Nhà sáng lập Uniswap Hayden Adams bác bỏ quan điểm cho rằng AMM không bền vững, khẳng định tăng trưởng thanh khoản thực tế của các pool và “hooks” của Uniswap v4 có thể cải thiện lợi nhuận dài hạn cho nhà cung cấp thanh khoản (LP).
Tranh luận xoay quanh việc LP bị “trả thiếu” phí một cách cấu trúc khi phí chỉ phản ánh biến động thực tế, trong khi rủi ro tạo lập thanh khoản mang tính “convexity” thường được định giá theo biến động hàm ý.
- Hayden Adams cho rằng AMM vẫn cạnh tranh tùy cấu trúc thị trường, đặc biệt ở cặp biến động thấp và “đuôi dài” biến động cao.
- Uniswap v4 “hooks” được kỳ vọng giúp tối ưu chiến lược pool, từ đó cải thiện lợi nhuận LP.
- Số liệu phí và cơ chế “fee switch” cho thấy mô hình doanh thu, định giá và rủi ro kỹ thuật vẫn là điểm nhà đầu tư theo dõi sát.
Hayden Adams phản biện luận điểm “AMM không thể bền vững”
Adams cho rằng không thể quy kết AMM “không bền vững” chỉ vì tranh cãi về cấu trúc phí, khi dữ liệu tăng trưởng thanh khoản và các nâng cấp như Uniswap v4 có thể cải thiện hiệu quả trả thưởng cho LP.
Một ý kiến chỉ trích lập luận rằng LP “không được trả đủ phí”, vì phí AMM thường tăng theo biến động thực tế (realized volatility), trong khi người “bán convexity” cần được trả theo biến động hàm ý (implied volatility), do IV thường cao hơn RV. Từ đó, họ kết luận thâm hụt phí là “mang tính cấu trúc”.
Trước phản biện này, Adams nhấn mạnh dấu hiệu “tăng trưởng ngoài đời thực” ở các pool Uniswap như một bằng chứng về tính khả thi. Ông cũng hướng sự chú ý tới bộ tính năng mới trong Uniswap v4, đặc biệt là “hooks”, như một câu trả lời tiềm năng cho bài toán lợi nhuận LP dài hạn và sức khỏe thanh khoản phi tập trung.
“Đoán xem? Tất cả AMM không thể bền vững vì một lý do đơn giản: LP không được trả đủ phí. Hết. Thâm hụt đó là mang tính cấu trúc: phí tăng theo biến động thực tế, nhưng bất kỳ ai bán convexity đều cần được trả theo biến động hàm ý để tồn tại vì IV > RV.”
– GEE-yohm LAMB-bear (@guil_lambert), bài đăng ngày 05/01/2026
AMM vẫn cạnh tranh trong nhiều cấu trúc thị trường
Adams cho rằng AMM có thể cạnh tranh tốt tùy bối cảnh: cặp biến động thấp mang lại lợi suất ổn định, còn thị trường “đuôi dài” biến động cao giúp AMM mở rộng quy mô tốt hơn các cấu trúc khác.
Với các cặp biến động thấp như stablecoin, Adams lập luận AMM có thể đem lại dòng lợi suất tương đối ổn định cho người tham gia có chi phí vốn rẻ, từ đó có thể “định giá rẻ hơn” các công ty chuyên nghiệp trong một số điều kiện.
Trong nhóm tài sản biến động cao nhưng thanh khoản phân mảnh (long tail), Adams cho rằng nhiều cấu trúc thị trường khác “không scale đủ tốt”. Ông mô tả LP thường là chính dự án hoặc người ủng hộ sớm với mục tiêu tạo thanh khoản, không nhất thiết tối đa hóa chiến lược market making delta-neutral như tổ chức chuyên nghiệp.
Adams cũng nêu khác biệt so với thị trường chuyên nghiệp: thanh khoản AMM có tính “composable” cao hơn và dễ dùng làm tài sản thế chấp hơn. Theo ông, cách này hiệu quả hơn so với mô hình “trả phí kiểu quyền chọn” cho market maker. Adams đồng thời đăng tải quan điểm của mình trên X.
Uniswap v4 hooks được kỳ vọng cải thiện lợi nhuận của LP
Uniswap v4 hooks được xem là cơ chế có thể tùy biến hành vi pool, qua đó tối ưu phí, quản trị rủi ro và chiến lược thanh khoản nhằm nâng lợi nhuận LP.
Khi quá trình phát triển Uniswap v4 tiếp tục, “hooks” sẽ được theo dõi sát vì liên quan trực tiếp câu hỏi cốt lõi: lợi nhuận LP dài hạn có đủ hấp dẫn để duy trì thanh khoản phi tập trung hay không. Adams đồng thuận về nhu cầu cải thiện lợi suất cho LP và coi đây là hướng ưu tiên trong thiết kế.
Số liệu phí, burn UNI và định giá sau fee switch
Dữ liệu được trích dẫn cho thấy Uniswap ghi nhận gần 600.000 USD phí trong khoảng 10 ngày kể từ khi áp dụng cấu trúc phí ngày 27/12, tương đương doanh thu phí thường niên hóa trên 24 triệu USD.
Theo thông tin được nêu, Uniswap đã đốt 96.000 UNI, với tốc độ đốt thường niên hóa khoảng 3,893 triệu UNI. Một đánh giá khác cho biết kể từ khi “fee switch” được bật, định giá của Uniswap từng được so sánh ở mức 240 lần phí thường niên hóa.
Các con số khác cũng được đề cập: fully diluted value là 540 triệu USD, trong khi phí theo năm khoảng 2,3 triệu USD (theo phần trích dẫn). Nhà đầu tư cần lưu ý các thước đo “annualized” có thể thay đổi mạnh theo điều kiện thị trường và không phản ánh chắc chắn kết quả cả năm.
Giá UNI giảm ngắn hạn và ngưỡng hỗ trợ 5,70 USD được theo dõi
Trong dữ liệu được nêu, UNI giảm 5,7% trong 24 giờ và giảm 1% trong 7 ngày, với vùng hỗ trợ quan trọng quanh 5,70 USD; nếu thủng mức này có thể làm suy yếu kịch bản tăng.
Thông tin kỹ thuật cho biết 5,70 USD đang là ngưỡng hỗ trợ đáng chú ý tại thời điểm được đề cập. Nếu giá phá vỡ xuống dưới, luận điểm tăng giá có thể bị vô hiệu theo cách diễn giải của dữ liệu kỹ thuật, dù điều này không thay thế cho đánh giá rủi ro tổng thể.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao có ý kiến cho rằng AMM không bền vững?
Lập luận chính là LP có thể “không được trả đủ phí” vì phí thường tăng theo biến động thực tế, còn rủi ro cung cấp thanh khoản có đặc tính giống “bán convexity” vốn được định giá theo biến động hàm ý.
Hayden Adams phản hồi thế nào về tính bền vững của AMM?
Ông cho rằng AMM vẫn có tính cạnh tranh tùy cấu trúc thị trường và viện dẫn tăng trưởng thanh khoản trong các pool Uniswap, đồng thời nhấn mạnh Uniswap v4 hooks có thể giúp cải thiện lợi nhuận LP.
AMM có lợi thế gì ở các cặp stablecoin hoặc biến động thấp?
Theo Adams, AMM có thể đem lại lợi suất ổn định cho người tham gia có chi phí vốn rẻ, qua đó có thể cạnh tranh về “giá” so với một số đơn vị tạo lập thị trường chuyên nghiệp.
Uniswap v4 hooks là gì và liên quan gì đến LP?
Hooks là cơ chế tùy biến hành vi pool (logic trước/sau giao dịch hoặc khi thêm/rút thanh khoản), được kỳ vọng giúp tối ưu chiến lược và cải thiện hiệu quả lợi nhuận cho LP trong dài hạn.
Fee switch của Uniswap tác động ra sao đến UNI?
Phần trích dẫn cho biết fee switch gắn với việc chia sẻ doanh thu giao thức và các chỉ số như phí, burn UNI, cũng như cách thị trường so sánh định giá theo “phí thường niên hóa”, từ đó ảnh hưởng kỳ vọng nhà đầu tư về UNI.