Trình xác thực Solana giảm xuống dưới 800, thấp nhất từ 2021

Số lượng validator hoạt động của Solana được ghi nhận đã giảm xuống dưới 800, đồng thời các giao dịch vote hằng ngày—thước đo mức độ tham gia của validator—giảm khoảng 40%, làm dấy lên lo ngại về mức độ phi tập trung.

Mức giảm này là thấp nhất của hệ Solana kể từ năm 2021, nhưng không nhất thiết đồng nghĩa mạng yếu đi. Một phần nguyên nhân có thể đến từ áp lực kinh tế và quá trình “pruning” có chủ đích nhằm nâng chất lượng validator thay vì chỉ tăng số lượng.

Số lượng validator Solana giảm xuống dưới 800 và vote transaction giảm khoảng 40%

Số validator hoạt động của Solana được ghi nhận giảm xuống dưới 800, trong khi vote transaction hằng ngày—đại diện cho mức tham gia của validator—giảm khoảng 40% so với trước.

Mức validator hiện tại được mô tả là thấp nhất kể từ năm 2021. Trong bối cảnh crypto thường phản ứng mạnh với các chỉ số về mức độ phi tập trung, biến động này dễ bị diễn giải thành rủi ro hệ thống, đặc biệt khi thảo luận trên mạng xã hội.

Thông thường, ít validator hơn có thể đồng nghĩa giảm phi tập trung, giảm khả năng chống chịu và thu hẹp cộng đồng vận hành mạng. Tuy nhiên, một tập hợp nhỏ hơn nhưng có chất lượng cao và hiệu năng tốt đôi khi lại tạo ra mạng ổn định hơn so với việc duy trì hàng nghìn node “low-effort”.

Áp lực kinh tế là một nguyên nhân khiến validator rời mạng

Việc vận hành validator không phải lúc nào cũng có lợi nhuận, đặc biệt với các đơn vị độc lập; khi trợ cấp giảm, nhiều validator nhỏ có thể không còn đủ động lực kinh tế để duy trì hoạt động.

Một nguyên nhân được nhắc đến là gánh nặng chi phí vận hành đối với validator quy mô nhỏ. Khi phần hỗ trợ/ủy quyền từ tổ chức giảm dần, các nhà vận hành phải “tự đứng vững” bằng hiệu quả kỹ thuật và khả năng thu hút stake từ bên ngoài.

Trong môi trường cạnh tranh, nếu doanh thu từ phần thưởng không bù được hạ tầng, băng thông và năng lượng, validator yếu thế thường là nhóm rút lui sớm nhất. Điều này có thể làm tổng số validator giảm nhưng đồng thời loại bỏ các node vận hành kém, ít đóng góp.

Solana Foundation được cho là đã tái cấu trúc validator bằng quy trình “pruning” vào tháng 4/2025

Việc sụt giảm validator cũng có thể đến từ một nỗ lực có chủ đích: Solana Foundation được cho là đã triển khai tái cấu trúc và “pruning” để xác định lại điều kiện được gọi là validator trên Solana.

Theo mô tả, quá trình pruning giúp loại bỏ các node hoạt động dưới chuẩn hoặc có stake thấp nhằm cải thiện chất lượng và độ tin cậy. Dù mạng vẫn vận hành đúng kỳ vọng, thay đổi này vẫn tạo tranh luận từ X đến Reddit về ngưỡng “đủ phi tập trung” của Solana.

Khi số lượng xuống dưới 800, một số ý kiến nhấn mạnh các rủi ro như giảm mức phi tập trung, hệ số Nakamoto thấp hơn, stake tập trung vào nhóm lớn và khả năng dễ bị tổn thương hơn nếu xu hướng giảm tiếp diễn.

Quy tắc “3 đổi 1” và cơ chế thông báo 90 ngày thay đổi động lực vận hành validator

Pruning được mô tả đi kèm “quy tắc 3 đổi 1”: mỗi validator mới được chấp nhận thì ba validator hoạt động kém sẽ bị loại, và các validator nhận thông báo 90 ngày để cải thiện trước khi bị rút ủy quyền.

Cơ chế được nêu gồm: validator nhận thông báo trước 90 ngày về khả năng bị loại và có thể kháng nghị bằng cách cải thiện uptime, tỷ lệ vote thành công hoặc phân bổ địa lý. Nếu không đạt, phần delegation từ Foundation bị rút, khiến việc duy trì hoạt động trở nên kém khả thi về kinh tế.

Với validator nhỏ, việc mất delegation có thể là “án tử” vì họ phải tự gánh áp lực chi phí trong khi khó cạnh tranh về quy mô. Nội dung cũng cho biết kể từ khi chính sách có hiệu lực, hơn 600 validator đã bị loại một cách có hệ thống, phần lớn trong giai đoạn tháng 4 đến tháng 12/2025.

Pruning hướng đến “chất lượng hơn số lượng” sau giai đoạn trợ cấp lớn

Một số người trong hệ Solana xem pruning là cần thiết vì trợ cấp từng khiến số lượng validator tăng nhanh nhưng làm loãng chất lượng; các tiêu chuẩn mới buộc validator phải chứng minh hiệu năng và độ tin cậy.

Trước pruning, mạng được mô tả tăng trưởng nhanh nhờ các khoản delegation “hào phóng” có thể chi trả tới 80% chi phí vận hành hằng tháng của validator. Khi có đủ phần cứng, băng thông và năng lượng, chi phí vận hành được báo cáo thường ở mức 5.000–10.000 USD mỗi tháng.

Trợ cấp ban đầu nhằm khuyến khích phi tập trung, nhưng theo lập luận trong bài, nó vô tình tạo môi trường nơi “số lượng làm loãng chất lượng”. Một số nhà vận hành bị cho là “lách” hệ thống bằng cách chạy node ít công sức vì chi phí thấp và vẫn có thể nhận phần thưởng.

Sau pruning, yêu cầu để làm validator được mô tả cao hơn đáng kể: cần uptime ổn định, hiệu suất vote tốt và chuẩn phần cứng đáng tin cậy. Các nhà vận hành cũng được kỳ vọng thu hút stake từ bên ngoài và đóng góp vào phân bổ địa lý lành mạnh hơn cho mạng.

Những câu hỏi thường gặp

Số lượng validator Solana giảm xuống dưới 800 có đáng lo không?

Ít validator hơn thường làm dấy lên lo ngại về phi tập trung và khả năng chống chịu. Tuy vậy, nếu mức giảm đến từ việc loại bỏ node kém hiệu năng và nâng tiêu chuẩn vận hành, mạng có thể chuyển sang “ít nhưng chất lượng”, thay vì nhiều node low-effort.

Vote transaction hằng ngày giảm khoảng 40% nói lên điều gì?

Vote transaction thường được xem là chỉ báo mức độ tham gia của validator. Khi chỉ số này giảm, điều đó có thể phản ánh số validator hoạt động ít hơn hoặc mức độ hoạt động/vote giảm, từ đó khiến cộng đồng đặt câu hỏi về động lực và phân bổ validator.

Quy tắc “3 đổi 1” của pruning là gì?

Quy tắc này được mô tả rằng cứ mỗi validator mới được chấp nhận thì ba validator hoạt động dưới chuẩn sẽ bị loại. Mục tiêu là kiểm soát số lượng và buộc hệ thống ưu tiên chất lượng vận hành.

Vì sao validator nhỏ dễ bị loại khi bị rút delegation?

Khi mất delegation, validator nhỏ thường khó duy trì tính kinh tế vì phải tự trang trải chi phí hạ tầng và cạnh tranh để thu hút stake. Nếu không có đủ nguồn lực hoặc hiệu năng nổi bật, họ dễ rời mạng hơn so với các đơn vị lớn.

Tham khảo dữ liệu về số lượng validator Solana tại: bảng dữ liệu validator Solana.