Iran đề xuất thu phí 2 triệu USD cho mỗi siêu tàu chở dầu đầy tải khi đi qua Eo biển Hormuz sau thông báo ngừng bắn, và yêu cầu thanh toán chủ yếu bằng Bitcoin.
Động thái này xuất hiện trong bối cảnh tình trạng ngừng bắn còn bất định, nhiều tàu vẫn chờ được phê duyệt. Việc áp dụng quy trình xin phép kèm thanh toán tức thời có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nhịp vận chuyển dầu và tâm lý thị trường liên quan đến năng lượng lẫn crypto.
- Iran muốn thu 2 triệu USD/siêu tàu chở dầu đầy tải qua Hormuz và ưu tiên nhận bằng Bitcoin (đôi khi bằng nhân dân tệ).
- Quy trình xét duyệt theo email, sau đó tàu chỉ có “vài giây” để thanh toán bằng Bitcoin; Iran nói không vội.
- Kpler ghi nhận 187 tàu đang chở khoảng 175 triệu thùng trong Vịnh Ba Tư, với 300–400 tàu chờ rời đi khi an toàn.
Iran đang đề xuất thu phí qua Eo biển Hormuz như thế nào?
Iran muốn tàu chở dầu trả 2 triệu USD cho mỗi siêu tàu đầy tải khi đi qua Eo biển Hormuz, với yêu cầu thanh toán chủ yếu bằng Bitcoin và đôi khi bằng nhân dân tệ.
Hamid Hosseini, đại diện Liên minh các nhà xuất khẩu sản phẩm dầu, khí và hóa dầu của Iran, được cho là nói rằng mục tiêu là theo dõi mọi thứ ra vào eo biển trong giai đoạn này.
Theo mô tả, tàu sẽ gửi yêu cầu qua email, Iran tiến hành đánh giá, rồi tàu được báo thời điểm thanh toán. Hosseini nói tàu chỉ có “vài giây” để chuyển tiền bằng Bitcoin.
Ông cũng nhắc Bitcoin đã là một phần đáng kể trong “hệ sinh thái crypto 7,8 tỷ USD” của Iran, cho thấy nước này có sẵn hạ tầng và kinh nghiệm sử dụng tài sản số.
Quy trình phê duyệt và thông điệp “không vội” của Iran
Iran mô tả việc cho tàu qua Hormuz là theo từng trường hợp, cần thời gian đánh giá, và tuyên bố “không vội” trong việc xử lý, khiến thời gian chờ của tàu có thể kéo dài.
Hosseini nói: “Mọi thứ đều có thể đi qua, nhưng thủ tục cho mỗi tàu sẽ mất thời gian, và Iran không vội.”
Trong bối cảnh đó, một cảnh báo qua radio gửi tới các tàu trong Vịnh Ba Tư hôm thứ Tư nêu rằng tàu có thể bị tấn công bằng vũ lực nếu cố đi qua mà không có sự cho phép trước từ phía nhà chức trách Iran.
Hãng tin Fars News Agency của Iran cũng đưa tin việc tàu chở dầu đi qua Eo biển Hormuz đã bị dừng lại.
Ngừng bắn ở thế “lửng lơ” và các tuyên bố chính trị liên quan
Dù có thông báo ngừng bắn, Iran cho biết có thể rút khỏi thỏa thuận và nối lại tấn công nếu Israel tiếp tục không kích Lebanon, đồng thời đang chuẩn bị các phản ứng khả dĩ.
Ngoại trưởng Seyed Abbas Araghchi đăng trên X về mục tiêu của Iran đối với một kết thúc mang tính “kết luận và lâu dài” cho cuộc chiến mà Iran gọi là “bất hợp pháp”.
“Điều chúng tôi quan tâm là các điều khoản của một sự KẾT THÚC mang tính kết luận và lâu dài cho cuộc chiến bất hợp pháp bị áp đặt lên chúng tôi.”
– Ngoại trưởng Seyed Abbas Araghchi, phát biểu trên X
Tại Hungary hôm thứ Tư, Phó Tổng thống JD Vance gọi thỏa thuận là một “lệnh ngừng bắn mong manh”, nói ngoại trưởng Iran phản ứng tốt nhưng có những người trong nội bộ “đã nói dối” về thỏa thuận.
Vance cũng nói Mỹ có “đòn bẩy quân sự, ngoại giao và, có lẽ quan trọng nhất, đòn bẩy kinh tế” đối với Iran; ông mô tả tối hậu thư rằng Iran cần “mở các tuyến đường” và “ngừng cố giữ nền kinh tế thế giới làm con tin” để hướng tới ngừng bắn.
Tàu chở dầu đang bị “kẹt” đến mức nào theo dữ liệu theo dõi?
Dữ liệu Kpler cho thấy 187 tàu trong Vịnh Ba Tư đang chở khoảng 175 triệu thùng dầu và sản phẩm dầu, đồng thời có 300–400 tàu chờ rời đi khi tình hình được coi là an toàn trở lại.
Kpler gọi khu vực này như một “bãi đỗ xe”, phản ánh mức độ ùn ứ của tàu thuyền trong vùng. Trong khi đó, có nhận định rằng vài ngày tới có thể giống hai tuần gần đây: chỉ một số tàu được Iran phê duyệt mới đi theo một tuyến cụ thể.
Về trạng thái luồng hàng hải, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth tiếp tục khẳng định “eo biển vẫn mở” và kêu gọi các nước cho tàu đi qua.
Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine, khi được hỏi eo biển có mở ở thời điểm đó không, cũng nói “tôi tin là có” dựa trên đàm phán ngoại giao. Tuy nhiên, sau đó xuất hiện dữ liệu theo dõi tàu.
MarineTraffic cho biết có hai tàu, NJ Earth (thuộc sở hữu Hy Lạp) và Daytona Beach (treo cờ Liberia), đã đi qua trong đêm. Dù vậy, cả hai là tàu chở hàng khô, không phải tàu chở dầu, nên không đủ để kết luận hoạt động vận tải dầu đã thực sự khởi động lại.
Yếu tố thương mại và thuế quan từ phía Mỹ
Ông Trump tuyên bố bất kỳ quốc gia nào cung cấp vũ khí cho Iran sẽ bị áp thuế 50% lên mọi hàng hóa bán vào Mỹ, có hiệu lực ngay lập tức và không có ngoại lệ.
Tuyên bố này bổ sung một lớp rủi ro chính sách bên cạnh rủi ro an ninh hàng hải và quy trình xin phép, có thể ảnh hưởng kỳ vọng của thị trường về diễn biến tiếp theo tại khu vực Hormuz.
Tổng kết
Đề xuất thu 2 triệu USD/siêu tàu qua Hormuz, ưu tiên thanh toán bằng Bitcoin, cùng cơ chế xét duyệt chặt và cảnh báo an ninh, đang khiến dòng vận chuyển dầu đối mặt độ trễ lớn. Thị trường cần theo dõi liệu tàu chở dầu có được cho qua trở lại một cách ổn định hay chỉ là các chuyến đi hạn chế theo phê duyệt của Iran.
