Nokia đã chuyển trọng tâm sang AI trong mạng viễn thông sau khi Nvidia đồng ý đầu tư 1 tỷ USD và hợp tác chiến lược, khiến cổ phiếu tăng mạnh và đưa công ty trở lại tâm điểm.
Từng thống trị thị trường điện thoại, Nokia suy sụp khi iPhone và Android giá rẻ bùng nổ. Đến 2025, doanh nghiệp này chủ yếu bán thiết bị mạng, kết nối cloud và hệ thống quang, đồng thời đặt cược vào “siêu chu kỳ AI” để tìm động lực tăng trưởng mới.
- Nvidia đầu tư 1 tỷ USD và hợp tác với Nokia về AI trong mạng viễn thông, giúp cổ phiếu tăng 25%.
- Nokia mất vị thế khi smartphone trỗi dậy, bán mảng thiết bị cho Microsoft năm 2014 với giá 5,4 tỷ EUR.
- Công ty xoay trục sang hạ tầng mạng, cloud và mạng quang; thâu tóm Infinera giá 2,3 tỷ USD để mở rộng năng lực.
Nokia từ biểu tượng điện thoại sang doanh nghiệp hạ tầng mạng
Nokia không còn là “hãng điện thoại” mà đã trở thành nhà cung cấp thiết bị mạng, kết nối cloud và hệ thống quang, sau khi rời mảng phần cứng tiêu dùng và tái định vị theo nhu cầu hạ tầng viễn thông.
Âm thanh nhạc chuông Nokia từng xuất hiện khắp nơi, bắt nguồn từ tác phẩm guitar “Gran Vals” của Francisco Tárrega. Đến năm 2009, giai điệu này được phát khoảng 1,8 tỷ lần mỗi ngày, tương đương 20.000 lần mỗi giây.
Thời kỳ hoàng kim của Nokia kéo dài từ giữa thập niên 1990 đến đỉnh năm 2008. Tuy nhiên, khi iPhone ra mắt năm 2007 và làn sóng Android giá rẻ bùng nổ sau đó, lợi thế của Nokia sụt giảm nhanh vì không bắt kịp chuyển đổi sang hệ sinh thái smartphone hiện đại.
Đến năm 2025, Nokia ở rất xa kỷ nguyên 3310 và trò Snake. Sự sụp đổ của “kỷ nguyên điện thoại” buộc công ty bán mảng thiết bị và rút khỏi phần cứng tiêu dùng. Hiện Nokia tập trung vào thiết bị mạng, liên kết đám mây và các hệ thống truyền dẫn quang.
Trong tháng 10, Nvidia đồng ý đầu tư 1 tỷ USD và thiết lập quan hệ hợp tác tập trung vào AI bên trong mạng viễn thông. Thị trường phản ứng nhanh: cổ phiếu Nokia tăng 25%. Định giá vào khoảng 32 tỷ EUR, thấp hơn nhiều so với đỉnh lịch sử.
Sự sụp đổ của mảng điện thoại đã viết lại mô hình kinh doanh Nokia
Nokia đánh mất vị thế vì phản ứng chậm với smartphone, lựa chọn nền tảng phần mềm không hiệu quả và cuối cùng phải bán mảng thiết bị, khiến doanh thu và thị phần lao dốc so với giai đoạn thống trị.
Sau nhiều năm dẫn đầu, Nokia từng nắm 26,4% thị phần điện thoại toàn cầu vào năm 2000 (theo dữ liệu CCS Insight). Ở đỉnh dot-com, công ty được định giá khoảng 286 tỷ EUR và chiếm gần 4% GDP của Phần Lan.
Mẫu 3310 bán được 126 triệu máy. Người dùng gọi đây là “cục gạch”, đi kèm trò Snake khiến nhiều người gắn bó với màn hình nhỏ. Đây là biểu tượng của thời kỳ Nokia thống trị trải nghiệm điện thoại phổ thông.
Cựu CEO Jorma Ollila (1992–2006) cho rằng thành công đến từ việc “marketing vận hành doanh nghiệp” trong khi đối thủ chạy theo công nghệ thuần túy. Niềm tin nội bộ rất lớn, và thị trường di động cuối cùng đã phát triển vượt xa kỳ vọng ban đầu.
Khi Apple tung iPhone năm 2007, cú chuyển dịch diễn ra mạnh hơn dự đoán. Ben Harwood (New Street Research) nhận định Nokia kháng cự thay đổi, hành động quá chậm và không tái xây dựng phần mềm đủ nhanh để cạnh tranh với iOS và Android.
Năm 2011, Nokia chọn Windows Phone của Microsoft và ra mắt dòng Lumia nhưng thất bại. Ben Wood (CCS Insight) gọi đây là “đinh đóng quan tài”. Đến năm 2014, Nokia bán mảng Thiết bị & Dịch vụ cho Microsoft với giá 5,4 tỷ EUR; doanh thu giảm từ 37,7 tỷ EUR (2007) xuống 10,7 tỷ EUR.
Các hợp đồng mạng thay thế tham vọng handset
Sau khi rời điện thoại, Nokia tập trung vào hạ tầng viễn thông và giành các hợp đồng từ nhà mạng lớn, dù thị phần mảng RAN vẫn chịu áp lực giảm theo thời gian.
Nokia chuyển trọng tâm sang cung cấp hạ tầng mạng cho nhà mạng. Trong bối cảnh một số chính phủ nêu quan ngại an ninh với nhà cung cấp Trung Quốc, các nhà mạng châu Âu vẫn ký hợp đồng lớn, gồm BT, Telefónica và Deutsche Telekom.
Tuy vậy, thị phần trong mạng truy cập vô tuyến (RAN) tiếp tục trượt giảm. Các biểu đồ theo dõi chi tiêu cho thấy xu hướng suy giảm ổn định, tạo áp lực lên mảng kinh doanh cốt lõi khi cạnh tranh ngày càng gay gắt.
Nokia tăng tốc vào cloud và mạng quang để đón “siêu chu kỳ AI”
Nokia đang đặt cược vào nhu cầu truyền tải dữ liệu cho AI bằng cách mở rộng mạng quang, router cho dịch vụ cloud và liên kết trung tâm dữ liệu, đồng thời thực hiện M&A để tăng năng lực.
Dưới thời Pekka Lundmark, công ty xoay trục lần hai, đẩy sâu vào dịch vụ cloud, trung tâm dữ liệu và mạng quang. Tháng 2, Nokia mua Infinera với giá 2,3 tỷ USD để mở rộng “tầm với” mạng quang.
Giáo sư Shaz Ansari (Đại học Cambridge) cho rằng khả năng tái tạo của doanh nghiệp phụ thuộc vào cách họ xử lý thất bại và tái phân bổ nguồn lực. Ông nhận xét Nokia có xu hướng cắt bỏ mảng kinh doanh khi thất bại và có thể “nhảy” giữa các ngành, không chỉ đổi sản phẩm.
Lundmark rời vị trí vào tháng 4, Justin Hotard tiếp quản và nhắm đến “siêu chu kỳ AI”. Chiến lược tập trung vào thiết bị quang để truyền dữ liệu giữa các trung tâm dữ liệu và router hỗ trợ dịch vụ cloud. Sự tham gia của Nvidia nhanh chóng thu hút chú ý, khi nhà đầu tư kỳ vọng đây là cánh cửa để Nokia tiếp cận làn sóng chi tiêu AI quy mô rất lớn.
Rủi ro của chiến lược AI: chi tiêu biến động và cạnh tranh gay gắt
Dù hợp tác với Nvidia giúp Nokia được chú ý, công ty vẫn đối mặt rủi ro từ nhịp chi tiêu AI không ổn định và cạnh tranh trực tiếp với các đối thủ lớn trong ngân sách hạ tầng mạng.
Một số nhà phân tích cảnh báo rủi ro đến từ tốc độ đầu tư AI khó đoán. Khi kỳ vọng thị trường tăng nhanh, chỉ cần chu kỳ chi tiêu chậm lại cũng có thể tạo áp lực lên định giá và kế hoạch triển khai sản phẩm.
Các đối thủ như Ciena và Cisco đang nhắm đến cùng “ngân sách” của khách hàng. Paolo Pescatore (PP Foresight) cho rằng lo ngại về lợi suất tương lai vẫn tồn tại, đặc biệt khi khách hàng không muốn phụ thuộc quá nhiều vào một nhà cung cấp.
Sự sống còn hiếm khi đi theo một đường thẳng gọn gàng và đòi hỏi phải liên tục dịch chuyển.
– Justin Hotard, phát biểu về chiến lược thích nghi của Nokia
Hiện Nokia đứng trong một sân chơi đông đúc, chu kỳ chi tiêu biến động và kỳ vọng bị đẩy cao nhờ “cái bóng” Nvidia. Việc đặt chân vào điểm nóng công nghệ có thể mở ra cơ hội, nhưng cũng không đảm bảo an toàn cho tăng trưởng dài hạn.
Những câu hỏi thường gặp
Nvidia đầu tư vào Nokia để làm gì?
Nvidia đồng ý đầu tư 1 tỷ USD và hợp tác nhằm đưa AI vào mạng viễn thông, tập trung vào cách vận hành và tối ưu hạ tầng mạng để phục vụ nhu cầu xử lý và truyền tải dữ liệu ngày càng lớn.
Vì sao Nokia sụp đổ ở mảng điện thoại dù từng dẫn đầu?
Nokia chậm thích ứng với kỷ nguyên smartphone sau iPhone 2007, không tái xây dựng nền tảng phần mềm đủ nhanh để cạnh tranh với iOS và Android, và lựa chọn Windows Phone cho Lumia nhưng không thành công.
Nokia hiện kiếm tiền chủ yếu từ lĩnh vực nào?
Nokia hiện tập trung vào hạ tầng mạng viễn thông, kết nối cloud và hệ thống mạng quang, cung cấp thiết bị và giải pháp cho nhà mạng và trung tâm dữ liệu thay vì bán điện thoại cho người tiêu dùng.
Thương vụ Infinera có ý nghĩa gì với Nokia?
Việc mua Infinera với giá 2,3 tỷ USD giúp Nokia mở rộng năng lực mạng quang, một mảng then chốt để truyền dữ liệu giữa các trung tâm dữ liệu và đáp ứng nhu cầu băng thông tăng mạnh do AI và cloud.
Những rủi ro chính của chiến lược “siêu chu kỳ AI” là gì?
Rủi ro chính gồm nhịp chi tiêu AI có thể biến động, áp lực cạnh tranh từ các đối thủ như Ciena và Cisco, và sự thận trọng của khách hàng trong việc tránh phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất.