Cổ phiếu khai khoáng đang dẫn dắt thị trường nhờ “cơn khát” kim loại như đồng, bạc và niken, khi chỉ số MSCI Metals and Mining Index tăng gần 90% từ đầu năm 2025.
Làn sóng mua vào quay lại vì nhu cầu kim loại cho hạ tầng năng lượng, xe điện và trung tâm dữ liệu AI tăng mạnh, trong khi nguồn cung khó theo kịp. Ngay cả khi một số tổ chức thận trọng, định giá và xu hướng M&A vẫn khiến nhóm khai khoáng trở thành tâm điểm.
- Chỉ số MSCI Metals and Mining Index tăng gần 90% từ đầu 2025, vượt nhiều nhóm ngành lớn.
- Đồng tăng mạnh nhờ nhu cầu từ hạ tầng năng lượng, EV và trung tâm dữ liệu AI; các kim loại khác cũng đi lên.
- Định giá vẫn bị xem là rẻ, thúc đẩy M&A và tái cơ cấu danh mục sang đồng, dù rủi ro vĩ mô còn hiện hữu.
Cổ phiếu khai khoáng tăng vọt nhờ chu kỳ kim loại công nghiệp
Động lực chính đến từ nhu cầu kim loại bùng nổ trong khi nguồn cung hạn chế, khiến cổ phiếu khai khoáng tăng mạnh và vượt trội nhiều nhóm ngành khác.
Từ đầu năm 2025, MSCI Metals and Mining Index tăng gần 90%, vượt hiệu suất của bán dẫn, ngân hàng và cả các “ông lớn” công nghệ. Đà tăng gắn trực tiếp với diễn biến giá hàng hóa: đồng tăng khoảng 50% trong năm, và bạc, niken, nhôm, bạch kim cũng cải thiện.
Đồng được xem là vật liệu nền cho hạ tầng năng lượng, xe điện và các trung tâm dữ liệu AI. Cùng lúc, vàng vẫn thu hút dòng tiền phòng thủ trong bối cảnh nhà đầu tư theo dõi chính sách tiền tệ của Mỹ và căng thẳng địa chính trị toàn cầu.
Quản lý quỹ tăng tỷ trọng khai khoáng dù vẫn thận trọng
Các quỹ quay lại mua cổ phiếu khai khoáng vì đây là kênh hưởng lợi từ thay đổi chính sách tiền tệ và rủi ro địa chính trị, thay vì chỉ là nhóm “phòng thủ nhàm chán” như trước.
Trước đây, cổ phiếu khai khoáng thường bị xem là “tạ” danh mục khi dòng tiền ưu tiên công nghệ và ngân hàng, đặc biệt lúc kinh tế Trung Quốc bất ổn. Tâm lý đổi chiều khi Bắc Kinh cắt giảm lãi suất và phát tín hiệu hỗ trợ tăng trưởng, giúp triển vọng kim loại trở nên hấp dẫn hơn.
“Cổ phiếu khai khoáng đã âm thầm chuyển từ một phần phòng thủ nhàm chán sang mỏ neo thiết yếu của danh mục, một trong số ít ngành có vị thế hưởng lợi từ cả thay đổi chính sách tiền tệ lẫn bối cảnh địa chính trị mong manh.”
– Dilin Wu, Pepperstone
Một thay đổi đáng chú ý là đồng và nhôm không còn “đi theo chu kỳ kinh tế” như trước, mà dần được nhìn như khoản cược dài hạn. Vì vậy, mỗi khi giá điều chỉnh, lực mua bắt đáy xuất hiện nhanh hơn.
Các nhà quản lý quỹ ở châu Âu hiện ghi nhận mức “overweight ròng” 26% với nhóm khai khoáng, cao nhất trong bốn năm, dù vẫn thấp hơn mức 38% từng xuất hiện vào năm 2008.
Định giá còn thấp tiếp sức cho M&A trong ngành khai khoáng
Dù đã tăng mạnh, nhiều chỉ báo cho thấy cổ phiếu khai khoáng vẫn được định giá thấp, khiến hoạt động mua bán sáp nhập (M&A) tăng nhiệt.
Stoxx 600 Basic Resources Index đang giao dịch ở mức price-to-book dự phóng 0,47, thấp hơn mức trung bình khoảng 0,59; trong các chu kỳ trước, chỉ số này từng đạt đỉnh trên 0,7. Khoảng chênh định giá tạo thêm “biên an toàn” cho nhà đầu tư nếu hàng hóa tiếp tục thuận lợi.
“Khoảng cách định giá này vẫn lớn dù tài nguyên thiên nhiên quan trọng hơn bao giờ hết.”
– Alain Gabriel, Morgan Stanley
Theo nhận định này, doanh nghiệp có xu hướng mua lại công ty khác thay vì mở mỏ mới vì chi phí thấp hơn, nhanh hơn và rủi ro thấp hơn. Thị trường ghi nhận Anglo American mua Teck Resources, và xuất hiện thảo luận về khả năng Rio Tinto hợp tác với Glencore.
“Cuộc đua sang đồng” định hình chiến lược của các tập đoàn lớn
Các hãng khai khoáng muốn tăng tỷ trọng đồng vì lo ngại thiếu cung, trong khi quặng sắt kém hấp dẫn hơn sau khi siêu chu kỳ do Trung Quốc dẫn dắt suy yếu.
Nhiều tập đoàn lớn như BHP và Rio Tinto vẫn phụ thuộc quặng sắt, nhưng quặng sắt được mô tả là “không làm được nhiều” trong giai đoạn này. Khi kỳ vọng về chu kỳ tăng trưởng kiểu cũ giảm, đồng trở thành mục tiêu để mở rộng quy mô, nâng chất lượng danh mục và bám sát chủ đề hạ tầng năng lượng.
Thị trường cũng lưu ý rằng số doanh nghiệp mang lại mức “tiếp xúc thuần đồng” không nhiều; hai ví dụ được nhắc đến là Freeport-McMoRan và Antofagasta. Điều này có thể khiến dòng tiền tập trung hơn vào nhóm cổ phiếu có độ “thuần” cao khi nhà đầu tư muốn đặt cược trực tiếp vào kịch bản thiếu cung.
Rủi ro vĩ mô và quan điểm trái chiều vẫn hiện hữu
Dù xu hướng tích cực, một số tổ chức cảnh báo rủi ro bất ngờ từ kinh tế vĩ mô và biến động giá tài sản khi tăng quá nhanh.
Bank of America đã hạ bậc đánh giá nhóm khai khoáng tại châu Âu, nhấn mạnh nguy cơ xuất hiện “bất ngờ tiêu cực” về tăng trưởng. Ở phía thận trọng với vàng, Nick Ferres (Vantage Point) cho biết đã giảm tỷ trọng vàng trong ngắn hạn do lo ngại giá tăng theo dạng “parabol”.
“Tôi sẽ lo ngại khi giá của bất kỳ tài sản nào tăng theo dạng parabol. Nhưng cổ phiếu thợ mỏ thì vẫn rẻ. Nếu vàng giữ vững, chúng tôi sẽ tăng lại khi có nhịp điều chỉnh.”
– Nick Ferres, Vantage Point
Dự báo về thiếu hụt đồng và kịch bản vàng tăng tiếp được theo dõi sát
Một số dự báo cho rằng đồng vẫn thiếu hụt trong năm nay, còn vàng có thể tăng cao hơn, qua đó tiếp tục hỗ trợ tâm lý với cổ phiếu khai khoáng.
Bloomberg Intelligence nhận định thị trường đồng vẫn ở trạng thái thâm hụt trong năm nay và mức thâm hụt có thể nghiêm trọng hơn năm 2025. Với vàng, tổ chức này đề cập kịch bản giá có thể lên 5.000 USD.
Goldman Sachs đưa ra mốc 5.400 USD vào cuối năm 2026 và lưu ý đây khoảng 8% cao hơn mức tại thời điểm họ đề cập. Trong khi đó, Gerald Gan (Reed Capital) nhấn mạnh động lực tăng giá hàng hóa đang “mạnh hơn và đa dạng hơn”, và kế hoạch là tăng thêm tỷ trọng khai khoáng trong các tháng tới.
“Các động lực tăng giá của hàng hóa giờ mạnh hơn và đa dạng hơn. Trong vài tháng tới, chúng tôi dự định nâng tỷ trọng khai khoáng.”
– Gerald Gan, Reed Capital
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao cổ phiếu khai khoáng tăng mạnh từ đầu năm 2025?
Động lực đến từ nhu cầu kim loại (đặc biệt là đồng) tăng nhanh cho hạ tầng năng lượng, EV và trung tâm dữ liệu AI, trong khi nguồn cung khó mở rộng kịp. Kết quả là nhóm khai khoáng bứt phá và thu hút lại dòng vốn.
Đồng quan trọng thế nào trong câu chuyện tăng giá của nhóm khai khoáng?
Đồng là vật liệu cốt lõi cho lưới điện, thiết bị điện hóa và hệ thống truyền tải phục vụ công nghiệp hóa, chuyển đổi năng lượng và AI. Khi kỳ vọng thiếu hụt đồng tăng lên, cổ phiếu liên quan đến đồng thường được định giá lại theo hướng tích cực.
Vì sao hoạt động M&A trong ngành khai khoáng tăng nhiệt?
Một phần vì định giá vẫn bị xem là rẻ so với lịch sử, phần khác vì mua lại thường rẻ hơn, nhanh hơn và ít rủi ro hơn so với phát triển mỏ mới. Khi nhu cầu đồng tăng, doanh nghiệp muốn mở rộng quy mô và nâng chất lượng danh mục thông qua M&A.
Nhà đầu tư cần lưu ý rủi ro nào với cổ phiếu khai khoáng?
Rủi ro gồm bất ngờ vĩ mô làm giảm nhu cầu hàng hóa, biến động giá kim loại khi thị trường quá hưng phấn, và sự phụ thuộc của một số tập đoàn vào quặng sắt trong bối cảnh chu kỳ cũ suy yếu. Một số tổ chức cũng đã đưa ra khuyến nghị thận trọng với ngành.