Trung Quốc sẽ mở cửa cho nhà đầu tư nước ngoài giao dịch trực tiếp hợp đồng tương lai nickel và lithium trong nước, nhằm tăng quyền định giá của Bắc Kinh đối với các kim loại chiến lược trên thị trường hàng hóa toàn cầu.
Hiện giá các nguyên liệu như nickel và lithium vẫn chủ yếu được “chốt” tại London, New York, Singapore, dù Trung Quốc là bên mua lớn. Việc mở thêm sản phẩm phái sinh cho vốn ngoại là bước đi để giảm phụ thuộc vào sàn quốc tế và thúc đẩy vai trò của đồng nhân dân tệ.
- Trung Quốc dự kiến cho phép vốn ngoại tham gia trực tiếp hợp đồng tương lai nickel và lithium, cùng nhiều sản phẩm phái sinh khác.
- Mục tiêu là tăng năng lực “khám phá giá” trong nước và thúc đẩy giao dịch bằng nhân dân tệ.
- Dữ liệu đầu tư suy yếu và Fitch hạ xếp hạng cho thấy rủi ro vĩ mô có thể ảnh hưởng đến tham vọng thị trường.
Trung Quốc mở 14 sản phẩm hợp đồng tương lai và quyền chọn cho nhà đầu tư nước ngoài
Ủy ban Điều tiết Chứng khoán Trung Quốc (CSRC) cho biết 14 sản phẩm hợp đồng tương lai và quyền chọn sẽ được mở cho vốn ngoại, đồng thời yêu cầu các sở giao dịch nội địa chuẩn bị triển khai, nhưng chưa công bố thời điểm bắt đầu.
Động thái này nhắm vào bài toán cốt lõi: Trung Quốc mua khối lượng lớn nguyên liệu như nickel và lithium nhưng quyền định giá vẫn chịu ảnh hưởng mạnh từ các trung tâm quốc tế. Khi vốn ngoại có thể tham gia trực tiếp các sản phẩm phái sinh trong nước, thanh khoản và mức độ tham chiếu giá nội địa có thể tăng.
Nickel được giao dịch trên Sở Giao dịch Hàng hóa Tương lai Thượng Hải (SHFE), còn lithium carbonate do Sở Giao dịch Hàng hóa Tương lai Quảng Châu phụ trách. Đây là những mặt hàng quan trọng cho xe điện và chuỗi năng lượng, nên biến động giá có thể lan sang chi phí sản xuất và chiến lược dự trữ.
Nickel và lithium trên sàn Trung Quốc được kỳ vọng cải thiện năng lực “khám phá giá”
SHFE cho rằng mở cửa cho vốn ngoại có thể giúp tăng hiệu quả định giá kim loại và nâng chất lượng quản trị rủi ro, đặc biệt đối với cơ chế “khám phá giá” của nickel trong thị trường nội địa.
SHFE nêu quan điểm trong thông báo rằng việc cho phép dòng vốn nước ngoài tham gia có thể hỗ trợ định giá tốt hơn các kim loại và tăng cường quản trị rủi ro. Về mặt thị trường, nếu khối lượng và thành phần nhà đầu tư đa dạng hơn, chênh lệch tham chiếu giá giữa sàn nội địa và sàn quốc tế có thể thu hẹp.
Tuy vậy, “định giá” không chỉ phụ thuộc mở cửa sản phẩm, mà còn liên quan đến mức độ tin cậy về luật lệ, khả năng chuyển đổi tiền tệ, cơ chế ký quỹ, chuẩn mực giao nhận và mức độ tự do của dòng vốn. Đây là các yếu tố quyết định liệu giá trên sàn nội địa có trở thành tham chiếu toàn cầu hay không.
Kế hoạch quốc tế hóa của SHFE tập trung vào ký quỹ bằng ngoại tệ cho giao dịch định danh nhân dân tệ
SHFE từng công bố kế hoạch quốc tế hóa, cho phép nhà đầu tư nước ngoài dùng ngoại tệ làm tài sản ký quỹ khi giao dịch hợp đồng định danh bằng nhân dân tệ, nhằm giảm nhu cầu đổi tiền trước khi vào lệnh.
Trên thực tế, yêu cầu đổi USD hoặc EUR sang nhân dân tệ trước khi giao dịch làm phát sinh rủi ro tỷ giá và chi phí vận hành, khiến nhiều tổ chức ngại tham gia. Cơ chế ký quỹ bằng ngoại tệ giải quyết trực diện điểm nghẽn này: nhà đầu tư vẫn tiếp cận sản phẩm trên sàn Trung Quốc, nhưng không nhất thiết phải “ôm” rủi ro chuyển đổi tiền tệ ngay từ đầu.
Bước điều chỉnh này cũng phù hợp với mục tiêu tăng sử dụng nhân dân tệ trong giao dịch hàng hóa. Nếu khối lượng giao dịch định danh nhân dân tệ tăng, đồng tiền này có thể được dùng rộng hơn trong định giá và thanh toán hàng hóa, dù mức độ lan tỏa còn phụ thuộc vào chính sách vốn và niềm tin của thị trường quốc tế.
Các lần mở cửa trước đây chưa làm suy yếu ưu thế của New York và London
Trung Quốc từng mở iron ore, dầu thô và đồng cho nhà đầu tư nước ngoài, nhưng phần lớn thanh khoản toàn cầu vẫn tập trung ở các sàn quốc tế lớn, cho thấy “mở cửa” chưa đủ để thay đổi trật tự định giá.
Năm 2018, nhà đầu tư nước ngoài được tiếp cận hợp đồng tương lai quặng sắt tại Sở Giao dịch Hàng hóa Đại Liên. Sau đó, hợp đồng dầu thô định danh nhân dân tệ trên Sàn Năng lượng Quốc tế Thượng Hải cũng mở cho nhà giao dịch toàn cầu; đồng được bổ sung vào năm 2020.
Dù vậy, hoạt động giao dịch quốc tế vẫn chủ yếu bám vào các trung tâm như New York và London. Điều này cho thấy để thu hút dòng tiền xuyên biên giới bền vững, thị trường không chỉ cần sản phẩm, mà còn cần hệ sinh thái chuẩn mực quốc tế về tiếp cận vốn, phòng ngừa rủi ro, và khả năng ra vào thị trường với độ chắc chắn cao.
Dữ liệu đầu tư và tài chính năm 2025 cho thấy lực cản vĩ mô đối với tham vọng thị trường
Năm 2025, đầu tư tài sản cố định (FAI) của Trung Quốc giảm 3,8% xuống 48,52 nghìn tỷ nhân dân tệ (khoảng 6,8 nghìn tỷ USD), trong khi Fitch hạ xếp hạng tín nhiệm quốc gia, phản ánh rủi ro tài chính gia tăng.
Về đầu tư ra nước ngoài, số liệu năm 2025 được mô tả là ổn định sau giai đoạn mùa xuân chậm lại do lo ngại làn sóng thuế quan mới từ Mỹ. Dòng vốn chủ yếu hướng tới Brazil, với vận tải là lĩnh vực dẫn đầu, nhỉnh hơn kim loại; ở mảng xây dựng, Saudi Arabia đứng đầu và năng lượng tiếp tục là trọng tâm.
Bộ Thương mại cho biết tổng đầu tư ra nước ngoài gần mức kỷ lục, nhưng không tạo biến động chính trị lớn như giai đoạn 2016. Trong khi đó tại Mỹ, đầu tư từ Trung Quốc suy giảm mạnh, còn trọng tâm tranh luận chuyển sang các phụ thuộc chuỗi cung ứng khác.
Ở trong nước, FAI giảm được gán cho thị trường bất động sản lao dốc và giới hạn chặt hơn với vay nợ của chính quyền địa phương, làm suy yếu một công cụ tăng trưởng quan trọng. Fitch đánh giá điều này làm tăng rủi ro tín dụng trên nhiều lĩnh vực và có thể tác động cả khu vực công.
Tháng 4, Fitch hạ xếp hạng tín nhiệm quốc gia của Trung Quốc từ “A+” xuống “A”, nêu lý do nợ công tăng và sức khỏe tài chính suy yếu. Fitch cũng cảnh báo tăng trưởng ở nhiều mảng đang “xấu đi”, với lực cản đến từ nhu cầu yếu, giá giảm và khủng hoảng bất động sản.
Đến quý IV/2025, tăng trưởng kinh tế Trung Quốc giảm còn 4,5%, mức thấp nhất trong ba năm. Bối cảnh vĩ mô này có thể ảnh hưởng đến tốc độ và hiệu quả của nỗ lực mở cửa thị trường hàng hóa, vì nhà đầu tư quốc tế thường định giá rủi ro chính sách và rủi ro tăng trưởng song song với cơ hội giao dịch.
Những câu hỏi thường gặp
Trung Quốc cho phép nhà đầu tư nước ngoài giao dịch những hàng hóa nào?
Trọng tâm được nêu là hợp đồng tương lai nickel trên SHFE và lithium carbonate trên Sở giao dịch tại Quảng Châu, trong khuôn khổ kế hoạch mở cửa tổng cộng 14 sản phẩm hợp đồng tương lai và quyền chọn cho vốn ngoại.
Khi nào chính sách mở cửa này bắt đầu có hiệu lực?
CSRC chưa công bố thời điểm triển khai cụ thể, nhưng đã yêu cầu các sở giao dịch trong nước bắt đầu công tác chuẩn bị để mở các sản phẩm cho nhà đầu tư nước ngoài.
Vì sao việc ký quỹ bằng ngoại tệ lại quan trọng với nhà đầu tư quốc tế?
Nếu nhà đầu tư có thể dùng USD hoặc EUR làm tài sản ký quỹ cho giao dịch định danh nhân dân tệ, họ không cần đổi tiền trước khi giao dịch, từ đó giảm rủi ro tỷ giá và chi phí vận hành khi tham gia thị trường phái sinh tại Trung Quốc.
Việc mở cửa hợp đồng tương lai có giúp Trung Quốc giành quyền định giá toàn cầu không?
Việc mở cửa có thể tăng thanh khoản và cải thiện cơ chế khám phá giá trong nước, nhưng các tiền lệ như dầu thô và đồng cho thấy chưa chắc làm suy yếu ưu thế của các sàn quốc tế. Để thay đổi cán cân định giá cần thêm điều kiện về hệ sinh thái thị trường và mức độ tin cậy quốc tế.
Tình hình kinh tế năm 2025 có thể tác động thế nào đến tham vọng này?
FAI giảm 3,8% và Fitch hạ xếp hạng tín nhiệm phản ánh rủi ro tài chính gia tăng. Những yếu tố vĩ mô này có thể khiến một phần nhà đầu tư quốc tế thận trọng hơn, dù cơ hội giao dịch hàng hóa chiến lược vẫn có sức hút riêng.
