điểm, nhằm nhận diện thách thức mới do công nghệ này tạo ra và tìm cách cân bằng giữa quản lý nhà nước với tự điều tiết thị trường.

Ngân hàng Trung ương Nga đưa AI vào trọng tâm nghiên cứu kinh tế 2026–2028

Ngân hàng Trung ương Nga xác định AI là một hướng nghiên cứu chính trong các nghiên cứu kinh tế giai đoạn 2026–2028, nhằm đánh giá hệ quả lên tăng trưởng, cạnh tranh và hành vi ra quyết định trong nền kinh tế.

Ngân hàng Trung ương Nga (CBR) cho biết các hướng nghiên cứu được xây dựng để đáp ứng những thách thức mới mà nền kinh tế Nga đang đối mặt khi AI được triển khai rộng rãi.

Trọng tâm đánh giá bao gồm tác động của AI lên cấu trúc nền kinh tế, đổi mới, và năng suất. Cách tiếp cận này nhằm đo lường không chỉ lợi ích vi mô ở từng doanh nghiệp, mà cả hiệu ứng vĩ mô khi AI trở thành nền tảng hạ tầng cho nhiều ngành.

“Các hướng nghiên cứu nhằm đáp ứng những thách thức mới mà nền kinh tế Nga đối mặt. Một trong những vấn đề cấp bách là AI ảnh hưởng thế nào đến kinh tế, cạnh tranh và việc ra quyết định tài chính.”
– Ngân hàng Trung ương Nga, trích TASS

AI có thể tạo rủi ro mới cho ổn định tài chính

CBR nhận định AI đang làm thay đổi thị trường tài chính bằng cách biến đổi logic ra quyết định của các chủ thể, từ đó có thể phát sinh hiệu ứng vĩ mô mới và rủi ro đối với ổn định tài chính.

Theo CBR, khi AI tham gia sâu vào quy trình ra quyết định, các mô hình hành vi thị trường có thể đồng pha hơn, phản ứng nhanh hơn và khó dự đoán hơn trong các tình huống căng thẳng, qua đó làm tăng nguy cơ bất ổn hệ thống.

Ngân hàng trung ương cũng nhấn mạnh việc AI định hình lại cách các tổ chức và cá nhân lựa chọn sản phẩm, phân bổ vốn và quản trị rủi ro. Điều này đặt ra yêu cầu theo dõi chất lượng mô hình, mức độ phụ thuộc vào dữ liệu, và các giới hạn của thuật toán trong điều kiện thị trường biến động.

“Điều này tạo ra các hiệu ứng kinh tế vĩ mô mới, bao gồm các rủi ro tiềm ẩn đối với ổn định tài chính.”
– Ngân hàng Trung ương Nga

Tác động của AI lên thị trường lao động và bất bình đẳng thu nhập sẽ được đánh giá

CBR cho biết nghiên cứu sẽ xem xét ảnh hưởng của AI lên thị trường lao động nói chung và bất bình đẳng thu nhập giữa các hộ gia đình tại Nga.

Đánh giá này tập trung vào cách AI có thể dịch chuyển nhu cầu kỹ năng, thay đổi cơ cấu việc làm, và tạo chênh lệch thu nhập giữa nhóm lao động có khả năng tiếp cận công nghệ với nhóm bị thay thế hoặc giảm cơ hội.

Việc theo dõi bất bình đẳng thu nhập được đặt cạnh các chỉ tiêu năng suất và đổi mới nhằm phản ánh bức tranh rộng hơn: AI có thể nâng hiệu quả kinh tế, nhưng lợi ích phân bổ không đồng đều có thể trở thành rủi ro xã hội và rủi ro chính sách.

Nga muốn cân bằng giữa can thiệp nhà nước và tự điều tiết khi triển khai AI

Cơ quan điều hành chính sách tiền tệ Nga cho rằng quốc gia cần cân bằng giữa can thiệp của chính phủ và tự điều tiết của thị trường trong việc sử dụng AI.

CBR nêu một hướng nghiên cứu then chốt là phân tích AI đang biến đổi “năng lực” và “giới hạn” của hoạt động quản lý, trong nhiều thị trường và nhiều loại hình dịch vụ khác nhau.

Đặt trong bối cảnh thị trường tài chính, cân bằng này thường liên quan đến cách xây dựng quy tắc đảm bảo an toàn hệ thống mà không kìm hãm đổi mới, đồng thời làm rõ trách nhiệm khi quyết định có yếu tố tự động hóa.

Lãnh đạo Nga cảnh báo AI là “con dao hai lưỡi” và thừa nhận khó khăn về quy định

Tổng thống Vladimir Putin từng mô tả AI là “con dao hai lưỡi”, nhấn mạnh vừa cần khai thác tiềm năng, vừa phải cảnh giác với rủi ro, đặc biệt trong bài toán quy định với AI và dữ liệu lớn.

Ông cho rằng ngày càng rõ ràng là “phải làm gì đó”, nhưng chưa có câu trả lời chắc chắn về cách làm. Thông điệp này phản ánh thách thức chung khi tốc độ phát triển công nghệ vượt nhanh hơn quá trình xây dựng khung pháp lý.

“Ngay cả với những người không gần các vấn đề này cũng đã thấy rõ rằng cần phải làm gì đó, nhưng không ai biết chính xác phải làm gì.”
– Vladimir Putin, về quy định AI

Nga thúc đẩy phát triển AI nội địa và hợp tác quốc tế, nhưng còn thiếu năng lực tính toán

Nga kêu gọi tăng tốc phát triển AI trong nước để hướng đến “chủ quyền công nghệ”, đồng thời tìm kiếm hợp tác với các đối tác, nhưng vẫn đối mặt hạn chế về năng lực tính toán và hạ tầng.

Khi tham dự hội nghị quốc tế AI Journey tại Moscow, Nga công bố việc thành lập một lực lượng đặc nhiệm quốc gia để thúc đẩy mục tiêu này. Tại diễn đàn, một robot hình người chạy bằng AI tên Grin cũng được giới thiệu, do nhóm kỹ sư của Sberbank phát triển.

Nga cũng nhấn mạnh nhu cầu phát triển giao thông tự hành và thừa nhận đang chậm hơn các nước dẫn đầu như Mỹ và Trung Quốc trong lĩnh vực này. Ngoài ra, Nga đã ký thỏa thuận hợp tác AI với Iran và đề xuất “hợp tác rộng” với Ấn Độ.

Theo ước tính do VTB công bố, Nga cần đầu tư khoảng 77 tỷ USD vào các năng lực phát điện thế hệ mới để đáp ứng nhu cầu năng lượng tăng của các trung tâm dữ liệu. Tiêu thụ điện của các cơ sở phục vụ ứng dụng AI và khai thác tiền điện tử được dự báo có thể đạt 2% tổng tiêu thụ điện quốc gia vào cuối thập kỷ.

Những câu hỏi thường gặp

Ngân hàng Trung ương Nga sẽ nghiên cứu AI trong giai đoạn nào?

AI được liệt kê là một trong các hướng chính của nghiên cứu kinh tế giai đoạn 2026–2028 của Ngân hàng Trung ương Nga.

CBR quan tâm nhất đến tác động nào của AI lên thị trường tài chính?

CBR nhấn mạnh AI có thể thay đổi logic ra quyết định của các chủ thể trên thị trường, tạo hiệu ứng vĩ mô mới và rủi ro tiềm ẩn đối với ổn định tài chính.

Nghiên cứu AI của Nga có bao gồm vấn đề việc làm và thu nhập không?

Có. CBR cho biết sẽ xem xét tác động của AI lên thị trường lao động và bất bình đẳng thu nhập giữa các hộ gia đình tại Nga.

Nga định hướng quản lý AI theo hướng nào?

Nga đặt mục tiêu cân bằng giữa can thiệp của nhà nước và tự điều tiết của thị trường, đồng thời phân tích cách AI thay đổi năng lực và giới hạn quản lý ở nhiều thị trường, dịch vụ.

Hạ tầng nào đang là nút thắt khi Nga mở rộng AI và các hoạt động liên quan tiền điện tử?

Nga được cho là còn thiếu năng lực tính toán và cần đầu tư hạ tầng điện. Ước tính của VTB nêu nhu cầu khoảng 77 tỷ USD cho năng lực phát điện mới, trong khi tiêu thụ điện của cơ sở AI và khai thác tiền điện tử có thể đạt 2% tổng tiêu thụ cuối thập kỷ.