Các quan chức cấp cao Nhà Trắng đang chuẩn bị “kế hoạch B” để duy trì mức thuế quan nếu Tòa án Tối cao bác bỏ quyền áp thuế khẩn cấp của Tổng thống Donald Trump.
Diễn biến này được Phố Wall theo dõi sát vì có thể tác động đến doanh thu thuế quan, hoàn tiền cho nhà nhập khẩu và định hướng chính sách thương mại. Chính quyền cho biết không chờ phán quyết mà đã sẵn phương án pháp lý thay thế để giữ thuế hoạt động.
- Nhà Trắng chuẩn bị nhiều cơ sở pháp lý khác để duy trì thuế quan nếu thua kiện.
- Vụ việc xoay quanh quyền dùng IEEPA và khả năng phải hoàn tiền cho nhà nhập khẩu.
- Thị trường dự đoán khả năng chính quyền thắng không cao, trong khi doanh thu thuế quan đã rất lớn.
Nhà Trắng đã chuẩn bị phương án pháp lý thay thế để giữ thuế quan
Kevin Hassett cho biết chính quyền đã xác định các thẩm quyền pháp lý khác có thể tái tạo những thỏa thuận đã đạt với các quốc gia và triển khai gần như ngay lập tức nếu Tòa án Tối cao bác quyền áp thuế khẩn cấp.
Ông Kevin Hassett, Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Mỹ, nói chính quyền không “ngồi chờ” phán quyết. Theo ông, có “nhiều thẩm quyền pháp lý khác” cho phép duy trì cấu trúc thuế quan tương tự, ngay cả khi tòa không đứng về phía chính quyền.
Hassett cho biết Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer tham gia sâu vào việc xây dựng các lựa chọn “kế hoạch B”. Điều này cho thấy trọng tâm của chính quyền là đảm bảo tính liên tục của chính sách thuế quan, hạn chế gián đoạn chuỗi cung ứng và các thỏa thuận thương mại đang triển khai.
Trong khi giới đầu tư chờ quyết định, tòa đã công bố một phán quyết khác không liên quan đến thuế quan. Thời điểm sớm nhất tiếp theo có thể có phán quyết về thuế quan là thứ Tư.
Vụ kiện tập trung vào quyền dùng IEEPA và nghĩa vụ hoàn tiền thuế
Vụ việc xoay quanh hai câu hỏi: liệu Tổng thống Trump có thể dùng Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp thuế hay không, và nếu không thì chính phủ có phải hoàn tiền cho các nhà nhập khẩu đã nộp thuế hay không.
Tòa án không nhất thiết chọn một trong hai thái cực “cho phép hoàn toàn” hoặc “bác bỏ hoàn toàn”. Kịch bản trung gian có thể là cho phép dùng quyền khẩn cấp trong phạm vi hạn chế, đồng thời chỉ một phần nhà nhập khẩu đủ điều kiện được hoàn tiền.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent dự báo phán quyết có thể là một “mishmash”, tức pha trộn nhiều kết luận khác nhau. Điều này hàm ý rủi ro pháp lý và rủi ro vận hành: một số nhóm thuế có thể tiếp tục, một số bị giới hạn, và cơ chế triển khai về sau có thể bị siết chặt.
“Có thể chắc chắn rằng chúng tôi vẫn có khả năng tiếp tục thu thuế quan ở mức xấp xỉ như hiện tại, xét theo tổng doanh thu. Điều không chắc chắn, và thật đáng tiếc cho người dân Mỹ, là tổng thống mất đi tính linh hoạt để dùng thuế quan cho an ninh quốc gia và làm đòn bẩy đàm phán.”
– Scott Bessent, Bộ trưởng Tài chính Mỹ
Trong bối cảnh chính sách, nội dung đề cập cho thấy việc sử dụng luật khẩn cấp một phần nhằm tăng cường kiểm soát fentanyl vào Mỹ. Đây là điểm có thể tác động đến lập luận “an ninh quốc gia” trong tranh luận pháp lý.
Kịch bản thua kiện có thể vừa giảm chi phí doanh nghiệp vừa tạo áp lực ngân sách
Nếu tòa chặn thuế quan, chính quyền nhiều khả năng sẽ tìm cách lách bằng công cụ pháp lý khác; đồng thời nền kinh tế có thể chứng kiến chi phí đầu vào giảm nhưng rủi ro ngân sách tăng nếu phải hoàn tiền cho nhà nhập khẩu.
Jose Torres, kinh tế trưởng tại Interactive Brokers, cho rằng việc thua kiện sẽ tạo xáo trộn nhiều mặt. Ông nhận định nếu bị chặn thuế, chính quyền sẽ tìm “workarounds” để tiếp tục chương trình nghị sự.
“Nếu tòa chặn thuế quan, chính quyền sẽ tìm cách lách. Tổng thống Trump rất tham vọng trong việc thúc đẩy chương trình nghị sự này bất chấp những tranh cãi có thể phát sinh.”
– Jose Torres, Kinh tế trưởng, Interactive Brokers
Theo Torres, chặn thuế có thể làm gián đoạn nỗ lực đưa nhà máy quay lại Mỹ và khiến thâm hụt ngân sách xấu đi, từ đó tạo áp lực tăng lãi suất. Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp có thể thấy chi phí giảm và thương mại lưu thông thuận lợi hơn.
Thị trường dự đoán cơ hội chính quyền thắng kiện thấp
Dữ liệu từ thị trường dự đoán cho thấy xác suất tòa đứng về phía chính quyền đang thấp, phản ánh mức độ bất định cao của vụ kiện và khả năng xuất hiện phán quyết “pha trộn”.
Nền tảng Kalshi hiển thị xác suất 31% rằng tòa sẽ đứng về phía chính quyền. Torres cũng cho biết khách hàng của công ty ông đang suy nghĩ theo hướng tương tự, hàm ý kỳ vọng phòng thủ của nhà đầu tư có thể tăng.
Bessent đề cập ít nhất ba lộ trình khác theo Đạo luật Thương mại năm 1962 để giữ phần lớn thuế quan. Tuy nhiên, ông lo ngại nghĩa vụ hoàn tiền cho nhà nhập khẩu có thể tạo sức ép đáng kể lên ngân sách và làm khó mục tiêu cắt giảm thâm hụt.
Theo số liệu Kho bạc Mỹ được nêu, thuế quan mang về 195 tỷ USD trong năm tài khóa 2025 và thêm 62 tỷ USD trong năm 2026 tính đến thời điểm được đề cập. Đây là cơ sở khiến bài toán “hoàn tiền” trở nên đặc biệt nhạy cảm về tài khóa.
Dự báo phán quyết có thể “tinh chỉnh” thay vì xóa sổ toàn bộ thuế quan
Các nhà phân tích cho rằng phán quyết có nhiều “khoảng trống để diễn giải”, nghĩa là tòa có thể giới hạn phạm vi áp dụng hoặc cách sử dụng thuế quan trong tương lai thay vì loại bỏ tất cả.
Các nhà phân tích của Morgan Stanley nhận định có “significant room for nuance” trong quyết định sắp tới. Theo hướng này, tòa có thể cắt giảm nhóm thuế nào được giữ lại mà không hủy toàn bộ, hoặc đặt ra giới hạn về cách áp dụng về sau.
Hai nhà phân tích Ariana Salvatore và Bradley Tian cho rằng chính quyền có thể tự giảm mức độ cứng rắn của thuế quan, trong bối cảnh các chính trị gia đang nhấn mạnh ưu tiên “giữ giá cả phải chăng”. Điều này có thể khiến kết quả thực tế phụ thuộc không chỉ phán quyết mà còn vào lựa chọn chính sách sau phán quyết.
Bài viết cũng nêu thuế quan diễn biến khác dự đoán trước đó: lạm phát không tăng mạnh như lo ngại và thâm hụt thương mại giảm sâu. Thậm chí khoảng cách thương mại tháng 10 được ghi nhận là thấp nhất kể từ khủng hoảng tài chính 2009.
Những câu hỏi thường gặp
Vụ kiện về thuế quan đang xoay quanh vấn đề pháp lý nào?
Trọng tâm là liệu Tổng thống Trump có thể dùng IEEPA để áp thuế quan hay không và, nếu không thể, chính phủ có phải hoàn tiền cho các nhà nhập khẩu đã nộp thuế hay không.
Nếu Tòa án Tối cao bác quyền áp thuế khẩn cấp, thuế quan có thể biến mất hoàn toàn không?
Không nhất thiết. Tòa có thể đưa ra phán quyết “pha trộn”, ví dụ giới hạn phạm vi áp dụng hoặc chỉ giữ lại một phần thuế quan, đồng thời siết cách sử dụng trong tương lai.
Chính quyền Mỹ có lựa chọn nào để tiếp tục thuế quan nếu thua kiện?
Theo phát biểu của quan chức, chính quyền có thể dựa vào các thẩm quyền pháp lý khác để tái tạo các thỏa thuận và duy trì thuế quan, đồng thời cân nhắc thêm các lộ trình theo Đạo luật Thương mại năm 1962.
Thị trường dự đoán cơ hội chính quyền thắng kiện thế nào?
Kalshi hiển thị xác suất 31% rằng tòa sẽ đứng về phía chính quyền trong vụ việc liên quan thuế quan.
Thuế quan đóng góp doanh thu ngân sách ở mức nào theo số liệu được nêu?
Kho bạc Mỹ ghi nhận thuế quan mang về 195 tỷ USD trong năm tài khóa 2025 và thêm 62 tỷ USD trong năm 2026 tính đến thời điểm được đề cập.