Cơ quan quản lý thị trường hàng đầu Trung Quốc đã xử phạt nhiều tổ chức vì mạo danh và quảng cáo sai lệch các dịch vụ tương tự ChatGPT và DeepSeek, cho thấy Bắc Kinh đang siết kiểm soát chặt hơn với hệ sinh thái AI.
Động thái này nhắm vào cạnh tranh không lành mạnh, vi phạm nhãn hiệu và hành vi lừa người dùng trả phí cho các dịch vụ không được ủy quyền, trong bối cảnh cuộc đua mô hình AI tại Trung Quốc tăng tốc mạnh.
- Trung Quốc phạt các công ty mạo danh ChatGPT, DeepSeek và quảng cáo “dịch vụ chính thức” để thu phí người dùng.
- Vi phạm bao gồm cạnh tranh không lành mạnh, xâm phạm nhãn hiệu, sao chép giao diện và truy cập trái phép dữ liệu mã nguồn, thuật toán.
- Trong khi siết quản lý, các doanh nghiệp Trung Quốc vẫn đẩy nhanh ra mắt mô hình mới và ứng dụng AI đa năng.
Trung Quốc xử phạt hành vi mạo danh ChatGPT và DeepSeek
Cơ quan Quản lý Nhà nước về Điều tiết Thị trường Trung Quốc cho biết đã xử phạt nhiều đơn vị vì giả mạo và quảng bá sai lệch các dịch vụ AI của thương hiệu khác, nhằm ngăn cạnh tranh không lành mạnh và bảo vệ người dùng.
Nhà chức trách nêu rõ một số doanh nghiệp đã “bắt chước” dịch vụ AI phổ biến, tự nhận là phiên bản chính thức, hoặc dùng ngôn ngữ quảng cáo gây hiểu lầm để thu tiền từ người dùng. Các hành vi này bị xem là vi phạm quy định về chống cạnh tranh không lành mạnh và các nghĩa vụ liên quan đến nhãn hiệu.
Một trường hợp được nêu là Shanghai Shangyun Internet Technology, bị phát hiện vận hành dịch vụ ChatGPT giả thông qua nền tảng WeChat của Tencent. Mức phạt là 62.692,70 nhân dân tệ, tương đương khoảng 9.034 USD.
Theo cơ quan quản lý, dịch vụ này quảng cáo là “phiên bản Trung Quốc chính thức của ChatGPT” của OpenAI và thu phí hội thoại AI. Nhà chức trách cho rằng doanh nghiệp cố tình tạo ấn tượng sai, lợi dụng độ phủ và ảnh hưởng của ChatGPT để khiến người dùng thanh toán.
“Công ty đã hoàn toàn nhận thức được vị thế và ảnh hưởng của OpenAI’s ChatGPT. Họ cố tình tạo ấn tượng sai rằng họ đang cung cấp dịch vụ chính thức để đánh lừa người dùng mua dịch vụ.”
– Cơ quan Quản lý Nhà nước về Điều tiết Thị trường Trung Quốc, họp báo (thứ Sáu)
Làn sóng sản phẩm “nhái” DeepSeek bùng lên đầu 2025 và bị xử lý
Nhà chức trách cho biết đầu năm 2025 xuất hiện nhiều mini-program và website mạo danh DeepSeek, dẫn tới các án phạt vì vi phạm nhãn hiệu và dùng nội dung quảng bá sai sự thật để đánh lừa công chúng.
Cơ quan giám sát nhận định các dịch vụ mạo danh thường tận dụng tên gọi “DeepSeek” để tạo niềm tin, sau đó hướng người dùng trả tiền cho những gói cài đặt, triển khai hoặc tính năng không được ủy quyền. Các vụ việc được công bố như một phần chiến dịch rà soát và chấn chỉnh trật tự thị trường AI.
Một doanh nghiệp khác là Hangzhou Boheng Culture Media bị xử phạt 30.000 nhân dân tệ vì vận hành website trái phép, bị cáo buộc chào mời “triển khai DeepSeek tại chỗ”. Cơ quan quản lý nói trang này sao chép phông chữ, biểu tượng và bố cục từ nền tảng chính thức của DeepSeek và lừa người dùng trả phí.
Các mức phạt khác liên quan dữ liệu nội bộ và phần mềm phục vụ lừa đảo
Chiến dịch cũng ghi nhận các án phạt với hành vi truy cập trái phép máy chủ, trộm dữ liệu mã nguồn và thuật toán, cùng việc phát triển phần mềm AI bị lợi dụng để thực hiện lừa đảo qua điện thoại.
Theo tổng hợp của cơ quan quản lý, một kỹ sư bị phạt 360.000 nhân dân tệ vì truy cập trái phép máy chủ công ty chứa mã nguồn bí mật và dữ liệu thuật toán. Đây là nhóm hành vi có rủi ro cao vì liên quan trực tiếp tới tài sản trí tuệ, an ninh dữ liệu và năng lực cạnh tranh.
Ngoài ra, một công ty ở Thượng Hải bị phạt 200.000 nhân dân tệ vì xây dựng phần mềm gọi điện bằng AI được các tổ chức cho vay dùng để thực hiện lừa đảo. Một công ty tại Bắc Kinh cũng bị phạt 5.000 nhân dân tệ vì “ăn theo” tên DeepSeek để quảng bá phần mềm triển khai tại chỗ của mình.
Cuộc đua mô hình AI tại Trung Quốc nóng lên cùng áp lực quản lý cạnh tranh
Trung Quốc đang cố cân bằng giữa thúc đẩy tăng trưởng doanh nghiệp AI và bảo đảm cạnh tranh công bằng, trong bối cảnh các nhà phát triển cạnh tranh quyết liệt để vượt các đối thủ Mỹ.
DeepSeek từng thu hút chú ý toàn cầu sau khi ra mắt chatbot với chi phí phát triển và phí người dùng thấp hơn so với ChatGPT, đồng thời có thời điểm đứng đầu lượt tải trên App Store của Apple gần một tuần. Bối cảnh đó góp phần làm gia tăng cả tốc độ ra mắt sản phẩm lẫn số lượng dịch vụ “ăn theo”.
Startup Moonshot AI tại Bắc Kinh giới thiệu bản cập nhật Kimi K2.5 vào cuối tháng trước, nói rằng mô hình có khả năng tạo video và tác vụ kiểu “agent” vượt ba hệ thống hàng đầu của Mỹ. Cùng tuần, Alibaba ra mắt mô hình tạo sinh mới có thể tạo văn bản, hình ảnh và video từ prompt; hãng cho biết hệ thống Qwen3-Max-Thinking vượt ChatGPT và Grok trên bài benchmark “Humanity’s Last Exam”.
Ngày 19/01, Z.ai tung bản miễn phí của GLM 4.7 nhưng phải hạn chế đăng ký mới cho công cụ lập trình vì nhu cầu làm quá tải năng lực tính toán. Nhiều mô hình do Trung Quốc phát triển được mã nguồn mở, cho phép người dùng chỉnh sửa mã và xây ứng dụng tùy biến, vừa thúc đẩy hệ sinh thái vừa làm tăng nhu cầu tiêu chuẩn hóa quản trị thị trường.
Qwen được đẩy lên top App Store nhờ tích hợp dịch vụ và chiến dịch voucher
Alibaba nâng cấp ứng dụng Qwen để người dùng mua sắm, đặt đồ ăn và thanh toán ngay trong chatbot, rồi thúc đẩy thứ hạng bằng chiến dịch voucher, qua đó giúp Qwen vượt đối thủ trên bảng xếp hạng App Store tại Trung Quốc.
Alibaba cho biết đã cập nhật Qwen từ đầu tháng 1 để kết nối các nền tảng như Taobao, cho phép thao tác giao dịch ngay trong hội thoại. Đến thứ Sáu, sàn TMĐT này bổ sung trà sữa vào danh mục đồ uống, giúp ứng dụng từ vị trí thứ 10 lên đứng đầu App Store Trung Quốc trong vài giờ, vượt Tencent Yuanbao.
Theo đội ngũ Qwen, hơn 10 triệu đơn miễn phí trị giá 250 triệu nhân dân tệ (khoảng 36 triệu USD) được đặt trong 9 giờ nhờ voucher, mỗi voucher tối đa 25 nhân dân tệ. Lượng đơn tăng đột biến từng làm một số cửa hàng quá tải tạm thời, theo các bài đăng từ chủ cửa hàng trên WeChat.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao Trung Quốc phạt các dịch vụ mạo danh ChatGPT và DeepSeek?
Vì các đơn vị này bị cho là cạnh tranh không lành mạnh, xâm phạm nhãn hiệu và quảng cáo gây hiểu lầm như tự nhận “dịch vụ chính thức”, từ đó dụ người dùng trả phí cho sản phẩm không được ủy quyền.
Doanh nghiệp nào bị nêu đích danh và mức phạt bao nhiêu?
Shanghai Shangyun Internet Technology bị phạt 62.692,70 nhân dân tệ vì vận hành dịch vụ ChatGPT giả trên WeChat. Hangzhou Boheng Culture Media bị phạt 30.000 nhân dân tệ vì website “triển khai DeepSeek tại chỗ” bị cáo buộc sao chép giao diện và lừa thu phí.
Nhà chức trách còn xử lý những hành vi vi phạm nào khác trong chiến dịch này?
Có các án phạt liên quan truy cập trái phép máy chủ để lấy mã nguồn và dữ liệu thuật toán (360.000 nhân dân tệ), phát triển phần mềm gọi điện AI bị dùng cho lừa đảo (200.000 nhân dân tệ), và “ăn theo” tên DeepSeek để tiếp thị sản phẩm (5.000 nhân dân tệ).
Cuộc đua AI tại Trung Quốc đang diễn ra như thế nào?
Nhiều công ty liên tục ra mắt hoặc cập nhật mô hình tạo sinh và ứng dụng AI. Ví dụ Moonshot AI công bố Kimi K2.5; Alibaba giới thiệu Qwen3-Max-Thinking; Z.ai tung GLM 4.7 bản miễn phí nhưng phải hạn chế đăng ký vì nhu cầu quá cao.
