Tổng thống Donald Trump nói Mỹ sẽ kéo dài lệnh ngừng bắn với Iran, đồng thời giữ phong tỏa và áp thêm trừng phạt, trong lúc Washington gây sức ép để Tehran đưa ra một đề xuất chung nhằm chấm dứt chiến sự với Mỹ và Israel.
Động thái này cho thấy Mỹ chưa chuyển sang leo thang ngay lập tức, nhưng vẫn duy trì đòn bẩy kinh tế và quân sự. Tình trạng của Iran, đặc biệt là dòng tiền, tuyến vận tải qua eo biển Hormuz và khả năng quay lại đàm phán, đang là các điểm cần theo dõi sát.
- Trump gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran thay vì để nó hết hạn vào thứ Tư.
- Mỹ vẫn giữ phong tỏa và áp thêm trừng phạt lên 14 cá nhân, tổ chức bị cáo buộc hỗ trợ Iran mua linh kiện vũ khí.
- Diễn biến đàm phán phụ thuộc vào việc Tehran có gửi một đề xuất thống nhất hay không, trong khi eo biển Hormuz và sức ép tài chính tiếp tục bị theo dõi.
Trump gia hạn ngừng bắn và giữ sức ép lên Tehran
Trump cho biết ông đã quyết định kéo dài lệnh ngừng bắn thay vì để kết thúc theo lịch vào thứ Tư. Ông nói chính quyền Tehran đang “bị chia rẽ nghiêm trọng” và sẽ chỉ tiếp tục tạm dừng cho đến khi các lãnh đạo Iran gửi một “đề xuất thống nhất” để chấm dứt chiến sự.
Ông cũng nói mình ra quyết định này sau yêu cầu từ Asim Munir và Shehbaz Sharif của Pakistan, đồng thời chỉ đạo quân đội Mỹ duy trì phong tỏa cho đến khi nhận được đề xuất. Trên Truth Social, ông viết rằng Iran đang thiếu tiền, quân đội và cảnh sát không được trả lương đầy đủ, và nước này đang “sụp đổ tài chính”.
Eo biển Hormuz và cuộc đấu về áp lực kinh tế
Trump cho rằng Iran muốn mở lại eo biển Hormuz vì nước này cần khoản thu khoảng 500 triệu USD mỗi ngày, trong khi tuyến đường này bị phong tỏa khiến họ mất nguồn tiền đó. Ông nói việc Tehran nhắc đến đóng cửa tuyến hàng hải cũng chỉ để giữ thể diện khi Mỹ đang “phong tỏa hoàn toàn”.
Ở chiều ngược lại, truyền thông nhà nước Iran Tasnim cho biết các nhà đàm phán của Tehran đã nói với quan chức Mỹ qua một trung gian tại Pakistan rằng họ sẽ không quay lại đàm phán. Tasnim cũng dẫn lời phía Iran cho rằng trong bối cảnh hiện tại, tham gia thương lượng là vô ích vì Mỹ không cho phép đạt được thỏa thuận phù hợp.
Một cố vấn của Chủ tịch Quốc hội Iran, Mohammad Baqer Qalibaf, gọi việc kéo dài ngừng bắn là “một chiêu trì hoãn” để chuẩn bị cho một đòn tấn công bất ngờ, theo Reuters. Điều này cho thấy hai bên vẫn đang diễn giải cùng một động thái theo hướng đối lập.
Mỹ siết thêm trừng phạt trong lúc chờ đàm phán
Cùng thời điểm gia hạn ngừng bắn, Bộ Tài chính Mỹ công bố một vòng trừng phạt mới nhắm vào 14 cá nhân và tổ chức bị cáo buộc hỗ trợ Iran mua linh kiện vũ khí. Đây là tín hiệu cho thấy Washington vẫn tiếp tục dùng công cụ kinh tế để gây áp lực song song với các bước đi quân sự và ngoại giao.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói chính quyền Iran phải chịu trách nhiệm về việc “tống tiền” thị trường năng lượng toàn cầu và tấn công bừa bãi vào dân thường bằng tên lửa, máy bay không người lái. Ông cũng cho biết Bộ Tài chính sẽ tiếp tục “theo dấu tiền” và nhắm vào những bên giúp Iran.
Trump sau đó còn chỉ trích một bài xã luận của Wall Street Journal và lặp lại nhiều cáo buộc về thiệt hại quân sự, tổn thất tài chính và lịch sử đối đầu giữa hai nước. Tuy vậy, các chi tiết có ý nghĩa nhất với thị trường vẫn là lệnh ngừng bắn được kéo dài, phong tỏa tiếp tục duy trì và vòng trừng phạt mới được ban hành.
Người theo dõi thị trường cần chú ý điều gì?
Điểm quan trọng nhất là liệu Iran có gửi một đề xuất thống nhất để mở đường cho đàm phán hay không, và eo biển Hormuz có thực sự được mở lại trong điều kiện nào. Đây là hai biến số có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cảm nhận rủi ro trên thị trường năng lượng và tài sản liên quan.
Ngoài ra, việc Mỹ tiếp tục áp trừng phạt cho thấy áp lực lên Iran chưa hạ nhiệt. Nếu các cuộc tiếp xúc giữa hai bên đình trệ, thị trường sẽ phải tiếp tục định giá khả năng leo thang mới thay vì một thỏa thuận sớm.
Tổng kết
Trump đã kéo dài lệnh ngừng bắn với Iran nhưng không giảm áp lực, khi Mỹ vẫn giữ phong tỏa và siết thêm trừng phạt. Tình hình đàm phán, sức ép tài chính lên Tehran và diễn biến tại eo biển Hormuz sẽ là các yếu tố cần theo dõi tiếp theo.
