Hàng Châu đang nổi lên như trung tâm AI thực dụng của Trung Quốc, nơi các startup tập trung vào “AI trong thế giới thật” như robot, mô hình không gian và ứng dụng tiêu dùng, đồng thời tìm cách bù bất lợi chip bằng lợi thế chi phí điện rẻ hơn.
Cuộc đua AI giữa Trung Quốc và Mỹ đang chuyển từ mô hình ngôn ngữ sang “embodied intelligence” và “world models” phục vụ robot, xe tự hành, dự báo tình huống thực tế. Bối cảnh này khiến Hàng Châu thu hút cả các công ty phần cứng lẫn nhà phát triển ứng dụng AI thử nghiệm.
- Hàng Châu tập trung phát triển AI ứng dụng ngoài đời, từ robot đến mô hình AI không gian và ứng dụng tiêu dùng.
- Chi phí điện rẻ hơn được xem là lợi thế giúp startup AI giảm áp lực bất lợi về chip và hiệu năng tính toán.
- Liangzhu trở thành “phòng thí nghiệm” AI thử nghiệm, thúc đẩy xu hướng sản phẩm nhỏ, đi thị trường quốc tế và mô hình “siêu cá nhân”.
Hàng Châu trở thành trung tâm AI “thế giới thật” của Trung Quốc
Hàng Châu đang thu hút các công ty phát triển chip, robot và hệ thống AI ứng dụng trong môi trường vật lý, đồng thời xuất hiện lớp startup mới làm app AI cho nhu cầu tiêu dùng và trải nghiệm cá nhân.
Thành phố ven biển ở đông nam Trung Quốc này thường được gọi là “Thung lũng Silicon của Trung Quốc”. Tại đây có các doanh nghiệp làm chip máy tính, robot và cả những hệ thống kết nối não người với máy tính. Song song, các nhà sáng lập mới cũng ra mắt ứng dụng thú cưng dùng AI và phần mềm “xem vận mệnh” chạy bằng AI.
Sự quan tâm quốc tế dành cho hệ sinh thái AI Hàng Châu tăng lên trong bối cảnh đổi mới AI của Trung Quốc được chú ý rộng rãi sau làn sóng quan tâm đến DeepSeek trong năm trước. Thị trường vì vậy chứng kiến hai nhánh phát triển cùng chạy: nhánh công nghệ lõi cho robot, phần cứng và nhánh sản phẩm AI tiêu dùng thiên về khả năng dùng được ngay.
“World models” và “embodied intelligence” là trọng tâm mới trong cuộc đua Trung Quốc–Mỹ
Cả Trung Quốc và Mỹ đều ưu tiên các hệ AI vận hành trong thế giới vật lý, như robot định vị–di chuyển, xe tự hành và mô hình dự báo tình huống thực tế, thay vì chỉ tối ưu mô hình tạo sinh trên màn hình.
Nhiều tập đoàn công nghệ, từ Meta đến Tencent, đang phát triển các chương trình AI dạng “world models” nhằm hỗ trợ robot di chuyển, hướng dẫn xe không người lái hoặc dự đoán các tình huống ngoài đời như mô hình thời tiết. Mục tiêu là đưa AI từ “trí tuệ trên dữ liệu” sang “trí tuệ hành động”, có thể tương tác với môi trường và ra quyết định theo ngữ cảnh.
Phía Trung Quốc, “embodied intelligence” được đặt làm mục tiêu quan trọng trong Kế hoạch 5 năm tiếp theo. Tại Mỹ, tháng 11 năm ngoái, một ủy ban tư vấn cho Quốc hội khuyến nghị Washington tăng tài trợ và đẩy nhanh phê duyệt cho hệ thống tự lái và robot, đồng thời cảnh báo Trung Quốc đang tiến nhanh trong các ứng dụng AI vật lý.
Điện rẻ giúp startup AI giảm bất lợi về chip và chi phí tính toán
Với các startup AI ở Hàng Châu, nguồn điện rẻ hơn có thể bù đắp một phần hạn chế về chip, giúp họ cạnh tranh ở bài toán tổng chi phí vận hành và hiệu năng trên mỗi đơn vị năng lượng.
Một số startup tại Hàng Châu đang chuẩn bị niêm yết. Manycore (chuyên về trí tuệ không gian), cùng các hãng robot Unitree và Deep Robotics—thuộc nhóm địa phương gọi là “sáu con rồng nhỏ”—dự kiến niêm yết tại Hồng Kông hoặc trên sàn Trung Quốc đại lục, trong làn sóng nhiều công ty AI tiến ra thị trường vốn.
Victor Huang, đồng sáng lập Manycore sau giai đoạn làm kỹ sư phần mềm tại Nvidia, cho biết công ty vẫn dựa vào chip của nhà sản xuất tại California do mang lại sức mạnh tính toán tốt hơn trên mức năng lượng tiêu thụ. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh một lợi thế trong nước: chi phí điện rẻ hơn, có thể làm thay đổi bài toán cạnh tranh khi vận hành mô hình AI ở quy mô lớn.
Huang cho biết chip 3 nm dùng ít điện hơn khoảng 30% so với chip 5 nm hoặc 7 nm. Dù vậy, doanh nghiệp vẫn có thể cạnh tranh nếu chi phí điện thấp hơn khoảng 40%–50%. Điểm mấu chốt là tối ưu tổng thể “chi phí cho mỗi đơn vị năng lực tính toán” thay vì chỉ so sánh thông số chip.
“Sức mạnh tính toán không thể nhìn riêng lẻ. Nó phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu, nguồn cung năng lượng và điều kiện vận hành.”
– Victor Huang, đồng sáng lập Manycore, CNBC/2026
Chiến lược phát hành miễn phí giúp AI thu thập phản hồi nhưng làm khó doanh thu
Nhiều công ty Trung Quốc ưu tiên phát hành mô hình/ứng dụng AI miễn phí để mở rộng tệp người dùng và lấy phản hồi, nhưng cách làm này thường tạo áp lực doanh thu và kỳ vọng từ nhà đầu tư.
Manycore đưa mô hình AI không gian của mình ra miễn phí, phù hợp với xu hướng phổ biến tại Trung Quốc. Cách tiếp cận này khác với nhiều công ty Mỹ như OpenAI hay Anthropic vốn thu phí truy cập. Theo Huang, lợi ích lớn là công ty dễ thu thập phản hồi người dùng để cải tiến sản phẩm, đổi lại hạn chế dòng tiền vì người dùng không bắt buộc trả phí.
Huang lưu ý điều đó có thể tạo “áp lực từ nhà đầu tư”, vì doanh nghiệp phải chứng minh được lộ trình thương mại hóa khi tăng trưởng người dùng không đi kèm doanh thu trực tiếp. Trong bối cảnh cạnh tranh AI tăng tốc, bài toán “miễn phí để lấy dữ liệu và thị phần” cần được cân bằng với mô hình kiếm tiền đủ bền vững.
AI thực dụng chiếm ưu thế trong thị trường ứng dụng tại Trung Quốc
Hệ sinh thái AI Trung Quốc đang thiên về các sản phẩm dễ dùng và có giá trị thực tiễn, thay vì chạy theo mục tiêu “siêu trí tuệ”, và điều này thể hiện rõ qua mức sử dụng các ứng dụng AI phổ biến.
Phát triển AI tại Trung Quốc tập trung vào ứng dụng thực tế, ví dụ gợi ý cá nhân hóa trong Baidu Map hoặc chatbot Doubao của ByteDance. Đây là hướng đi đặt trọng tâm vào trải nghiệm người dùng, hiệu quả triển khai và giá trị sử dụng hàng ngày.
Theo QuestMobile, trong tháng 12, Doubao dẫn đầu các ứng dụng AI tại Trung Quốc với 155 triệu người dùng hàng tuần, gần gấp đôi đối thủ gần nhất là chatbot của DeepSeek. Con số này củng cố quan điểm rằng “dễ dùng và hữu ích” đôi khi quan trọng hơn mức độ phức tạp kỹ thuật, đặc biệt ở thị trường tiêu dùng đại chúng.
Liangzhu trở thành “phòng thí nghiệm” AI thử nghiệm với áp lực kinh doanh thấp
Song song với các công ty lớn, Liangzhu nổi lên như điểm đến cho dự án AI thử nghiệm, nơi nhà phát triển có thể làm demo nhanh, nhận hỗ trợ và thử các ý tưởng ngách mà không cần áp lực tăng trưởng kiểu “kỳ lân”.
Trong khi Alibaba và DeepSeek tập trung AI tiên tiến, Liangzhu trở thành trung tâm của những dự án khác thường hơn. Sau khi chuyển tới Liangzhu năm 2025, Alex Wei phát triển phần mềm AI dựa trên kỹ thuật xem vận mệnh truyền thống của Trung Quốc và nghiên cứu cách AI đáp ứng nhu cầu cảm xúc của con người.
Các nhà phát triển bị thu hút bởi môi trường ít áp lực. Wei nói rằng bạn có thể đến Liangzhu với 1.000 nhân dân tệ (143 USD) và rời đi với bản demo sản phẩm; nơi đây “rất chào đón”, có thể tìm hỗ trợ ngay cả với một ứng dụng nhỏ phục vụ 1.000 người dùng, không nhất thiết phải là sản phẩm “kỳ lân”.
Startup AI ở Hàng Châu đẩy mạnh ra quốc tế vì cạnh tranh nội địa và thói quen trả phí thấp
Nhiều startup AI tại Hàng Châu đang nhắm đến người dùng ngoài Trung Quốc, tận dụng năng lực sản xuất để giảm giá toàn cầu, trong bối cảnh cạnh tranh nội địa gay gắt và người dùng trong nước ít sẵn sàng trả phí cho ứng dụng.
Sự chú ý tăng dần đang thay đổi cách startup lập kế hoạch tăng trưởng. Một số nhà sáng lập muốn dùng mạng lưới sản xuất của Trung Quốc để đưa sản phẩm ra thế giới với mức giá thấp hơn. Đồng thời, cạnh tranh khốc liệt trong nước và thực tế người tiêu dùng Trung Quốc thường không muốn trả tiền cho ứng dụng cũng là lực đẩy khiến doanh nghiệp tìm thị trường quốc tế.
Afra Wang, người xuất bản bản tin Concurrent về Trung Quốc và Thung lũng Silicon, cho rằng một bộ phận nhà phát triển dùng AI để thoát khỏi công việc truyền thống trong thị trường việc làm bất định, hướng tới mô hình “siêu cá nhân”, vận hành doanh nghiệp có lãi một mình hoặc với đội rất nhỏ.
Tuy vậy, Wang cảnh báo không ít sản phẩm chỉ “gắn AI để marketing”, từ máy điều hòa đến gương kiểm tra bôi kem chống nắng, và gọi một phần trong số đó là “rác thải AI vật lý” (physical AI slop). Dù vậy, ở Hàng Châu, nhiều chủ doanh nghiệp vẫn đang thử gần như mọi ý tưởng, từ thực dụng đến giải trí, trong một thị trường biến động nhanh.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao Hàng Châu được xem là “Thung lũng Silicon của Trung Quốc” trong lĩnh vực AI?
Vì Hàng Châu tập trung nhiều công ty công nghệ phát triển chip, robot và các hệ thống AI hướng tới ứng dụng thực tế, đồng thời có hệ sinh thái startup đa dạng từ phần cứng đến ứng dụng tiêu dùng chạy bằng AI.
“Embodied intelligence” và “world models” khác gì so với AI tạo sinh thông thường?
Chúng nhắm tới AI vận hành trong thế giới vật lý: giúp robot di chuyển, hỗ trợ xe tự hành và dự báo tình huống thực tế. AI tạo sinh thường tập trung sinh văn bản/hình ảnh, còn “embodied” tập trung nhận biết–hành động trong môi trường.
Tại sao chi phí điện lại quan trọng với startup AI?
Vì vận hành mô hình AI và huấn luyện/tính toán tiêu tốn nhiều điện. Nếu chi phí điện thấp hơn, doanh nghiệp có thể giảm tổng chi phí vận hành, phần nào bù đắp bất lợi khi không có chip tiên tiến nhất hoặc khi phải tối ưu hiệu năng/điện năng.
Liangzhu đóng vai trò gì trong hệ sinh thái AI của Hàng Châu?
Liangzhu là điểm đến mang tính thử nghiệm, áp lực kinh doanh thấp, phù hợp để làm demo nhanh và phát triển các dự án AI ngách. Điều này bổ sung cho các “đầu tàu” tập trung AI tiên tiến như Alibaba và DeepSeek.
Vì sao nhiều startup AI Trung Quốc muốn mở rộng ra thị trường quốc tế?
Do cạnh tranh nội địa khốc liệt và người dùng trong nước ít sẵn sàng trả phí cho ứng dụng. Một số công ty cũng kỳ vọng tận dụng mạng lưới sản xuất của Trung Quốc để tạo lợi thế giá khi bán ra toàn cầu.