Quốc hội Mỹ đang tái khởi động dự luật cấu trúc thị trường crypto, có thể lần đầu đặt ra khung pháp lý rõ ràng về việc ai quản lý crypto, token được phân loại ra sao và sàn/giao dịch phải tuân thủ những gì.
Các phiên điều trần dự kiến diễn ra vào thứ Năm, khi Thượng viện xem xét và chỉnh sửa bản thảo từ các ủy ban then chốt. Nếu thống nhất được, dự luật có thể giảm rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp tài sản số và định hình cách crypto hoạt động tại Mỹ.
- Dự luật “Clarity Act” quay lại chương trình nghị sự, hướng tới khung pháp lý crypto cấp liên bang tại Mỹ.
- Ba điểm nóng dễ gây tranh cãi: phần thưởng stablecoin, trách nhiệm của DeFi, và việc quan chức hưởng lợi từ crypto khi đương nhiệm.
- Thượng viện dự kiến gộp bản thảo từ các ủy ban và chạy đua thời gian trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ 2026.
Dự luật cấu trúc thị trường có thể định hình cách crypto được quản lý tại Mỹ
Dự luật hướng tới phân chia rõ vai trò giữa SEC và CFTC, đồng thời đặt quy tắc đăng ký, phân loại token và nghĩa vụ tuân thủ cho sàn giao dịch, môi giới crypto tại Mỹ.
Dự luật (được nhắc tới như “Clarity Act”) được kỳ vọng giúp các công ty tài sản số duy trì hoạt động trong nước mà không bị “kẹt” trong rủi ro pháp lý kéo dài. Nội dung trọng tâm là cách cơ quan quản lý chia nhau thẩm quyền, đặc biệt giữa Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) và Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC).
Bên cạnh đó, dự luật còn nhắm tới việc chuẩn hóa: ai phải đăng ký, token được chia theo nhóm nào, và sàn giao dịch/nhà môi giới cần làm gì để đáp ứng yêu cầu tuân thủ. Nếu được thông qua, đây có thể là bộ “luật chơi” đầu tiên ở cấp liên bang cho thị trường crypto tại Mỹ.
Stablecoin, DeFi và lợi ích liên quan ông Trump là ba điểm nóng tranh cãi
Ba vấn đề có khả năng gây xung đột lớn gồm cơ chế “phần thưởng” của stablecoin, trách nhiệm pháp lý của nhà phát triển DeFi, và đề xuất cấm quan chức kiếm lợi từ crypto khi đang tại chức.
Vấn đề thứ nhất là “stablecoin rewards” (phần thưởng, lãi, lợi suất). Một số bên cho rằng các mô hình thưởng stablecoin đang né các giới hạn đã được đặt ra trong GENIUS Act, trong đó có quy định cấm token neo theo USD cung cấp lợi suất. Quan ngại là những “khe hở” này có thể tạo cạnh tranh trực tiếp với tài khoản tiết kiệm truyền thống.
Về DeFi, trọng tâm tranh luận là rủi ro “đổ trách nhiệm” lên coder/nhà phát triển khi người khác dùng công cụ cho mục đích phạm pháp (ví dụ rửa tiền). Các bên ủng hộ DeFi muốn nghĩa vụ tuân thủ nhắm vào con người/tổ chức kiểm soát, thay vì áp đặt lên phần mềm hoặc mã nguồn.
Điểm nóng thứ ba là xung đột lợi ích của quan chức. Tranh luận xoay quanh việc có nên cấm người đương nhiệm (bao gồm cả Tổng thống Donald Trump) kiếm tiền từ crypto khi đang tại chức hay không. Bối cảnh là các nhóm liên quan ông Trump đã ra mắt cả memecoin và NFT.
“Phần thưởng stablecoin, lãi, lợi suất—gọi thế nào cũng được—sẽ được xử lý trong dự luật. Cả đảng Cộng hòa và Dân chủ đều đã đi đến kết luận đó.”
– Cody Carbone, Giám đốc Digital Chamber
Họ “rất ý thức về cách dòng tiền bất hợp pháp được xử lý trong dự luật,” nhưng muốn đảm bảo các nghĩa vụ “không bị đặt lên mã nguồn thay vì con người.”
– Amanda Tuminelli, cố vấn pháp lý cấp cao, DeFi Education Fund
Ngôn ngữ bảo vệ nhà phát triển DeFi và quyền tự lưu ký được thúc đẩy đưa vào dự luật
Phe ủng hộ DeFi muốn bổ sung điều khoản miễn trừ cho nhà phát triển/dịch vụ không nắm giữ hay kiểm soát tiền khách hàng, đồng thời củng cố quyền tự lưu ký crypto không cần bên thứ ba.
Các nhóm vận động đang thúc đẩy đưa ngôn ngữ từ Blockchain Regulatory Certainty Act vào dự luật. Mục tiêu là: nếu nhà phát triển phần mềm hoặc nhà cung cấp dịch vụ không kiểm soát và không lưu ký tiền của người dùng, họ không nên bị coi là bên trung gian tài chính phải gánh nghĩa vụ như tổ chức lưu ký hay sàn giao dịch.
Một ưu tiên khác là “quyền tự nắm giữ” tài sản số (self-custody). Các bên ủng hộ muốn dự luật bảo vệ rõ ràng việc cá nhân giữ crypto của mình mà không bắt buộc phụ thuộc vào bên thứ ba.
Thượng viện dự kiến hợp nhất bản thảo từ các ủy ban và đưa ra bỏ phiếu
Ủy ban Nông nghiệp và Ủy ban Ngân hàng Thượng viện dự kiến hoàn thiện phần việc và công bố bản thảo cập nhật vào thứ Năm, sau đó gộp thành dự luật hoàn chỉnh để trình lên sàn Thượng viện.
Theo kế hoạch, hai ủy ban sẽ rà soát và có thể sửa đổi các phần nội dung thuộc thẩm quyền của mình, rồi hợp nhất thành một phiên bản đầy đủ của dự luật cấu trúc thị trường. Khi đã hợp nhất, dự luật sẽ được đẩy lên sàn Thượng viện để tiếp tục quy trình lập pháp.
Tuy vậy, giới làm luật dự kiến tiến trình này có thể kéo dài nhiều tuần trước khi có cơ hội trở thành luật. Các bất đồng về stablecoin, DeFi và xung đột lợi ích của quan chức có thể làm chậm việc chốt ngôn ngữ cuối cùng.
Áp lực thời gian trước bầu cử giữa nhiệm kỳ 2026 có thể quyết định số phận dự luật
Các bên ủng hộ coi đây là “cửa sổ thời gian” quan trọng để đưa dự luật ra khỏi cấp ủy ban và lên sàn, vì càng gần bầu cử giữa nhiệm kỳ 2026 thì khả năng thông qua càng khó.
Một số Thượng nghị sĩ, bao gồm Elizabeth Warren, muốn bản cuối có quy định nghiêm cấm quan chức hưởng lợi từ crypto khi đang tại chức. Blockchain Association cho biết nội dung này bị loại ở Hạ viện, nhưng Thượng viện “không” muốn gạt vấn đề sang một bên.
Summer Mersinger cảnh báo thời gian đang cạn dần do ưu tiên lập pháp khác và rủi ro mất đồng minh chính trị khi bước vào chu kỳ bầu cử. Bà nói đây là giai đoạn then chốt để đưa dự luật ra khỏi ủy ban, lên sàn và có đủ thời gian hoàn tất.
Nếu dự luật không đạt tiến triển trước tháng 11, những nỗ lực lưỡng đảng có thể đổ vỡ do lịch bầu cử và thay đổi ưu tiên. Khi các điểm nóng vẫn còn tranh cãi, hướng đi pháp lý của crypto tại Mỹ vẫn chưa ngã ngũ.
Những câu hỏi thường gặp
Dự luật “Clarity Act” nhằm giải quyết điều gì cho thị trường crypto tại Mỹ?
Dự luật nhằm tạo khung pháp lý cấp liên bang cho crypto, làm rõ phân công giữa SEC và CFTC, quy tắc đăng ký, phân loại token, và nghĩa vụ tuân thủ của sàn giao dịch/nhà môi giới.
Vì sao “phần thưởng stablecoin” lại là điểm gây tranh cãi?
Tranh cãi xuất phát từ lo ngại một số mô hình thưởng stablecoin có thể né các giới hạn theo GENIUS Act, trong đó có quy định cấm token neo USD cung cấp lợi suất, và có thể cạnh tranh với sản phẩm tiết kiệm truyền thống.
Dự luật có thể tác động gì tới DeFi và nhà phát triển?
Trọng tâm là tránh việc áp nghĩa vụ hoặc trách nhiệm pháp lý lên coder/nhà phát triển khi người khác lạm dụng công cụ DeFi cho hành vi phạm pháp, đồng thời cân nhắc ngôn ngữ miễn trừ cho bên không nắm giữ hoặc kiểm soát tiền người dùng.
Vấn đề quan chức hưởng lợi từ crypto được đề xuất xử lý ra sao?
Một số nhà lập pháp muốn bổ sung quy định nghiêm cấm quan chức kiếm lợi từ crypto khi đang tại chức. Nội dung này được cho là đã bị loại ở Hạ viện, nhưng vẫn có thể được Thượng viện đưa trở lại.
Khi nào Thượng viện có thể gộp bản thảo và đẩy dự luật lên sàn?
Ủy ban Nông nghiệp và Ủy ban Ngân hàng Thượng viện dự kiến hoàn thiện và công bố bản thảo cập nhật vào thứ Năm, sau đó hợp nhất thành một dự luật hoàn chỉnh để trình lên sàn Thượng viện.