SpaceX đã thâu tóm xAI, chính thức hợp nhất một công ty tên lửa hàng đầu với một startup AI do Elon Musk sáng lập để tạo “cỗ máy đổi mới tích hợp dọc” tham vọng nhất trên Trái Đất (và ngoài không gian).
Thương vụ này không chỉ là tin công nghệ, mà còn ảnh hưởng đến cách dòng vốn tiếp cận các công ty tư nhân của Elon khi SpaceX trước IPO rất khó mua, trong khi các quỹ, SPV và một số ETF lại mở ra các “đường vòng” cho nhà đầu tư.
- SpaceX xác nhận đã mua lại xAI theo ghi nhớ của Elon Musk.
- Elon muốn mở rộng AI bằng trung tâm dữ liệu quỹ đạo dùng năng lượng mặt trời ngoài không gian.
- Mua cổ phần SpaceX trước IPO cực khó; nhà đầu tư thường phải đi qua SPV, quỹ/ETF hoặc gián tiếp qua các sản phẩm tài chính.
SpaceX mua lại xAI và tạo liên kết tên lửa, vệ tinh với trí tuệ nhân tạo
SpaceX xác nhận đã mua xAI, qua đó gắn AI của Elon Musk với hạ tầng không gian như tên lửa và vệ tinh trong một cấu trúc sở hữu thống nhất.
SpaceX công bố ghi nhớ của Elon Musk trên website và khẳng định mục tiêu xây dựng “động cơ đổi mới tích hợp dọc” tham vọng nhất. Thỏa thuận này chính thức nối một doanh nghiệp phóng tên lửa đã thống trị thị trường với một startup AI còn ở giai đoạn đầu phát triển.
Trong bối cảnh các mô hình ngôn ngữ lớn đang tăng tốc, xAI phải cạnh tranh với OpenAI, Anthropic và nhiều đối thủ có lợi thế đi trước. Việc xAI “đứng chung” với SpaceX giúp Elon kết hợp năng lực phóng, triển khai vệ tinh và tầm nhìn AI vào cùng một hệ sinh thái, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào đối tác bên ngoài.
“SpaceX đã mua lại xAI để tạo ra cỗ máy đổi mới tham vọng nhất, tích hợp theo chiều dọc trên (và ngoài) Trái Đất.”
– Elon Musk, ghi nhớ công bố trên website SpaceX
Elon Musk muốn dùng năng lượng ngoài không gian để mở rộng AI
Elon cho rằng nhu cầu điện của AI sẽ vượt khả năng trung tâm dữ liệu trên Trái Đất, vì vậy cần hạ tầng ngoài không gian để tiếp tục mở rộng.
Trong ghi nhớ, Elon nói rằng nhu cầu điện hiện tại của AI không thể chỉ dựa vào các trung tâm dữ liệu trên mặt đất. Theo ông, để AI mở rộng hơn nữa, cần tận dụng không gian.
Kế hoạch được mô tả là xây trung tâm dữ liệu quỹ đạo, vận hành bằng năng lượng mặt trời thu ngoài không gian. Ý tưởng này từng được Elon nhắc đến trên X và tại các sự kiện; thương vụ SpaceX–xAI khiến các “mảnh ghép” về phần cứng không gian và phần mềm AI nằm trong cùng một tay.
Elon cho rằng con đường để AI tiếp tục tăng trưởng là “đưa nó rời khỏi Trái Đất”: dùng vệ tinh thu năng lượng từ Mặt Trời, rồi cung cấp năng lượng trực tiếp cho các máy tính chạy ngoài không gian. Nội dung công bố không nêu mốc thời gian triển khai, quy mô công suất, hay phương án truyền năng lượng cụ thể.
Mua cổ phần SpaceX trước IPO gần như không dành cho nhà đầu tư phổ thông
Trước IPO, cổ phần SpaceX thường chỉ tiếp cận được với nhân viên, nhà đầu tư sớm hoặc nhà đầu tư “đủ điều kiện”, khiến phần lớn nhà đầu tư phổ thông bị loại khỏi cuộc chơi.
Nhu cầu “mua trước IPO” rất lớn, nhưng thực tế việc đầu tư vào SpaceX hiện gần như bất khả thi nếu bạn không thuộc nhóm nội bộ. Tại Mỹ, loại giao dịch này thường chỉ mở cho nhà đầu tư được công nhận (accredited investor), với tiêu chí thu nhập trên 200.000 USD/năm trong 2 năm, hoặc tài sản ròng 1 triệu USD (không tính nhà ở).
Kể cả khi đủ điều kiện, nhà đầu tư vẫn phải tìm người đang sở hữu cổ phần sẵn sàng bán, như cựu nhân viên hoặc quỹ đầu tư mạo hiểm. Một số đơn vị quản lý tài sản tại các tổ chức như UBS hoặc Morgan Stanley có thể hỗ trợ kết nối, nhưng việc tìm giao dịch phù hợp không đảm bảo.
SpaceX cũng có thể chặn giao dịch vì công ty không muốn thêm cổ đông mới nếu chưa sàng lọc phù hợp. Do độ hiếm và rào cản chuyển nhượng, các cổ phần “ít bị hạn chế hơn” có thể được chào giá cao, đồng thời quy trình cập nhật sổ đăng ký cổ đông không phải lúc nào cũng thuận lợi, khiến giao dịch tư nhân càng khó.
SPV, quỹ đại chúng và một số ETF tạo “đường vòng” để tiếp cận SpaceX
Nhà đầu tư có thể tiếp cận SpaceX gián tiếp qua SPV, quỹ tương hỗ, interval fund hoặc ETF, nhưng thường cần vốn lớn, chịu phí và có hạn chế rút vốn.
Một cách phổ biến là tham gia SPV (special-purpose vehicle), tức quỹ gom cổ phần SpaceX rồi bán phần sở hữu nhỏ cho nhà đầu tư. Cách này giúp “có exposure” mà không cần đứng tên cổ phần trực tiếp, nhưng yêu cầu tối thiểu 100.000 USD và vẫn chịu phí quản lý.
Một số nền tảng như Hiive và Rainmaker Securities cho phép tìm kiếm cổ phiếu chưa niêm yết, có quy trình thẩm định người mua/bán và hiển thị giá/khối lượng. Tuy nhiên, tính sẵn có của cổ phần không гарант bảo, và mức vốn tham gia thường ở ngưỡng “sáu chữ số” (hàng trăm nghìn USD).
Một số quỹ tương hỗ/interval fund có nắm SpaceX cũng được nêu như phương án thay thế: Baron Partners Fund quy mô 9,7 tỷ USD và phân bổ hơn 25% danh mục vào SpaceX; Private Shares Fund quy mô 1,1 tỷ USD có gần 14% tài sản ở SpaceX, thu phí 1,9% và giới hạn thời điểm rút vốn; ARK Venture Fund khoảng 500 triệu USD, coi SpaceX là khoản nắm giữ lớn nhất, thu phí 2,75% và có hạn chế tương tự.
Với ETF, ERShares Private-Public Crossover ETF (XOVR) được mô tả tăng quy mô tài sản từ 200 triệu USD lên 1,6 tỷ USD sau khi thị trường chú ý việc quỹ có một phần SpaceX thông qua SPV. Ngoài ra còn có ETF RONB, được nêu là có khoảng 16% SpaceX trong danh mục.
Nếu không thể tiếp cận các kênh trên, một lựa chọn gián tiếp khác là Tesla. Elon từng nói vào năm 2024 rằng ông sẽ “thưởng” cho cổ đông trung thành nếu các công ty tư nhân của ông niêm yết trong tương lai, nhưng tuyên bố này không đồng nghĩa cam kết pháp lý hay lịch trình IPO cụ thể.
Những câu hỏi thường gặp
SpaceX mua lại xAI có ý nghĩa gì?
Thương vụ tạo liên kết chính thức giữa SpaceX và xAI, giúp Elon Musk gom hạ tầng không gian (tên lửa, vệ tinh) và phát triển AI vào cùng một hệ sinh thái sở hữu, thay vì vận hành tách rời.
Elon Musk muốn dùng không gian để giải quyết vấn đề gì của AI?
Elon cho rằng nhu cầu điện của AI ngày càng tăng và các trung tâm dữ liệu trên Trái Đất có thể không đủ đáp ứng, vì vậy ông hướng tới trung tâm dữ liệu quỹ đạo dùng năng lượng mặt trời thu ngoài không gian.
Vì sao nhà đầu tư phổ thông khó mua cổ phần SpaceX trước IPO?
Giao dịch cổ phần tư nhân thường giới hạn cho nhà đầu tư được công nhận, cần tiêu chí thu nhập hoặc tài sản ròng cao, đồng thời còn phụ thuộc người bán phù hợp và việc SpaceX có chấp thuận chuyển nhượng hay không.
Có cách nào tiếp cận SpaceX mà không mua cổ phần trực tiếp?
Có thể tiếp cận gián tiếp qua SPV, một số quỹ tương hỗ/interval fund, hoặc một số ETF được nêu là có nắm SpaceX (thường qua SPV). Các kênh này đi kèm mức vốn tối thiểu, phí và hạn chế thanh khoản.
