Chỉ số biến động VIX đã vượt 20 trong tuần qua khi cổ phiếu công nghệ lao dốc vì lo ngại chi tiêu AI quy mô lớn không sớm tạo ra lợi nhuận, kéo tâm lý “risk-off” lan sang cả Bitcoin và nhóm tài sản rủi ro.
Sau cú bật mạnh vào thứ Sáu, thị trường vẫn cho thấy dấu hiệu bất ổn: quyền chọn phòng thủ đắt lên, nhiều mã công nghệ tiếp tục chịu áp lực, trong khi dữ liệu việc làm và lạm phát sắp công bố có thể định hình kỳ vọng lãi suất và hướng đi của crypto.
- VIX tăng vọt do lo ngại hiệu quả đầu tư AI, phản ánh tâm lý né rủi ro vẫn cao dù thị trường hồi phục ngắn hạn.
- Cổ phiếu phần mềm giảm sâu, làm nổi bật rủi ro mô hình thuê bao khi công cụ AI thay thế một phần nhu cầu phần mềm đắt tiền.
- Bitcoin giảm mạnh cùng tài sản rủi ro; tuần tới các dữ liệu việc làm, lạm phát sẽ tác động kỳ vọng Fed và biến động crypto.
VIX tăng vọt phản ánh nỗi sợ về hiệu quả chi tiêu AI
VIX vượt 20 trong phiên thứ Năm khi cổ phiếu công nghệ giảm mạnh, cho thấy nhà đầu tư lo các khoản đầu tư AI quá lớn có thể không mang lại lợi nhuận tương xứng trong ngắn hạn.
Chỉ số biến động CBOE (VIX) là thước đo mức độ lo lắng của Phố Wall. Dù sau đó VIX giảm về 18,43, mức này vẫn được xem là căng thẳng so với vùng “bình thường” quanh 15 trong điều kiện thị trường ổn định.
Không chỉ nhóm công nghệ, dữ liệu từ Cboe Global Markets (được Wall Street Journal trích dẫn) cho thấy chỉ báo “skew” của quyền chọn trên iShares Russell 2000 đạt mức cao nhất kể từ tháng 11. Khi skew tăng, nhà giao dịch trả giá cao hơn để mua bảo hiểm rủi ro giảm, thay vì đặt cược tăng giá, thường là tín hiệu phòng thủ.
Đầu tư hạ tầng và AI quy mô lớn khiến thị trường đặt câu hỏi về kỷ luật vốn
Kế hoạch chi tiêu hạ tầng và AI tăng mạnh của các tập đoàn lớn đã kích hoạt làn sóng bán tháo, vì nhà đầu tư nghi ngờ tốc độ hoàn vốn và lo ngại “đốt tiền” quá mức.
Amazon công bố dự kiến chi 200 tỷ USD cho hạ tầng trong năm nay, cao hơn 50 tỷ USD so với kỳ vọng của một số nhà phân tích và tăng 50% so với năm trước. Dù số liệu bán hàng mùa lễ tích cực, cổ phiếu vẫn giảm hơn 7,5% trước giờ mở cửa phiên thứ Sáu, phản ánh thị trường ưu tiên rủi ro chi phí hơn là câu chuyện tăng trưởng.
Microsoft và Alphabet cũng nhận phản ứng tương tự khi công bố kế hoạch chi tiêu trong tuần. Nhìn tổng thể, các “ông lớn” công nghệ dự kiến rót khoảng 660 tỷ USD vào AI trong năm nay, khiến câu hỏi trọng tâm chuyển từ “AI có tiềm năng không” sang “AI tạo dòng tiền nhanh đến mức nào”.
“Thị trường bò chưa chết, nhưng đang già đi.”
– Clark Bellin, Bellwether Wealth
Thông điệp này phản ánh sự thay đổi tâm lý: những khoản đầu tư từng được coi là “đi trước đón đầu” vài tháng trước, nay bị nhìn như chi tiêu liều lĩnh khi điều kiện thanh khoản và kỳ vọng tăng trưởng trở nên nhạy cảm hơn.
Nhịp hồi mạnh không đồng nghĩa rủi ro đã qua
Thị trường có thể bật mạnh sau khi giảm sâu, nhưng điều đó không đảm bảo rủi ro hệ thống đã được giải tỏa, đặc biệt khi biến động và phòng thủ quyền chọn vẫn cao.
Phiên thứ Sáu ghi nhận sự phục hồi rõ rệt: Dow lần đầu chạm 50.000 điểm, Nasdaq tăng 2,2%. Tuy nhiên, S&P 500 vẫn kết tuần giảm 0,1% và Nasdaq giảm 1,8% theo tuần. Trước nhịp bật này, cả hai chỉ số từng chuyển âm cho năm 2026.
Các nhịp tăng lớn sau giảm lớn thường là dấu hiệu thị trường đang “tái định giá” kỳ vọng, thay vì quay lại trạng thái ổn định. Khi nhà đầu tư chưa xác định được hiệu quả của chi tiêu AI, biến động ngắn hạn có thể tiếp tục xuất hiện theo kiểu tăng mạnh một ngày rồi giảm mạnh ngày kế tiếp.
Cổ phiếu phần mềm suy yếu làm nổi bật rủi ro mô hình thuê bao trước làn sóng AI
Nhóm phần mềm giảm mạnh trong tuần cho thấy thị trường lo công cụ AI có thể thay thế một phần nhu cầu phần mềm truyền thống, đe dọa doanh thu thuê bao của nhiều công ty.
Một ETF theo dõi lĩnh vực phần mềm tăng 3,5% trong phiên thứ Sáu nhưng vẫn giảm hơn 9% cả tuần; tính từ đầu năm, ETF này giảm hơn 24%. Biên độ giảm lớn dù có phiên hồi cho thấy áp lực bán chưa hẳn kết thúc.
Các công cụ AI như Claude Code của Anthropic có thể xử lý nhiều tác vụ trước đây cần phần mềm chuyên dụng với phí thuê bao cao. Nếu mức độ ứng dụng tăng nhanh, một số doanh nghiệp dựa vào subscription có thể đối mặt rủi ro doanh thu, đặc biệt ở các mảng mà AI tự động hóa trực tiếp quy trình làm việc.
Quan điểm trên thị trường đang phân hóa. Brian Levitt (Invesco) cho rằng đà bán có thể đã đi quá xa khi nhiều cổ phiếu bị “đánh” mạnh. Ngược lại, Mike O’Rourke (JonesTrading) nhấn mạnh rủi ro mới: AI tạo năng suất cao có thể khiến nhà đầu tư lo doanh nghiệp sẽ cắt chi tiêu phần mềm, dù câu chuyện “hiệu quả vận hành” nghe có vẻ tích cực.
Bitcoin giảm sâu cùng tài sản rủi ro khi tương quan tăng và thông điệp chính sách cứng rắn
Bitcoin giảm về gần 60.000 USD trong phiên thứ Năm và lần đầu xuống dưới 70.000 USD kể từ tháng 11/2024, cho thấy crypto đang giao dịch giống tài sản rủi ro khi tâm lý phòng thủ lên cao.
Đợt giảm này được mô tả là đã xóa toàn bộ mức tăng kể từ lễ nhậm chức của Trump. Dù Bitcoin bật lại lên trên 70.000 USD vào thứ Sáu, cú sụt mạnh trước đó vẫn gây tổn hại tâm lý và có thể làm tăng nhu cầu phòng hộ trong ngắn hạn.
Trong cùng bối cảnh, Strategy báo cáo khoản lỗ theo quý 12,4 tỷ USD vào thứ Năm. Gemini thông báo cắt 200 việc làm và đóng mọi văn phòng ngoài Mỹ và Singapore. Các động thái thắt chặt chi phí thường xuất hiện khi doanh nghiệp chuẩn bị cho môi trường huy động vốn khó hơn.
Tương quan giữa Bitcoin và tài sản rủi ro được cho là đã mạnh lên trước thềm năm 2026. Ngoài ra, phát biểu của Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent rằng chính phủ sẽ không “giải cứu” ngành crypto có thể làm xấu thêm kỳ vọng về chiếc “lưới an toàn” chính sách trong kịch bản thị trường suy giảm.
Dữ liệu việc làm và lạm phát sắp công bố có thể quyết định kỳ vọng lãi suất và biến động crypto
Tuần này, báo cáo việc làm tháng 1 công bố muộn vào thứ Tư cùng các số liệu lạm phát mới sẽ tác động trực tiếp đến kỳ vọng Fed, từ đó ảnh hưởng tới cổ phiếu công nghệ và giá crypto.
Các dữ liệu gần đây cho thấy tín hiệu suy yếu về lao động: số vị trí tuyển dụng giảm xuống mức thấp nhất trong 5,25 năm vào tháng 12; theo ADP, khu vực tư nhân chỉ tạo thêm 22.000 việc làm trong tháng 1; thông báo sa thải trong tháng 1 lên mức cao nhất kể từ năm 2009. Nếu các tín hiệu này tiếp diễn, kỳ vọng nới lỏng có thể tăng, nhưng hướng đi còn phụ thuộc lạm phát.
Lãi suất thấp hơn thường hỗ trợ định giá cổ phiếu tăng trưởng và các tài sản rủi ro, nhưng khi lạm phát vẫn trên 3%, giới chức Fed được mô tả là chưa mặn mà với việc cắt giảm trước ít nhất tháng 3. Điều này khiến thị trường mắc kẹt giữa kỳ vọng “hạ cánh mềm” và lo ngại chính sách duy trì thắt chặt lâu hơn.
Dự phóng của FactSet cho thấy lợi nhuận các công ty trong S&P 500 được kỳ vọng tăng 14% trong năm 2026, nhưng hành vi thị trường lại mang tính phòng thủ. Nếu giá cổ phiếu tiếp tục yếu, một trong hai khả năng có thể xảy ra: ước tính lợi nhuận bị điều chỉnh giảm, hoặc thị trường hiện đang bán quá đà.
Sam Altman cảnh báo trên một buổi podcast rằng cổ phiếu phần mềm có thể còn đối mặt thêm các đợt bán tháo. Một số chiến lược gia khuyến nghị xoay vòng sang nhóm phòng thủ; theo nội dung đã nêu, hàng tiêu dùng thiết yếu và năng lượng đang vượt trội so với công nghệ trong năm nay, còn cổ phiếu công nghệ đang âm cho năm 2026.
Nhịp tăng của thứ Sáu giúp giảm áp lực tức thời nhưng không giải quyết gốc rễ: nhà đầu tư chưa biết liệu chi tiêu AI có tạo lợi nhuận đủ nhanh hay không. Mẫu hình tăng 2% sau một ngày giảm 1,5% thường phản ánh thị trường bất an đang dò tìm điểm cân bằng mới.
Những câu hỏi thường gặp
VIX là gì và vì sao mốc 20 được chú ý?
VIX là chỉ số đo kỳ vọng biến động của thị trường chứng khoán Mỹ dựa trên quyền chọn S&P 500. Khi VIX vượt 20, thị trường thường được xem là bước vào trạng thái lo ngại cao hơn bình thường, vì nhà đầu tư tăng mua phòng hộ rủi ro.
“Skew” quyền chọn tăng nói lên điều gì?
Khi skew tăng, chi phí bảo vệ trước kịch bản giảm giá (quyền chọn bán) trở nên đắt hơn tương đối so với cược tăng giá. Điều này thường cho thấy nhà giao dịch ưu tiên phòng thủ và lo ngại rủi ro đuôi (tail risk) tăng.
Vì sao chi tiêu AI lớn lại khiến cổ phiếu công nghệ bị bán?
Thị trường lo ngại chi tiêu vốn quá lớn có thể làm giảm dòng tiền tự do trong ngắn hạn và rủi ro hoàn vốn không như kỳ vọng. Khi định giá đã cao, bất kỳ dấu hiệu “kỷ luật vốn” suy yếu nào cũng dễ kích hoạt điều chỉnh.
Tại sao Bitcoin giảm cùng cổ phiếu công nghệ?
Khi tâm lý “risk-off” lan rộng, Bitcoin thường giao dịch tương tự các tài sản rủi ro do dòng tiền đầu cơ rút ra đồng thời. Nếu tương quan với cổ phiếu tăng, tin xấu về công nghệ và lãi suất cũng có thể kéo giá Bitcoin giảm.
