Trung Quốc đã phê chuẩn phiên bản mới của Luật Ngoại thương và ấn định hiệu lực từ ngày 01/03, qua đó tăng cường khung pháp lý, công cụ phản ứng và định hướng cải cách để thúc đẩy “phát triển chất lượng cao” trong thương mại đối ngoại.
Động thái này diễn ra khi môi trường kinh tế, thương mại toàn cầu biến động mạnh và lợi nhuận công nghiệp trong nước suy yếu, buộc Bắc Kinh vừa mở rộng hội nhập theo chuẩn cao, vừa củng cố các biện pháp bảo vệ lợi ích quốc gia trong tranh chấp thương mại.
- Luật Ngoại thương mới của Trung Quốc sẽ có hiệu lực từ 01/03 và nâng cấp khung pháp lý quản trị thương mại đối ngoại.
- Luật đưa các cải cách như danh mục “negative list”, thương mại số và hệ thống thương mại xanh vào cấp luật, đồng thời tăng cường cơ chế đối phó tranh chấp.
- Việc nâng cấp luật diễn ra trong bối cảnh lợi nhuận công nghiệp giảm mạnh theo dữ liệu của Cục Thống kê Quốc gia, tạo thêm áp lực lên đầu tư và tuyển dụng.
Luật Ngoại thương mới sẽ có hiệu lực từ ngày 01/03
Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc đã thông qua phiên bản mới của Luật Ngoại thương và xác nhận luật sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/03.
Luật Ngoại thương lần đầu có hiệu lực năm 1994, được cập nhật năm 2004, và có các điều chỉnh nhẹ vào năm 2016 và 2022. Phiên bản mới năm nay được định hướng theo yêu cầu “thúc đẩy phát triển chất lượng cao” trong thương mại đối ngoại.
“Đây là biện pháp quan trọng trong bối cảnh cục diện kinh tế và thương mại toàn cầu thay đổi sâu sắc và việc tái cấu trúc các quy tắc quốc tế diễn ra nhanh hơn, có ý nghĩa lớn đối với việc thúc đẩy mở cửa ở mức độ cao, duy trì trật tự ngoại thương, và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể kinh doanh ngoại thương.”
– Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc, tuyên bố về Luật Ngoại thương
Luật quy định rõ cấu trúc và ưu tiên “chủ quyền, an ninh, lợi ích phát triển”
Phiên bản mới gồm 11 chương và 83 điều, xác lập thương mại đối ngoại phải phục vụ phát triển kinh tế, xã hội quốc gia và mục tiêu xây dựng “cường quốc thương mại”, đồng thời đặt ưu tiên chủ quyền, an ninh và lợi ích phát triển lên hàng đầu.
Theo Ủy ban, định hướng cốt lõi là bảo đảm hoạt động ngoại thương gắn với lợi ích chiến lược quốc gia, thay vì chỉ là mục tiêu tăng trưởng ngắn hạn. Cấu trúc chương, điều cho thấy cách tiếp cận dựa trên “hệ thống pháp lý” để điều phối, giám sát và xác lập trách nhiệm trong hoạt động thương mại đối ngoại.
Luật hóa các cải cách: danh mục “negative list”, thương mại số và thương mại xanh
Luật mới đưa một loạt cải cách và mô hình thương mại mới vào khuôn khổ pháp lý cấp luật, bao gồm quản lý theo danh mục “negative list” cho dịch vụ xuyên biên giới, thúc đẩy thương mại số và tăng tốc xây dựng hệ thống thương mại xanh.
Ủy ban cho biết các biện pháp cải cách được “nâng cấp” thành chế định pháp luật, nhằm tạo nền tảng thực thi thống nhất, giảm rủi ro chính sách thay đổi và hỗ trợ các mô hình mới trong ngoại thương.
“Các biện pháp cải cách như hệ thống quản lý theo danh mục ‘negative list’ đối với thương mại dịch vụ xuyên biên giới, hỗ trợ và thúc đẩy phát triển các hình thức và mô hình mới của ngoại thương, hỗ trợ và khuyến khích phát triển thương mại số, và đẩy nhanh việc xây dựng hệ thống thương mại xanh đã được nâng lên thành các chế định pháp luật.”
– Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc, nội dung giải thích cải cách trong luật
Trung Quốc hướng tới “chuẩn cao” quốc tế nhưng muốn tham gia viết luật chơi
Luật nhấn mạnh việc tham chiếu các quy tắc kinh tế, thương mại quốc tế “chuẩn cao”, đồng thời đặt điều kiện việc hài hòa quy định chỉ thực hiện khi phù hợp với kế hoạch và lợi ích của Trung Quốc, cùng mục tiêu tham gia xây dựng quy tắc mới.
Nội dung này cho thấy định hướng kép: vừa tăng khả năng tương thích với thông lệ quốc tế để hỗ trợ mở cửa ở mức độ cao, vừa bảo lưu không gian chính sách để điều chỉnh theo ưu tiên trong nước. Ở cấp thực thi, kỳ vọng không chỉ dừng ở “tuân thủ” mà là “đồng kiến tạo” các chuẩn mực mới.
Cơ chế “đối phó” trong tranh chấp ngoại thương được tăng cường
Luật bổ sung và củng cố các biện pháp 대응, đồng thời tăng “trách nhiệm pháp lý” liên quan đến xung đột và tranh chấp ngoại thương, giúp Trung Quốc có thêm công cụ khi phải phản ứng trước các hành động gây bất lợi.
Ủy ban nêu rõ luật đã “cải thiện các biện pháp đối phó tương ứng” và tăng cường phần trách nhiệm pháp lý. Thông tin chi tiết được đề cập tại liên kết: theo thông báo của Ủy ban. Trọng tâm là nâng “sức nặng pháp lý” cho bộ công cụ phản ứng, thay vì chỉ là tuyên bố chính sách.
Nâng cấp luật diễn ra khi lợi nhuận công nghiệp suy giảm theo dữ liệu thống kê
Lợi nhuận công nghiệp của Trung Quốc giảm mạnh trong các tháng gần đây: tháng 11 giảm 13,1% so với cùng kỳ năm trước, sau khi tháng 10 giảm 5,5%; lũy kế 11 tháng năm 2025 tăng 0,1%, thấp hơn mức 1,9% trước đó.
Dữ liệu được nêu từ Cục Thống kê Quốc gia cho thấy bức tranh không đồng đều theo ngành. Trong năm nay, nhóm sản xuất ghi nhận lợi nhuận tăng 5%, chủ yếu nhờ các ngành thâm dụng công nghệ như hàng không vũ trụ và điện tử; tiện ích tiếp tục tăng; trong khi khai khoáng giảm hai chữ số.
Diễn biến lợi nhuận giảm liên tiếp có thể ảnh hưởng tiêu cực đến đầu tư và tuyển dụng trong thời gian tới. Dù vậy, các quan chức chưa công bố gói kích thích mới tại thời điểm được nêu, và mục tiêu tăng trưởng cả năm vẫn khoảng 5%.
Những câu hỏi thường gặp
Luật Ngoại thương mới của Trung Quốc khi nào có hiệu lực?
Luật được Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc thông qua và sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/03.
Luật mới có những điểm cải cách nổi bật nào?
Luật hóa các biện pháp như quản lý theo danh mục “negative list” cho thương mại dịch vụ xuyên biên giới, hỗ trợ mô hình ngoại thương mới, khuyến khích thương mại số và tăng tốc xây dựng hệ thống thương mại xanh.
Vì sao việc nâng cấp luật được chú ý trong bối cảnh hiện tại?
Việc nâng cấp diễn ra khi lợi nhuận công nghiệp suy yếu theo dữ liệu của Cục Thống kê Quốc gia, với mức giảm 13,1% trong tháng 11 và 5,5% trong tháng 10 so với cùng kỳ, tạo thêm áp lực lên đầu tư và tuyển dụng.