Kinh tế Trung Quốc chậm lại mức yếu nhất trong 3 năm, cho thấy tăng trưởng vẫn phụ thuộc lớn vào xuất khẩu trong khi tiêu dùng nội địa và đầu tư tiếp tục ì ạch.
Dù xuất khẩu giúp duy trì mục tiêu tăng trưởng, chi tiêu trong nước yếu và giảm phát kéo dài đang tạo áp lực lên doanh nghiệp, việc làm và thu nhập, khiến triển vọng 2026 trở nên khó khăn hơn nếu xuất khẩu suy yếu.
- GDP quý gần nhất năm 2025 giảm về khoảng 4,5%, thấp nhất 3 năm, trong khi mục tiêu cả năm là 5%.
- Thặng dư thương mại gần 1,2 nghìn tỷ USD cho thấy xuất khẩu mạnh bù đắp tiêu dùng nội địa yếu.
- Giảm phát và đầu tư tài sản cố định ì ạch làm tăng rủi ro tăng trưởng 2026 tiếp tục chậm lại.
Tăng trưởng GDP Trung Quốc giảm về khoảng 4,5% trong quý cuối 2025
GDP Trung Quốc trong quý gần nhất năm 2025 giảm về khoảng 4,5%, mức thấp nhất trong 3 năm, trong khi tăng trưởng cả năm được dự báo khoảng 5% theo mục tiêu Bắc Kinh.
Trung Quốc là một trong những nền kinh tế lớn nhất thế giới, nhưng nhịp tăng trưởng đã mềm đi trong bối cảnh nhiều lĩnh vực lớn mất đà. Diễn biến này diễn ra sau giai đoạn căng thẳng thương mại thời Tổng thống Donald Trump làm nổi bật sự phụ thuộc vào các thị trường phương Tây, dù mức thuế quan sau đó đã được gỡ bỏ.
Dù vậy, kết quả tăng trưởng vẫn tốt hơn một số dự báo bi quan đầu năm 2025. Phần “yếu” của bức tranh nằm ở nhu cầu trong nước: chi tiêu hộ gia đình và mở rộng đầu tư của doanh nghiệp không tăng tương xứng, khiến nền kinh tế dễ bị tổn thương khi động lực bên ngoài suy giảm.
Xuất khẩu mạnh đang bù đắp cho tiêu dùng nội địa suy yếu
Động lực nổi bật của năm 2025 là xuất khẩu, giúp Trung Quốc đạt thặng dư thương mại gần 1,2 nghìn tỷ USD và hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng, trong khi chi tiêu trong nước tăng chậm.
Trung Quốc ghi nhận thặng dư thương mại kỷ lục, phản ánh việc bán ra nước ngoài nhiều hơn mua vào. Thông tin này được đề cập trong bài viết về thặng dư thương mại và triển vọng tăng trưởng tại Bloomberg.
Xuất khẩu sang Mỹ giảm khoảng 20% do thuế quan thương mại cao hơn dưới thời Tổng thống Donald Trump. Tuy nhiên, Trung Quốc bù đắp bằng cách tăng bán hàng sang các khu vực và thị trường khác như châu Phi, Đông Nam Á, châu Âu và Mỹ Latinh.
Dù xuất khẩu đóng vai trò “đệm”, tiêu dùng trong nước không bật lên tương ứng: người dân mua sắm tại cửa hàng yếu hơn, còn doanh nghiệp hạn chế xây dựng nhà máy hoặc nhà ở mới. Điều này cho thấy tăng trưởng dựa nhiều vào cầu bên ngoài hơn là sức mua nội địa.
Giảm phát khiến người tiêu dùng và doanh nghiệp có xu hướng trì hoãn chi tiêu
Khi chi tiêu yếu, giá nhiều hàng hóa và dịch vụ đứng yên hoặc giảm, làm gia tăng rủi ro giảm phát và có thể khiến người dân trì hoãn mua sắm, qua đó kéo chậm tăng trưởng.
Môi trường giá giảm tạo ra vòng lặp bất lợi: nếu kỳ vọng giá sẽ thấp hơn trong tương lai, hộ gia đình có thể hoãn mua sắm, còn doanh nghiệp khó tăng doanh thu danh nghĩa. Trong bối cảnh đó, các cửa hàng, dịch vụ ăn uống và doanh nghiệp nhỏ có thể chịu áp lực kéo dài nếu người dân ưu tiên tiết kiệm hơn tiêu dùng.
Đầu tư yếu làm nền kinh tế mất cân bằng giữa xuất khẩu và nhu cầu nội địa
Các dự báo cho thấy đầu tư tài sản cố định năm 2025 có thể giảm hoặc chỉ tăng nhẹ, làm rõ sự mất cân bằng: xuất khẩu mạnh nhưng tiêu dùng và đầu tư trong nước chậm.
Đầu tư tài sản cố định thường là cấu phần lớn của hoạt động kinh tế, nên khi tăng trưởng đầu tư suy yếu, khả năng mở rộng năng lực sản xuất và tạo việc làm mới cũng bị hạn chế. Trong cấu trúc hiện tại, nền kinh tế vận hành tốt hơn ở phần “bán ra bên ngoài” so với “mua vào bên trong”, làm tăng độ nhạy của tăng trưởng trước biến động thương mại toàn cầu.
Trung Quốc có thể phải điều chỉnh chiến lược tăng trưởng để giảm phụ thuộc xuất khẩu
Nhiều ý kiến cho rằng Trung Quốc cần xoay trục sang thúc đẩy tiêu dùng nội địa, giảm phụ thuộc xuất khẩu và cải thiện điều kiện việc làm để hỗ trợ sức mua.
Lãnh đạo tại Bắc Kinh đã nêu mục tiêu khuyến khích người dân tiêu thụ hàng hóa và dịch vụ trong nước nhiều hơn. Trọng tâm là vừa tăng cơ hội việc làm ở khu vực doanh nghiệp, vừa tạo điều kiện để người dân “dễ tiêu tiền hơn” thông qua cải thiện kỳ vọng thu nhập và niềm tin tiêu dùng.
Cắt giảm lãi suất có thể hỗ trợ vay vốn nhưng rủi ro tăng trưởng chậm vẫn còn
Hạ lãi suất có thể giúp doanh nghiệp và hộ gia đình vay dễ hơn, song tăng trưởng năm 2026 vẫn có nguy cơ giảm về khoảng 4,5% và có thể cần thêm chính sách tài khóa nếu xuất khẩu yếu đi.
Một hướng đi là giảm lãi suất để khuyến khích mua nhà, khởi nghiệp và chi tiêu. Ngân hàng trung ương Trung Quốc đã bắt đầu cắt giảm một số mức lãi suất nhằm hỗ trợ các lĩnh vực trọng tâm như công nghệ và nông nghiệp, và có thể tiếp tục nới lỏng để kích thích kinh tế.
Tuy nhiên, triển vọng vẫn đối mặt nhiều “điểm nghẽn”: nếu xuất khẩu chậm lại, nền kinh tế sẽ phải dựa nhiều hơn vào các công cụ khác, bao gồm chi tiêu của chính phủ. Đồng thời, tiêu dùng yếu cùng giảm phát dai dẳng có thể khiến hộ gia đình kỳ vọng ít việc làm mới hơn và tăng thu nhập chậm hơn, trừ khi niềm tin tiêu dùng được cải thiện rõ rệt.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao tăng trưởng Trung Quốc chậm lại dù xuất khẩu vẫn mạnh?
Vì tiêu dùng nội địa và đầu tư yếu, khiến tăng trưởng dựa nhiều vào cầu bên ngoài. Khi người dân và doanh nghiệp hạn chế chi tiêu, nền kinh tế mất cân bằng dù xuất khẩu có thể bù đắp một phần.
Thặng dư thương mại gần 1,2 nghìn tỷ USD nói lên điều gì?
Nó cho thấy Trung Quốc bán ra nước ngoài nhiều hơn mua vào. Đây là dấu hiệu xuất khẩu đóng góp lớn cho tăng trưởng, trong khi cầu nội địa chưa đủ mạnh để hấp thụ sản lượng trong nước.
Giảm phát ảnh hưởng thế nào đến tăng trưởng kinh tế?
Khi giá có xu hướng đi ngang hoặc giảm, người tiêu dùng có thể trì hoãn mua sắm để chờ giá thấp hơn, còn doanh nghiệp khó cải thiện doanh thu. Điều này làm tổng cầu suy yếu và kéo chậm tăng trưởng.
Trung Quốc có thể làm gì để thúc đẩy tiêu dùng nội địa?
Một hướng là hạ lãi suất để tăng khả năng vay vốn và khuyến khích chi tiêu, đồng thời cải thiện thị trường việc làm và niềm tin tiêu dùng. Nếu xuất khẩu giảm, chi tiêu chính phủ cũng có thể được cân nhắc để hỗ trợ tăng trưởng.