Trung Quốc khép lại năm 2025 với thặng dư thương mại kỷ lục 1,19 nghìn tỷ USD (thị trường làm tròn 1,2 nghìn tỷ USD), mức chưa nền kinh tế nào từng đạt.
Động lực đến từ xuất khẩu tăng mạnh cuối năm, trong khi nhập khẩu chỉ hồi phục vừa phải. Quy mô thặng dư khiến nhiều tổ chức quốc tế lo ngại về mất cân đối thương mại và áp lực lan sang các đối tác lớn.
- Xuất khẩu tháng 12/2025 của Trung Quốc tăng 6,6% theo USD, vượt xa dự báo 3%.
- Thương mại Trung Quốc–Mỹ tiếp tục co lại, xuất khẩu sang Mỹ giảm 30% trong tháng 12.
- IMF kêu gọi Trung Quốc giảm phụ thuộc xuất khẩu, thúc đẩy tiêu dùng nội địa để cân bằng tăng trưởng.
Thặng dư thương mại 2025 của Trung Quốc lập kỷ lục toàn cầu
Trung Quốc kết thúc năm 2025 với thặng dư thương mại 1,19 nghìn tỷ USD, tăng khoảng 20% so với năm 2024, nhờ xuất khẩu tăng trong khi nhập khẩu gần như đi ngang trong cả năm.
Dữ liệu từ Tổng cục Hải quan Trung Quốc cho thấy xuất khẩu tháng 12/2025 tăng 6,6% so với cùng kỳ năm trước (tính theo USD), cao hơn đáng kể so với mức dự báo 3% và cũng nhanh hơn mức tăng 5,9% của tháng 11.
Ở chiều ngược lại, nhập khẩu tháng 12 tăng 5,7%, vượt kỳ vọng 0,9% và là mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 9 (khi nhập khẩu tăng 7,4%), theo dữ liệu LSEG. Tính cả năm 2025, xuất khẩu tăng 5,5% trong khi nhập khẩu đi ngang.
Việc thặng dư tăng mạnh phản ánh nhu cầu bên ngoài vẫn là bệ đỡ quan trọng trong bối cảnh nội địa chịu nhiều lực cản. Đây cũng là điểm khiến các đối tác thương mại theo dõi chặt, vì thặng dư lớn thường đi kèm áp lực chính sách về tỷ giá, thuế quan và các biện pháp phòng vệ thương mại.
Thương mại Trung Quốc với Mỹ tiếp tục thu hẹp
Xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ giảm mạnh trong năm 2025 và đặc biệt lao dốc vào tháng 12, cho thấy xu hướng “tách rời” thương mại song phương vẫn chưa đảo chiều.
Theo dữ liệu hải quan, kim ngạch xuất khẩu (lô hàng) sang Mỹ trong tháng 12 giảm 30% so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu tháng giảm thứ chín liên tiếp. Trong cùng kỳ, nhập khẩu từ Mỹ cũng giảm 29%.
Tính cả năm 2025, xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ giảm 20%, còn nhập khẩu giảm 14,6%. Diễn biến này cho thấy thương mại hai chiều đều suy yếu, không chỉ riêng phía Trung Quốc xuất siêu.
Người phát ngôn cơ quan hải quan, ông Lv Daliang, nói với báo giới rằng quan hệ thương mại với Mỹ nên giữ tính cùng có lợi, đồng thời kêu gọi đối thoại và đàm phán để xử lý bất đồng và mở rộng hợp tác.
Dịch chuyển thương mại sang EU và Đông Nam Á nhưng cán cân vẫn nghiêng về xuất khẩu
Trong tháng 12, xuất khẩu Trung Quốc sang EU và ASEAN đều tăng, trong khi nhập khẩu từ EU tăng mạnh hơn nhập khẩu từ Đông Nam Á, khiến cán cân tổng thể tiếp tục nghiêng về phía xuất khẩu.
Tháng 12, xuất khẩu sang EU tăng 12% và sang Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) tăng 11%. Ở chiều nhập khẩu, hàng từ các quốc gia châu Âu tăng 18%, còn mua hàng từ Đông Nam Á giảm 5%.
Cấu trúc này cho thấy Trung Quốc vẫn duy trì xung lực bán hàng ra nước ngoài, dù có sự phân hóa theo khu vực. Khi một thị trường lớn như Mỹ giảm nhanh, vai trò hấp thụ của EU và ASEAN trở nên quan trọng hơn, nhưng không nhất thiết đủ để giảm áp lực thặng dư nếu nhập khẩu không tăng tương ứng.
IMF cảnh báo rủi ro mất cân đối và kêu gọi tăng tiêu dùng nội địa
IMF cho rằng Trung Quốc cần giảm phụ thuộc vào xuất khẩu và thúc đẩy tiêu dùng nội địa nhanh hơn để cân bằng tăng trưởng, trong bối cảnh thặng dư thương mại phình to.
Tháng 12, bà Kristalina Georgieva, Tổng giám đốc điều hành Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), đã kêu gọi Bắc Kinh dựa ít hơn vào xuất khẩu và đẩy nhanh các nỗ lực nâng tiêu dùng trong nước.
Phía Trung Quốc cũng nêu định hướng sẽ mở rộng nhập khẩu và hướng tới thương mại cân bằng hơn. Tuy nhiên, bối cảnh được mô tả là khó khăn khi nền kinh tế gần 19 nghìn tỷ USD chịu áp lực giảm phát, thị trường bất động sản suy giảm sâu làm yếu chi tiêu hộ gia đình, trong khi thị trường việc làm yếu ảnh hưởng niềm tin.
Giá tiêu dùng năm 2025 đi ngang, không đạt mục tiêu chính thức 2%. Khi cầu nội địa yếu, doanh nghiệp có xu hướng đẩy mạnh bán ra nước ngoài, qua đó dễ khiến thặng dư duy trì ở mức cao.
Đình chiến thương mại một năm và cam kết mua đậu tương Mỹ
Trung Quốc và Mỹ có dấu hiệu hạ nhiệt căng thẳng qua thỏa thuận đình chiến thương mại một năm và cam kết mua đậu tương, nhưng điều này chưa đủ để đảo chiều xu hướng thu hẹp thương mại song phương.
Tháng 10, Chủ tịch Tập Cận Bình gặp ông Donald Trump, người đang giữ cương vị Tổng thống thứ 47 của Mỹ sau khi thắng cử năm 2024. Hai bên đạt một thỏa thuận đình chiến thương mại trong một năm, bao gồm việc rút lại một số kiểm soát xuất khẩu và mức thuế cao hơn.
Bắc Kinh cũng cam kết mua ít nhất 12 triệu tấn đậu tương Mỹ trong vòng hai tháng. Dữ liệu chính thức cho thấy nhập khẩu đậu tương cả năm đạt 111,8 triệu tấn, tăng 6,5% so với năm 2024; riêng tháng 12 tăng 1,3% lên 8 triệu tấn.
Đất hiếm, quặng sắt và dấu hiệu nhu cầu thép chậm lại
Một số mặt hàng chiến lược và nguyên liệu công nghiệp ghi nhận biến động đáng chú ý: xuất khẩu đất hiếm tăng mạnh, trong khi nhập khẩu quặng sắt đạt kỷ lục nhưng tồn kho cảng tăng có thể báo hiệu nhu cầu từ nhà máy thép đang yếu đi.
Tháng 12, xuất khẩu đất hiếm tăng 32% lên 4.392 tấn; cả năm, lượng xuất khẩu khoáng sản quan trọng này tăng 12,9%.
Quặng sắt cũng lập kỷ lục thương mại khi nhập khẩu của Trung Quốc tăng 1,8% lên mức cao 1,26 tỷ tấn, là năm thứ ba liên tiếp tăng, theo dữ liệu hải quan. Tuy vậy, việc tích lũy quặng tại kho cảng tăng rõ trong những tháng gần đây, gợi ý nhu cầu từ các nhà máy thép có thể bắt đầu hụt nhịp.
Kỳ vọng tăng trưởng GDP quý IV/2025 dưới mục tiêu 5%
Thị trường chờ dữ liệu GDP quý IV và cả năm để đánh giá sức khỏe tăng trưởng, trong đó dự báo tăng trưởng quý IV thấp hơn mục tiêu 5% đặt ra.
Trung Quốc dự kiến công bố dữ liệu GDP quý IV và cả năm vào thứ Hai tuần tới. Các nhà kinh tế kỳ vọng tăng trưởng quý IV đạt 4,5%, thấp hơn mục tiêu tăng trưởng 5% do Chủ tịch Tập Cận Bình đặt ra.
Những câu hỏi thường gặp
Thặng dư thương mại 2025 của Trung Quốc là bao nhiêu?
Trung Quốc kết thúc năm 2025 với thặng dư thương mại 1,19 nghìn tỷ USD, thường được thị trường làm tròn thành 1,2 nghìn tỷ USD.
Vì sao thặng dư tăng mạnh dù nhập khẩu tháng 12 cũng tăng?
Vì xuất khẩu tăng nhanh và duy trì đà tăng trong cả năm, trong khi nhập khẩu tính cả năm gần như đi ngang. Điều này khiến khoảng cách giữa xuất và nhập mở rộng.
Thương mại Trung Quốc–Mỹ giảm mạnh đến mức nào?
Tháng 12, xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ giảm 30% và nhập khẩu giảm 29% so với cùng kỳ. Tính cả năm 2025, xuất khẩu sang Mỹ giảm 20% và nhập khẩu giảm 14,6%.
IMF đã khuyến nghị gì với Trung Quốc?
IMF kêu gọi Trung Quốc giảm phụ thuộc vào xuất khẩu và đẩy nhanh các nỗ lực thúc đẩy tiêu dùng nội địa để cân bằng tăng trưởng và giảm rủi ro mất cân đối.
Những mặt hàng nào được nhắc đến nổi bật trong dữ liệu thương mại?
Dữ liệu đề cập đậu tương (cả năm 111,8 triệu tấn; tháng 12 là 8 triệu tấn), đất hiếm (tháng 12 là 4.392 tấn) và quặng sắt (nhập khẩu kỷ lục 1,26 tỷ tấn).