Thuế tiền điện tử thay đổi theo quyết định chính trị, nhưng vẫn có nhiều quốc gia cho phép miễn hoặc giảm thuế hợp pháp, đặc biệt khi đáp ứng điều kiện cư trú và thời gian nắm giữ.
Khi mùa khai thuế đến gần và châu Âu siết chuẩn báo cáo theo quy định mới, nhiều nhà đầu tư crypto sẽ chịu thuế cao hơn, trong khi một số khu vực vẫn duy trì ưu đãi để thu hút vốn, doanh nghiệp blockchain và người nắm giữ Bitcoin dài hạn.
Tiền điện tử thường bị đánh thuế theo thu nhập và lãi vốn
Thuế crypto chủ yếu rơi vào hai nhóm: thuế thu nhập cá nhân (lương, staking, mining, lãi) và thuế lãi vốn (bán ra tiền pháp định, hoán đổi, hoặc mua hàng bằng crypto có phát sinh lãi).
Cách đánh thuế phụ thuộc vào việc crypto được coi là gì trong từng nước: tiền tệ, tài sản vốn, hoặc tài sản (property). Thực tế, đa số cơ quan thuế coi crypto là tài sản vốn hoặc tài sản, và áp quy tắc lãi/lỗ khi “bán/đổi/chi tiêu”.
Với cá nhân, lương trả bằng crypto, phần thưởng staking/mining, và tiền lãi kiếm được thường bị tính như thu nhập. Ngược lại, bán coin lấy tiền pháp định và trong một số trường hợp đổi coin sang coin khác có thể bị tính lãi vốn.
Nếu lợi nhuận được coi là phát sinh từ hoạt động kinh doanh, thuế sẽ áp theo thuế doanh nghiệp. Với công ty, ngoài thuế thu nhập doanh nghiệp, còn có thể phát sinh VAT hoặc thuế bán hàng tùy quốc gia và loại giao dịch.
Điều kiện để hưởng ưu đãi thường gắn với cư trú thuế hoặc quốc tịch. Nhiều nơi yêu cầu hiện diện một số ngày nhất định mỗi năm, thường khoảng 180 ngày, nhằm xác lập tình trạng cư trú hợp lệ.
Thời gian nắm giữ (holding period) cũng là yếu tố then chốt: nhiều nước chỉ miễn/giảm thuế cho khoản đầu tư dài hạn, trong khi chỉ một số ít miễn bất kể thời gian sở hữu. Vì vậy, kế hoạch mua-bán và lịch sử giao dịch ảnh hưởng trực tiếp nghĩa vụ thuế.
EU tăng nghĩa vụ báo cáo crypto theo DAC8 và khung MiCA
Từ ngày 01/01, châu Âu bổ sung yêu cầu báo cáo thuế theo chỉ thị DAC8, song song với các quy tắc thị trường theo MiCA, làm tăng khả năng cơ quan thuế truy vết giao dịch.
DAC8 là chỉ thị về hợp tác hành chính trong lĩnh vực thuế, mở rộng sang tài sản crypto. Theo đó, các nhà cung cấp dịch vụ crypto như sàn giao dịch và môi giới phải báo cáo dữ liệu người dùng và giao dịch cho cơ quan thuế.
Mục tiêu là tăng chia sẻ thông tin giữa các chính phủ, khiến việc “ẩn” giao dịch ở quốc gia khác khó hơn. Điều này đặc biệt tác động tới nhà đầu tư xuyên biên giới, người dùng nhiều nền tảng, hoặc có hoạt động rút/nạp qua nhiều ví.
Theo nội dung công bố, doanh nghiệp có thời hạn đến ngày 01/07/2026 để tuân thủ các yêu cầu báo cáo. Trên thực tế, nhà đầu tư cần chuẩn bị hồ sơ giao dịch rõ ràng ngay từ bây giờ để giảm rủi ro sai lệch khi khai thuế.
Một số quốc gia châu Âu vẫn miễn thuế trong các trường hợp nhất định
Một số nước châu Âu vẫn cho miễn thuế lãi vốn nếu đáp ứng điều kiện như nắm giữ đủ lâu, nhưng thu nhập từ staking/mining hoặc giao dịch như kinh doanh vẫn có thể bị đánh thuế cao.
Đức nổi bật với quy tắc thời gian nắm giữ: lợi nhuận từ giao dịch tài sản số được miễn thuế nếu bán sau ít nhất 1 năm kể từ ngày mua. Ngoài ra, lãi vốn dưới 1.000 EUR từ bán ngắn hạn cũng được miễn. Tuy vậy, thu nhập liên quan crypto như staking và mining vẫn bị đánh thuế theo biểu lũy tiến và có thể lên tới 45% tùy tổng thu nhập năm.
Bồ Đào Nha cũng miễn thuế cho khoản đầu tư crypto nắm giữ từ 365 ngày trở lên. Từ năm 2023, nước này áp thuế suất cố định 28% cho lợi nhuận từ tài sản nắm giữ dưới 365 ngày, còn khoản dài hạn tiếp tục được miễn. Thu nhập từ crypto như lương, mining hoặc giao dịch chuyên nghiệp chịu thuế 14,5% đến 53%, trong khi thu nhập thụ động như staking và lãi cho vay bị tính 28%.
Malta không đánh thuế với đầu tư crypto dài hạn, nhưng nếu giao dịch thường xuyên bị coi là hoạt động trading, lợi nhuận sẽ được xem là thu nhập kinh doanh và chịu thuế lũy tiến tối đa 35%.
Gibraltar (lãnh thổ thuộc Anh, ngoài EU) không đánh thuế lãi từ nắm giữ, bán hoặc giao dịch crypto, trừ khi hoạt động đó cấu thành kinh doanh; khi đó sẽ áp thuế thu nhập và thuế doanh nghiệp theo quy định địa phương.
Slovenia dự kiến áp thuế lãi vốn 25% đối với lợi nhuận khi bán hoặc chi tiêu crypto từ ngày 01/01, cho thấy xu hướng giảm ưu đãi trong bối cảnh cải cách theo luật EU. Cyprus cũng sẽ áp thuế mới đối với lợi nhuận từ chuyển nhượng coin ở mức 8% cố định từ ngày 01/01, trong khi trước đây cá nhân giao dịch crypto được “nhẹ tay” hơn về thuế lãi vốn.
Thụy Sĩ và Georgia có cách tiếp cận khác với miễn thuế có điều kiện
Thụy Sĩ miễn thuế lãi vốn cho “nhà đầu tư cá nhân” đủ điều kiện, còn Georgia không thu thuế lãi vốn và thu nhập cá nhân với lợi nhuận trading của cá nhân nhưng vẫn đánh thuế mining.
Thụy Sĩ phân loại nhà đầu tư theo trạng thái. Người giao dịch với tư cách “cá nhân” được miễn nghĩa vụ nộp thuế lãi vốn khi bán crypto. Tuy nhiên, họ vẫn chịu thuế tài sản (wealth tax) với lượng nắm giữ, và chịu thuế với thu nhập từ staking và mining. Nếu bị xếp là nhà đầu tư chuyên nghiệp, lợi nhuận có thể bị đánh thuế như thu nhập.
Tại Georgia, cá nhân không bị thu thuế lãi vốn hoặc thuế thu nhập cá nhân đối với lợi nhuận từ trading, vì loại thu nhập này thường được coi là có nguồn gốc nước ngoài. Riêng thu nhập từ mining bị coi là nguồn trong nước và chịu thuế thu nhập 20%.
Nếu nhận thù lao bằng tiền điện tử (freelancer/nhân viên), khoản này được xem là thu nhập thông thường và bị đánh thuế tương ứng. Georgia cũng có cơ chế đăng ký hộ kinh doanh cá thể để hưởng ưu đãi: thuế 1% áp trên doanh thu năm tới 500.000 lari (xấp xỉ 185.000 USD theo nội dung gốc).
Châu Á dẫn đầu về chính sách thuế crypto thân thiện cho cá nhân
Nhiều trung tâm tài chính ở châu Á miễn hoặc không đánh thuế lãi vốn cho nhà đầu tư cá nhân dài hạn, nhưng vẫn đánh thuế khi giao dịch mang tính kinh doanh hoặc khi nhận crypto như thu nhập.
Tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), thuế thu nhập và thuế lãi vốn cho nhà đầu tư cá nhân được nêu là 0%. Mining cũng không bị đánh thuế, trừ khi là hoạt động thương mại, khi đó có thể phát sinh thuế doanh nghiệp. Điều này góp phần khiến Dubai trở thành điểm đến nổi bật của ngành crypto.
Ở Hồng Kông, đầu tư crypto dài hạn của cá nhân không bị đánh thuế, nhưng giao dịch thường xuyên mang đặc điểm kinh doanh thì bị áp thuế, mức có thể lên tới 17% theo nội dung gốc. Thu nhập bằng crypto dưới dạng lương, thanh toán và phần thưởng cũng thuộc diện chịu thuế.
Singapore và Malaysia có nguyên tắc tương tự: mua, nắm giữ và bán tài sản số trong bối cảnh đầu tư cá nhân dài hạn thường không phải là sự kiện chịu thuế; trong khi nhận crypto như thu nhập từ hoạt động kinh doanh thì bị đánh thuế.
Thái Lan đưa ra miễn thuế thu nhập cá nhân trong 5 năm đối với lợi nhuận từ giao dịch coin và token, nhưng chỉ áp dụng cho giao dịch qua nền tảng nội địa, sàn hoặc môi giới được Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Thái Lan (SEC) cấp phép. Lợi nhuận từ nền tảng nước ngoài, nền tảng phi tập trung hoặc giao dịch P2P không được bao phủ.
Miễn trừ tại Thái Lan cũng không áp dụng cho nguồn thu khác như lợi suất cho vay crypto, lãi tiền gửi và lợi nhuận từ công cụ phái sinh. Các khoản này có thể chịu thuế theo biểu lũy tiến, tối đa 35% theo nội dung gốc. Một số người sở hữu visa Long-Term Resident (LTR) cũng có thể được miễn thuế thu nhập cá nhân với thu nhập nguồn nước ngoài khi chuyển sang địa điểm giao dịch đặt tại Thái Lan.
Một số “thiên đường thuế” crypto ngoài châu Âu vẫn nổi bật
El Salvador, Puerto Rico và một số lãnh thổ hải ngoại của Anh được nêu như lựa chọn có chính sách thuế rất thấp, nhưng thường kèm điều kiện cư trú và phân loại hoạt động kinh doanh.
Tại khu vực châu Mỹ, El Salvador cung cấp trải nghiệm miễn thuế lãi vốn cho cả cư dân và nhà đầu tư nước ngoài. Quốc gia này công nhận Bitcoin là tiền pháp định và không đánh thuế thu nhập crypto, gồm cả mining hoặc staking, nếu khoản đó không phát sinh từ hoạt động kinh doanh.
Puerto Rico (lãnh thổ của Hoa Kỳ) áp mức 0% thuế lãi vốn, nhưng chỉ đối với phần lãi tích lũy sau khi thiết lập cư trú trên đảo. Đồng thời, cư dân không phải đóng thuế liên bang Hoa Kỳ đối với thu nhập có nguồn gốc tại địa phương, theo mô tả trong nội dung gốc.
Ba Lãnh thổ Hải ngoại thuộc Anh gồm Bermuda, Quần đảo Cayman và Quần đảo Virgin thuộc Anh được nêu như những nơi miễn thuế thu nhập hoặc thuế lãi vốn cho các hoạt động crypto như mua, nắm giữ và bán tài sản số để kiếm lời.
Những câu hỏi thường gặp
Những giao dịch crypto nào thường bị tính thuế lãi vốn?
Thông thường, bán crypto ra tiền pháp định, và trong một số trường hợp hoán đổi crypto sang crypto hoặc chi tiêu bằng crypto (vì có yếu tố quy đổi) có thể bị tính lãi vốn nếu phát sinh lợi nhuận.
Nhận phần thưởng staking hoặc mining có bị đánh thuế không?
Có. Nhiều quốc gia xem phần thưởng staking/mining và tiền lãi nhận được là thu nhập chịu thuế, dù khoản lãi vốn từ bán token sau này có thể được xử lý theo quy tắc khác.
Vì sao thời gian nắm giữ lại quan trọng trong thuế tiền điện tử?
Nhiều nơi miễn hoặc giảm thuế cho đầu tư dài hạn. Ví dụ, một số quốc gia chỉ miễn thuế lãi vốn nếu bạn nắm giữ trên 365 ngày hoặc 1 năm, còn bán sớm có thể bị áp thuế.
DAC8 của EU tác động gì đến nhà đầu tư crypto?
DAC8 yêu cầu các nhà cung cấp dịch vụ crypto báo cáo dữ liệu người dùng và giao dịch cho cơ quan thuế, đồng thời tăng chia sẻ thông tin giữa các quốc gia, khiến việc đối chiếu và truy vết thuế hiệu quả hơn.
