EACC kêu gọi các cơ quan chống tham nhũng châu Phi tăng cường ứng dụng AI, blockchain và khai thác dữ liệu để phát hiện, điều tra và ngăn chặn tham nhũng cùng tội phạm tài chính, trong bối cảnh giao dịch số và crypto ngày càng phức tạp.
Thông điệp này nhấn mạnh vai trò của số hóa trong việc giảm “khoảng mờ” do yếu tố con người, tăng khả năng truy vết và rút ngắn thời gian điều tra, đồng thời đặt ra yêu cầu cơ quan thực thi phải theo kịp các kỹ thuật rửa tiền xuyên biên giới.
- EACC thúc đẩy AI, blockchain và khai thác dữ liệu để nâng hiệu quả chống tham nhũng và tội phạm tài chính.
- EACC đã tự động hóa 58% quy trình, vận hành pháp y số để thu thập và phân tích chứng cứ điện tử.
- FRC đóng băng tài sản của 13 cá nhân liên quan tài trợ khủng bố, trong đó có dòng tiền qua crypto và nhiều ví.
Công nghệ số giúp cơ quan chống tham nhũng phát hiện và truy vết tốt hơn
Nền tảng số, AI và blockchain có thể làm giảm quyền tùy nghi của con người, tăng khả năng truy vết và giúp phát hiện nhanh các giao dịch đáng ngờ liên quan tham nhũng, gian lận và rửa tiền.
Giám đốc điều hành EACC, Abdi Mohamud, cho biết công nghệ mới nổi đóng vai trò quan trọng trong phát hiện, điều tra và phòng ngừa các hành vi liên quan tham nhũng. Trọng tâm là dùng công cụ số để “để lại dấu vết” rõ hơn trong quy trình xử lý, từ đó khiến các thực hành sai phạm khó ẩn mình.
Theo EACC, nền tảng số có thể chuẩn hóa quy trình, tăng tính minh bạch và cải thiện khả năng kiểm toán. Khi dữ liệu được số hóa và liên thông, cơ quan giám sát có thêm điều kiện đối chiếu, xác minh và phát hiện bất thường dựa trên mẫu hành vi thay vì phụ thuộc quá nhiều vào báo cáo thủ công.
EACC đang tiến tới số hóa toàn diện và đã tự động hóa 58% quy trình
EACC cho biết đã tự động hóa 58% quy trình và tiếp tục hướng tới số hóa toàn bộ hoạt động, dựa trên hạ tầng ICT và kế hoạch chiến lược lấy công nghệ làm trung tâm.
Ủy ban cho biết họ đang triển khai hạ tầng ICT và kế hoạch phát triển theo định hướng công nghệ để mở rộng tự động hóa. Mục tiêu là số hóa từ khâu kiểm soát nội bộ đến quản trị nguồn lực, giúp theo dõi luồng công việc rõ ràng hơn và tăng khả năng giám sát.
EACC cũng sử dụng các hệ thống nội bộ do chính đơn vị phát triển nhằm tăng cường kiểm soát trong quản lý nguồn lực. Song song, các công cụ pháp y số được dùng để trích xuất, phân tích và quản lý chứng cứ từ thiết bị điện tử, phục vụ điều tra các vụ việc có dấu vết số.
Mohamud nhận định việc mở rộng ứng dụng AI có thể cải thiện phân tích tập dữ liệu lớn, qua đó phát hiện nhanh hơn các giao dịch hoặc mô hình đáng ngờ liên quan tham nhũng và gian lận, đồng thời rút ngắn thời gian điều tra.
Giao dịch crypto và tội phạm tài chính tiến hóa nhanh buộc cơ quan thực thi theo kịp
EACC cảnh báo tội phạm tài chính đang thay đổi nhanh, đặc biệt khi crypto và các giao dịch số phức tạp gia tăng, khiến yêu cầu nâng cấp năng lực công nghệ của cơ quan thực thi trở nên cấp thiết.
Tại một hội nghị quy tụ lãnh đạo, thanh tra và cơ quan chống tham nhũng từ 24 quốc gia châu Phi, Mohamud nhấn mạnh các mô hình tội phạm mới có thể tận dụng nhiều lớp trung gian số, ví crypto và luồng giao dịch xuyên biên giới. Vì vậy, năng lực phân tích dữ liệu, truy vết và phối hợp liên cơ quan cần được nâng cấp tương ứng.
Ông cũng đánh giá cao sáng kiến Digital Super Highway của Kenya vì mở rộng kết nối internet và dịch vụ chính phủ điện tử, từ đó tăng minh bạch trong cung cấp dịch vụ công. Với dữ liệu dịch vụ công số hóa, các dấu hiệu bất thường có thể được phát hiện sớm hơn nhờ đối soát theo thời gian và theo quy trình.
Khung pháp lý crypto ở Đông Phi: Kenya đi trước, Rwanda vẫn ở giai đoạn dự thảo
Trong khu vực Đông Phi, Kenya hiện là quốc gia đã có khung pháp lý cho crypto, trong khi Rwanda mới đưa ra dự thảo khung quản lý tài sản ảo và nhà cung cấp dịch vụ tài sản ảo.
Thông tin trong bài cho biết Kenya đã thông qua dự luật về nhà cung cấp dịch vụ tài sản ảo (VASP), lần đầu tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho ngành crypto, đồng thời nhắm tới giảm rủi ro như rửa tiền và gian lận. Điều này cũng tạo nền tảng để các cơ quan thực thi áp dụng tiêu chuẩn giám sát và tuân thủ nhất quán hơn.
Rwanda, thông qua Ngân hàng Quốc gia Rwanda và Cơ quan Thị trường Vốn, đã giới thiệu dự thảo khung pháp lý cho tài sản ảo và VASP vào tháng 3/2025, nhưng chưa chính thức thiết lập khung pháp lý. Khoảng trống quy định có thể làm chậm việc chuẩn hóa nghĩa vụ báo cáo, giám sát và phối hợp điều tra khi có rủi ro liên quan crypto.
Chi phí kém hiệu quả thanh toán xuyên biên giới ở châu Phi được ước tính gần 5 tỷ USD mỗi năm
Dữ liệu được dẫn trong bài cho thấy các bất cập trong thanh toán xuyên biên giới và hệ thống ngoại hối khiến châu Phi thiệt hại gần 5 tỷ USD mỗi năm, dù công nghệ thanh toán tức thời đã tồn tại.
Theo dữ liệu từ Africa Fintech Summit được nêu trong bài, nguyên nhân khiến chi phí vẫn cao gồm thị trường ngoại hối phân mảnh, thanh khoản nội tệ mỏng và thiếu hiểu biết về crypto. Các yếu tố này làm tăng ma sát giao dịch, kéo theo chi phí chuyển đổi và thời gian xử lý.
Kenya sẽ đăng cai trung tâm nghiên cứu chống tham nhũng CEREAC, dự kiến ra mắt tháng 6/2026
Kenya, thông qua EACC, sẽ đăng cai Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo Chống tham nhũng tại châu Phi (CEREAC), dự kiến ra mắt vào tháng 6/2026 trong khuôn khổ kỳ họp AAACA.
Theo thông tin trong bài, CEREAC sẽ được khởi động trong Đại hội thường niên của Hiệp hội các cơ quan chống tham nhũng châu Phi (AAACA). Việc hình thành một trung tâm nghiên cứu có thể hỗ trợ chuẩn hóa đào tạo, chia sẻ phương pháp điều tra số và thúc đẩy hợp tác khu vực trước các mô hình tội phạm tài chính mới.
FRC nhắm vào mạng lưới rửa tiền xuyên biên giới và dòng tiền qua crypto
FRC cho biết đã đóng băng tài sản của 13 cá nhân liên quan tài trợ khủng bố sau quá trình tình báo phối hợp, trong đó có trường hợp chuyển tiền qua crypto từ nhiều ví khác nhau.
Financial Reporting Centre (FRC) đã đóng băng tài sản của 13 cá nhân có liên quan đến tài trợ khủng bố. Nội dung trong bài cho biết hành động này diễn ra sau nhiều tháng làm việc tình báo phối hợp với Interpol và các cơ quan thực thi tội phạm tài chính của Mỹ, phát hiện các mạng lưới rửa tiền xuyên biên giới phức tạp.
Theo danh sách trừng phạt trong nước đã cập nhật trên website FRC, 13 cá nhân gồm 10 công dân Kenya, 2 người Tanzania và 1 người Uganda. Bài viết nêu rằng một người bị xác định là bên hỗ trợ IS, thực hiện chuyển tiền bằng crypto qua nhiều ví, trong đó có các ví liên quan đến cộng sự của Bilal Al Sudani (Sudani), Phó chỉ huy văn phòng ISIS Al-Karrar có liên hệ với IS tại Somalia.
Những câu hỏi thường gặp
EACC đề xuất dùng công nghệ nào để chống tham nhũng và tội phạm tài chính?
EACC kêu gọi tăng cường ứng dụng AI, blockchain, khai thác dữ liệu và các nền tảng số để phát hiện, điều tra, phòng ngừa tham nhũng và truy vết giao dịch đáng ngờ, đồng thời giảm phụ thuộc vào quyết định mang tính tùy nghi.
EACC đã số hóa đến mức nào?
EACC cho biết đã tự động hóa 58% quy trình và đang hướng tới số hóa toàn diện, dựa trên hạ tầng ICT và kế hoạch chiến lược lấy công nghệ làm trung tâm.
Vì sao crypto làm tội phạm tài chính “tiến hóa” nhanh hơn?
Bài viết nêu rằng crypto và giao dịch số phức tạp giúp dòng tiền di chuyển nhanh, xuyên biên giới và có thể phân tán qua nhiều ví, khiến việc lần theo dấu vết đòi hỏi công cụ phân tích dữ liệu và phối hợp thực thi mạnh hơn.
Quốc gia nào ở Đông Phi đã có khung pháp lý cho crypto?
Trong Đông Phi, bài viết cho biết Kenya là nước đã có khung pháp lý cho crypto thông qua dự luật về nhà cung cấp dịch vụ tài sản ảo (VASP), còn Rwanda mới ở bước dự thảo khung pháp lý (tháng 3/2025).
FRC đã thực hiện biện pháp gì với các cá nhân bị nghi tài trợ khủng bố?
FRC đã đóng băng tài sản của 13 cá nhân theo bài viết, sau điều tra tình báo phối hợp; danh sách gồm 10 người Kenya, 2 người Tanzania và 1 người Uganda.
