Trung Quốc đang siết phê duyệt mở rộng nhà máy bán dẫn bằng yêu cầu các hãng chip phải chứng minh tối thiểu 50% thiết bị trong nhà máy là do doanh nghiệp nội địa sản xuất.
Quy định này không được công bố thành chính sách công khai, nhưng được thực thi qua khâu thẩm định mua sắm gắn với cấp phép xây mới hoặc mở rộng nhà máy, qua đó buộc chuỗi cung ứng thiết bị bán dẫn dịch chuyển mạnh về trong nước.
- Muốn được phê duyệt tăng công suất, hãng chip phải đạt tối thiểu 50% thiết bị “hàng nội địa” trong hồ sơ thầu.
- Cơ chế kiểm soát diễn ra qua thẩm định mua sắm, khiến doanh nghiệp ưu tiên nhà cung cấp trong nước để đáp ứng tuân thủ.
- Đơn hàng và vốn nhà nước đang thúc đẩy nhà sản xuất thiết bị nội địa tăng thị phần, đặc biệt ở khâu khắc (etching).
Trung Quốc gắn phê duyệt nhà máy chip với tỷ lệ thiết bị nội địa tối thiểu 50%
Để được cơ quan chức năng chấp thuận xây mới hoặc mở rộng fab, doanh nghiệp phải chứng minh ít nhất 50% thiết bị có nguồn gốc sản xuất trong nước, thông qua hồ sơ thầu và rà soát mua sắm.
Ba người am hiểu quy trình cho biết thông điệp được truyền đạt trực tiếp tới các công ty xin “đèn xanh”. Dù không xuất hiện trong văn bản chính sách công khai, yêu cầu này được áp dụng thông qua các đợt rà soát mua sắm liên quan đến xây dựng và mở rộng nhà máy.
Doanh nghiệp phải nộp hồ sơ mời thầu/tender liệt kê rõ xuất xứ thiết bị. Nếu tỷ lệ thiết bị nội địa thấp hơn ngưỡng, quy trình phê duyệt thường dừng lại ở đó. Một số trường hợp có thể được linh hoạt hạn chế khi thị trường nội địa còn thiếu công cụ cho dây chuyền tiên tiến, nhưng vẫn phải thể hiện lộ trình nội địa hóa theo thời gian.
Một nguồn tin cho biết cơ quan quản lý còn muốn tỷ lệ cao hơn 50% và mục tiêu dài hạn hướng tới 100% thiết bị nội địa trong nhà máy.
“Nhà chức trách thích nếu tỷ lệ này cao hơn nhiều so với 50%. Cuối cùng, họ nhắm tới việc các nhà máy dùng 100% thiết bị nội địa.”
– Nguồn tin am hiểu quy trình, Reuters/2025
Quy định tăng tốc sau khi Mỹ siết kiểm soát xuất khẩu năm 2023
Yêu cầu 50% được đẩy nhanh sau khi Mỹ thắt chặt quy định xuất khẩu năm 2023, làm hạn chế việc bán chip AI tiên tiến và một số công cụ bán dẫn then chốt cho Trung Quốc.
Dù một phần thiết bị nước ngoài từ Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu vẫn có thể tiếp cận, các nhà sản xuất ngày càng ưu tiên nhà cung cấp nội địa ngay cả khi còn lựa chọn khác. Động lực dịch chuyển không chỉ là “có mua được hay không”, mà là “có vượt qua kiểm tra tuân thủ để được phê duyệt dự án hay không”.
Các đơn xin phép không vượt bài kiểm tra nguồn cung nội địa thường bị từ chối. Với dây chuyền tiên tiến, quy định có thể nới nhẹ do thiết bị nội địa chưa bao phủ đủ mọi công đoạn, nhưng doanh nghiệp vẫn phải chứng minh ý chí nội địa hóa theo lộ trình. Điều này tác động trực tiếp tới quyết định mua sắm của toàn ngành.
Đơn hàng công và vốn “Big Fund” thúc đẩy nhu cầu thiết bị nội địa
Dữ liệu mua sắm công cho thấy có 421 đơn đặt hàng cho công cụ quang khắc nội địa và linh kiện trong năm nay, tổng giá trị khoảng 850 triệu nhân dân tệ, phản ánh nhu cầu tăng mạnh với máy móc tự phát triển.
Để hỗ trợ xu hướng này, Bắc Kinh tiếp tục bơm vốn cho ngành thông qua “Big Fund”. Theo thông tin được nêu, quỹ bước sang giai đoạn 3 vào năm 2024 với quy mô 344 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 49 tỷ USD.
Việc kết hợp “cửa ải phê duyệt” với dòng vốn và mua sắm nhà nước tạo lực kéo kép: nhà máy muốn mở rộng phải tối ưu tỷ lệ nội địa, còn nhà cung cấp nội địa có thêm đơn hàng để tăng tốc hoàn thiện công nghệ và năng lực sản xuất.
Nhà sản xuất thiết bị nội địa tăng thị phần, đặc biệt ở công đoạn khắc (etching)
Ở công đoạn khắc, một bước quan trọng để loại bỏ vật liệu khỏi wafer silicon, Naura đang thử nghiệm công cụ trên dây chuyền 7 nm tại SMIC sau thành công trước đó ở 14 nm, theo các nguồn tin.
Chủ tịch Tập Cận Bình từng đóng khung mục tiêu tự chủ chip như nỗ lực của “toàn dân”, với sự tham gia của nhiều kỹ sư và nhà nghiên cứu tại doanh nghiệp và phòng thí nghiệm. Cùng thời điểm, có báo cáo về nghiên cứu nguyên mẫu máy có khả năng hỗ trợ sản xuất chip tiên tiến.
Một cựu nhân viên Naura cho biết trước đây các fab nội địa thường ưu tiên thiết bị Mỹ và ít trao cơ hội cho công ty Trung Quốc, nhưng điều đó thay đổi từ các hạn chế xuất khẩu của Mỹ năm 2023 khi nhiều nhà máy buộc phải làm việc với nhà cung cấp trong nước.
“Trước đây, các fab nội địa như SMIC sẽ ưu tiên thiết bị Mỹ và không thực sự cho các công ty Trung Quốc cơ hội. Nhưng điều đó đã thay đổi từ các hạn chế xuất khẩu của Mỹ năm 2023, khi các fab Trung Quốc không còn lựa chọn nào khác ngoài làm việc với nhà cung cấp nội địa.”
– Cựu nhân viên Naura Technology, Reuters/2025
Dữ liệu bằng sáng chế và doanh thu cho thấy đà tăng của Naura và AMEC
Theo số liệu được nêu, Naura nộp 779 bằng sáng chế trong năm 2025, hơn gấp đôi mức nộp trong 2020 và 2021, còn AMEC nộp 259 bằng. Doanh thu nửa đầu năm 2025 của Naura tăng 30% lên 16 tỷ nhân dân tệ, trong khi AMEC tăng 44% lên 5 tỷ nhân dân tệ.
Các nhà cung cấp nước ngoài như Lam Research và Tokyo Electron từng chi phối mảng này, nhưng đang bị thay thế một phần bởi Naura và Advanced Micro-Fabrication Equipment. Naura cũng được nêu là cung cấp công cụ khắc cho các hãng chip nhớ, đồng thời phát triển các linh kiện thay thế cho các phần mà dịch vụ của Lam bị ảnh hưởng sau năm 2023.
Chi tiết tại bài báo của Reuters.
Mức tự chủ 50% ở một số nhóm thiết bị đang được kỳ vọng mở rộng
Một số nhà phân tích ước tính Trung Quốc đã đạt khoảng 50% tự chủ đối với thiết bị loại bỏ photoresist và thiết bị làm sạch, cho thấy các phân khúc công cụ quy trình nhất định đã tiến gần ngưỡng “tự cung tự cấp” hơn.
Tuy vậy, quy định 50% theo cơ chế phê duyệt có thể tiếp tục tạo chênh lệch giữa các công đoạn: nơi thiết bị nội địa đã sẵn sàng sẽ được đẩy mạnh thay thế, còn công đoạn chưa đủ năng lực có thể được linh hoạt ngắn hạn. Về dài hạn, mục tiêu nâng tỷ lệ nội địa lên mức cao hơn vẫn là định hướng được các nguồn tin nhắc tới.
Những câu hỏi thường gặp
Quy định “50% thiết bị nội địa” của Trung Quốc áp dụng như thế nào?
Yêu cầu được thực thi qua thẩm định mua sắm gắn với việc xin phê duyệt xây mới hoặc mở rộng nhà máy: doanh nghiệp phải nộp hồ sơ thầu liệt kê xuất xứ thiết bị và đạt tối thiểu 50% thiết bị sản xuất trong nước để tăng khả năng được chấp thuận.
Vì sao quy định này tăng tốc sau năm 2023?
Sau khi Mỹ siết kiểm soát xuất khẩu năm 2023, việc tiếp cận chip AI tiên tiến và một số công cụ bán dẫn cho Trung Quốc bị hạn chế. Điều này khiến tuân thủ tỷ lệ nội địa trở thành điều kiện quan trọng để nhận phê duyệt dự án, thay vì chỉ là vấn đề nguồn cung.
Trung Quốc có linh hoạt cho dây chuyền sản xuất chip tiên tiến không?
Có thể có linh hoạt hạn chế khi thiết bị nội địa chưa bao phủ đủ mọi công đoạn của dây chuyền tiên tiến. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải chứng minh định hướng nội địa hóa theo lộ trình và nỗ lực nâng tỷ lệ thiết bị trong nước theo thời gian.
Những công ty thiết bị nào đang được nhắc tới như bên hưởng lợi?
Naura và Advanced Micro-Fabrication Equipment (AMEC) được nêu là đang tăng tốc hiện diện, đặc biệt ở phân khúc công cụ khắc. Các nhà cung cấp nước ngoài như Lam Research và Tokyo Electron được mô tả là đang bị thay thế một phần trong một số hạng mục.
Những tín hiệu nào cho thấy nhu cầu thiết bị nội địa đang tăng?
Dữ liệu mua sắm công được nêu cho thấy 421 đơn đặt hàng cho công cụ quang khắc nội địa và linh kiện trong năm nay, trị giá khoảng 850 triệu nhân dân tệ. Ngoài ra, “Big Fund” triển khai giai đoạn 3 năm 2024 với 344 tỷ nhân dân tệ cũng là yếu tố hỗ trợ.
