Một thượng nghị sĩ bang Massachusetts đang thúc đẩy Thượng viện Mỹ bỏ phiếu để chặn việc bán hàng trăm nghìn chip máy tính tiên tiến của Nvidia sang UAE, với lập luận thương vụ này có thể gây rủi ro cho lợi ích an ninh quốc gia của Mỹ.
Động thái này xuất hiện trong bối cảnh có thông tin về một khoản đầu tư lớn của nhân vật nổi bật tại UAE vào một dự án crypto gắn với gia đình Trump, làm dấy lên câu hỏi liệu các quyết định kinh doanh và chính sách có liên quan về thời điểm hay không.
- Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren đề xuất nghị quyết nhằm đảo ngược việc cho phép bán chip Nvidia sang UAE.
- Thỏa thuận nêu mức 500.000 chip/năm, với lo ngại rò rỉ công nghệ sang Trung Quốc.
- Nghị quyết S. Res. 598 có thêm đồng bảo trợ nhưng khả năng được đưa ra bỏ phiếu tại Thượng viện vẫn bấp bênh.
Thượng viện bị thúc ép bỏ phiếu để chặn bán chip Nvidia sang UAE
Elizabeth Warren muốn Thượng viện bỏ phiếu phản đối và yêu cầu đảo ngược quyết định cho phép xuất khẩu chip Nvidia sang UAE vì rủi ro an ninh.
Warren, thượng nghị sĩ đảng Dân chủ, cho biết sẽ đưa ra một biện pháp kêu gọi các đồng nghiệp phản đối giao dịch và yêu cầu đảo ngược. Theo lập luận của nhóm chỉ trích, việc chuyển giao chip AI tiên tiến ra nước ngoài có thể làm suy yếu lợi thế công nghệ của Mỹ trong bối cảnh cạnh tranh AI với Trung Quốc.
Thỏa thuận được mô tả là sẽ gửi 500.000 chip của Nvidia sang UAE mỗi năm, bao gồm các sản phẩm tinh vi nhất. Giới chức Mỹ từ lâu kiểm soát chặt quyền tiếp cận thiết bị tiên tiến do lo ngại bị chuyển hướng sang các đối thủ chiến lược.
Các chỉ trích cũng viện dẫn cảnh báo từ các chính quyền trước về nguy cơ chip tiên tiến gửi tới UAE có thể rơi vào tay Trung Quốc. Trọng tâm lo ngại là chuỗi sở hữu, vận hành và các ràng buộc thực thi đối với giấy phép xuất khẩu.
Khoản đầu tư vào dự án crypto gắn với gia đình Trump làm dấy lên nghi vấn về thời điểm
Một nhân vật nổi bật ở UAE bị nêu là đã mua 49% một công ty crypto liên quan gia đình Trump ngay trước lễ nhậm chức, và sau đó vài tháng thương vụ chip mới được phê duyệt.
Theo thông tin được nêu, Sheikh Tahnoon bin Zayed Al Nahyan đã mua 49% cổ phần tại World Liberty Financial, một công ty tiền điện tử có liên hệ với gia đình Trump. Giao dịch diễn ra bốn ngày trước khi Donald Trump tuyên thệ nhậm chức tổng thống.
Khoảng 187 triệu USD được cho là đã chảy tới các doanh nghiệp thuộc gia đình Trump thông qua sắp xếp này. Thương vụ chip được phê duyệt vài tháng sau khoản đầu tư nói trên, khiến các nhà phê bình đặt câu hỏi liệu hai sự việc có liên quan hay không về mặt quyết định chính sách.
Warren và những người chỉ trích nhắc tới yếu tố “thời điểm” như một điểm cần được làm rõ công khai. Bà cũng chia sẻ quan điểm trên mạng xã hội, nhấn mạnh nghi ngại về động cơ và tác động an ninh của xuất khẩu chip AI tiên tiến: bài đăng của Elizabeth Warren trên X.
“Vì sao Donald Trump lại tìm cách chuyển những con chip tối tân của chúng ta sang UAE, và Trung Quốc, khi các startup, trường đại học và doanh nghiệp nhỏ của Mỹ cần chúng ngay tại quê nhà? … Giờ thì chúng ta biết UAE đã ‘dọn đường’ từ nhiều tháng trước khi bí mật đồng ý rót hàng trăm triệu USD vào một dự án crypto của gia đình Trump chỉ bốn ngày trước lễ nhậm chức của Tổng thống Trump.”
– Elizabeth Warren, Thượng nghị sĩ Mỹ
G42 là bên nhận chip và từng bị lo ngại về liên hệ công nghệ Trung Quốc
Chip trong thỏa thuận được cho là sẽ chuyển tới G42, công ty AI thuộc sở hữu của Sheikh Tahnoon, nơi từng bị nêu lo ngại về kết nối với doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc như Huawei.
Theo mô tả, G42 sẽ nhận chip theo thỏa thuận. Trước đây, các quan chức tình báo từng bày tỏ quan ngại về các mối liên hệ trong quá khứ của G42 với các công ty công nghệ Trung Quốc, bao gồm Huawei, làm tăng rủi ro liên quan đến kiểm soát chuỗi cung ứng và chuyển giao công nghệ.
Các nhà phê bình cho rằng việc bán chip kiến trúc Blackwell là một bước chuyển lớn có thể làm yếu lợi thế công nghệ của Mỹ. Trong khi đó, UAE cũng được nhắc đến với cam kết 1,4 nghìn tỷ USD đầu tư vào các dự án hạ tầng tại Mỹ, nhưng tranh luận tập trung vào việc liệu đầu tư tài chính có thể đi kèm nhượng bộ về công nghệ nhạy cảm hay không.
Nghị quyết S. Res. 598 kêu gọi đảo ngược quyết định và yêu cầu làm rõ điều kiện an ninh
Nghị quyết S. Res. 598 nhằm tuyên bố Thượng viện phản đối việc cho phép bán chip và kêu gọi đảo ngược, đồng thời yêu cầu Bộ Thương mại giải trình về biện pháp bảo mật đi kèm giấy phép.
Nghị quyết được gắn nhãn S. Res. 598 và có thêm ba thượng nghị sĩ Dân chủ đồng bảo trợ: Chris Van Hollen (Maryland), Andy Kim (New Jersey) và Elissa Slotkin (Michigan). Nếu được thông qua, nghị quyết sẽ nêu lập trường chính thức rằng Thượng viện phản đối quyết định cho phép bán chip và muốn quyết định này bị hủy.
Nội dung kêu gọi này cũng được công bố trong thông cáo, trong đó nhấn mạnh yêu cầu đảo ngược thỏa thuận: thông cáo của Ủy ban Ngân hàng Thượng viện.
Các tài liệu được nêu cho thấy thỏa thuận đầu tư được ký ngày 16/01/2025. Khoản thanh toán đầu tiên là 250 triệu USD, trong đó 187 triệu USD được cho là chuyển đến hai công ty trách nhiệm hữu hạn thuộc sở hữu của gia đình Trump. Khoản đầu tư đi qua Aryam Investment 1, do các giám đốc điều hành từ G42 điều hành.
Nghị quyết cũng yêu cầu Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick ra điều trần về các biện pháp an ninh gắn với giấy phép xuất khẩu chip Nvidia, nhằm làm rõ cơ chế giám sát, giảm rủi ro chuyển hướng và trách nhiệm thực thi.
Khả năng nghị quyết được đưa ra bỏ phiếu vẫn không chắc chắn
Nghị quyết có thể gặp khó vì chỉ một thượng nghị sĩ cũng có thể ngăn việc đưa ra bỏ phiếu, dù nó có thể tạo áp lực chính trị về lập trường bảo vệ công nghệ chip trước Trung Quốc.
Thông tin cho biết nghị quyết đối mặt “cửa hẹp” tại Thượng viện, nơi thủ tục cho phép một thành viên đơn lẻ chặn nhiều biện pháp khỏi việc được đem ra sàn biểu quyết. Tuy vậy, nó có thể đặt các thượng nghị sĩ Cộng hòa vào tình thế khó xử nếu trước đó họ từng cảnh báo về việc bảo vệ công nghệ chip của Mỹ khỏi Trung Quốc.
Phía chính quyền Trump nói không có gì sai trái. Khi được hỏi về thỏa thuận chip trong tuần này, Trump trả lời: “Tôi không biết về việc đó.” Nhà Trắng cũng nói tổng thống đã giao hoạt động kinh doanh cho các con để tránh xung đột lợi ích.
Những câu hỏi thường gặp
Elizabeth Warren đang đề xuất điều gì liên quan đến việc bán chip sang UAE?
Bà thúc đẩy Thượng viện bỏ phiếu phản đối việc cho phép bán chip Nvidia sang UAE và kêu gọi đảo ngược quyết định, với lý do thương vụ có thể gây rủi ro cho an ninh quốc gia Mỹ.
Thỏa thuận chip được nêu có quy mô như thế nào?
Nội dung cho biết thỏa thuận sẽ gửi 500.000 chip Nvidia sang UAE mỗi năm, bao gồm các sản phẩm tiên tiến.
Vì sao G42 bị nhắc đến trong tranh luận an ninh?
G42 là công ty AI được nêu là bên nhận chip theo thỏa thuận, và các quan chức tình báo từng bày tỏ lo ngại về các liên hệ trong quá khứ của G42 với doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc, bao gồm Huawei.
Nghị quyết S. Res. 598 có dễ được bỏ phiếu tại Thượng viện không?
Không chắc chắn, vì thủ tục Thượng viện cho phép bất kỳ một thành viên nào cũng có thể chặn các biện pháp như vậy khỏi việc được đưa ra bỏ phiếu, dù nghị quyết vẫn có thể tạo áp lực chính trị.
