Các công ty xây trung tâm dữ liệu đang chuyển sang tua-bin nguồn gốc động cơ phản lực và máy phát chạy nhiên liệu hóa thạch để tự cấp điện, nhằm né tắc nghẽn chuỗi cung ứng và thời gian chờ đấu nối lưới kéo dài.
Nhu cầu điện cho AI tăng nhanh trong khi quy trình kết nối lưới và nguồn cung tua-bin khí cỡ lớn không theo kịp. Vì vậy, nhiều nhà vận hành trung tâm dữ liệu chọn giải pháp điện “tại chỗ” để có thể chạy hệ thống mà không phải chờ hạ tầng truyền tải.
- Trung tâm dữ liệu đẩy mạnh tự cấp điện bằng tua-bin “aeroderivative” và máy phát diesel/khí để vượt qua thời gian chờ đấu nối lưới.
- Các nhà cung cấp như GE Vernova, ProEnergy, Boom Supersonic và Cummins ghi nhận đơn hàng tăng mạnh cho thiết bị phát điện tại chỗ.
- Điện “behind-the-meter” thường đắt hơn điện lưới, nhưng đổi lại giúp triển khai nhanh và giảm phụ thuộc vào tiến độ hạ tầng.
Trung tâm dữ liệu chạy AI tăng tốc tự cấp điện tại chỗ
Các nhà phát triển trung tâm dữ liệu ngày càng lắp tua-bin và máy phát ngay tại địa điểm để có điện vận hành AI, thay vì chờ đấu nối lưới kéo dài và chờ tua-bin khí truyền thống sẵn hàng.
Tình trạng “khát điện” xuất hiện khi thời gian chờ kết nối lưới có thể kéo dài tới 7 năm, đồng thời có phản ứng từ cộng đồng về tác động tiêu thụ điện của trung tâm dữ liệu lên chi phí tiện ích. Trong bối cảnh đó, tua-bin nguồn gốc động cơ máy bay và máy phát chạy diesel/khí trở thành phương án thay thế thực dụng để khởi chạy tải sớm.
Những thiết bị này thường được triển khai theo mô hình “bridge power” (điện cầu nối), tức cung cấp công suất trong giai đoạn ban đầu trước khi có kết nối lưới ổn định hoặc trước khi các tổ máy lớn hơn được giao. Cách tiếp cận này ưu tiên tốc độ triển khai và khả năng mở rộng theo từng giai đoạn, đổi lại chi phí nhiên liệu và vận hành thường cao hơn so với điện lưới.
“Chưa bao giờ các động lực lại lớn đến vậy đối với bất kỳ công nghệ nào có thể cung cấp điện.”
– Kasparas Spokas, Giám đốc chương trình điện, Clean Air Task Force
Các ông lớn công nghệ chốt nguồn điện từ tua-bin động cơ phản lực
GE Vernova và các đối tác đang cung cấp tua-bin “aeroderivative” (chuyển thể từ động cơ máy bay) cho các dự án trung tâm dữ liệu, giúp bổ sung công suất lớn trong thời gian ngắn.
GE Vernova đã đồng ý cung cấp tua-bin cho Crusoe, là các tổ máy được điều chỉnh từ động cơ hàng không. Các tổ máy này được kỳ vọng tạo ra gần 1 gigawatt điện cho trung tâm dữ liệu Stargate tại Texas, phục vụ OpenAI, Oracle và SoftBank.
Trong tháng 12, Giám đốc tài chính Ken Parks nói với nhà đầu tư rằng GE Vernova đang chứng kiến “nhu cầu tăng” đối với các tổ máy nguồn gốc máy bay và các tổ máy khí cỡ nhỏ, đóng vai trò “điện cầu nối hỗ trợ nhu cầu trung tâm dữ liệu”. Doanh số đơn hàng tua-bin dạng này của công ty tăng 1/3 trong 9 tháng đầu năm 2025 so với cùng kỳ năm trước.
ProEnergy cũng đã cung cấp hơn 1 gigawatt các tua-bin khí 50 megawatt lấy trực tiếp từ thiết kế động cơ phản lực. Dù ngày càng tự sản xuất linh kiện, công ty vẫn dùng lõi động cơ CF6-80C2, cùng loại xuất hiện trên Boeing 747, nhằm tận dụng nền tảng công nghiệp đã được chuẩn hóa.
Startup hàng không Boom Supersonic, có Sam Altman là một trong các nhà hậu thuẫn, cũng ký thỏa thuận bán tua-bin cho Crusoe với mục tiêu cung cấp 1,2 gigawatt. Công ty mô tả các tua-bin này “gần như giống hệt” loại thiết kế cho máy bay, và dự kiến dùng lợi nhuận từ mảng tua-bin điện để hỗ trợ tài chính cho hoạt động chế tạo phản lực.
“Ba hoặc bốn năm trước tôi nghĩ chúng tôi sẽ làm máy bay trước và năng lượng sau. Nhưng rồi tôi nhận được cuộc gọi từ Sam Altman, ông ấy nói: ‘Làm ơn, làm ơn, làm ơn hãy làm cho chúng tôi một thứ gì đó.’”
– Blake Scholl, CEO, Financial Times
Nhu cầu máy phát diesel và khí tăng mạnh khi trung tâm dữ liệu tìm “điện chính” tại chỗ
Máy phát chạy diesel/khí không chỉ dùng làm dự phòng mà đang được quan tâm như nguồn điện chính tại chỗ, khi các nhà vận hành muốn tránh phụ thuộc vào tiến độ lưới và thiết bị công suất lớn.
Cummins cho biết đã cung cấp hơn 39 gigawatt thiết bị điện cho trung tâm dữ liệu và năm nay đã gần như tăng gấp đôi năng lực sản xuất. Dù truyền thống máy phát chủ yếu là hệ thống dự phòng khẩn cấp, lãnh đạo vận hành trung tâm dữ liệu của Cummins, Paulette Carter, nói họ đang thấy “mối quan tâm gia tăng đối với nguồn điện chính tại chỗ”.
Ở góc độ chính sách, Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright từng nêu ý tưởng tận dụng các máy phát dự phòng sẵn có để hỗ trợ lưới điện khi thiếu nguồn. Ông nói trên Fox News vào tháng 11: “Chúng tôi sẽ lấy các máy phát dự phòng vốn đã có ở các trung tâm dữ liệu hoặc phía sau một Walmart và đưa chúng vào vận hành khi cần thêm sản lượng điện.”
Điện “behind-the-meter” có thể đắt hơn điện lưới nhưng đổi lại là tốc độ triển khai
Tự cấp điện tại chỗ thường có chi phí cao hơn đấu nối lưới do thiếu lợi thế quy mô của các công ty điện lực, nhưng lại giúp trung tâm dữ liệu có điện sớm để vận hành và mở rộng.
Theo tính toán của các nhà phân tích BNP Paribas, giá điện tại một cơ sở khí “behind-the-meter” mà Williams Company xây ở Ohio cho Meta là 175 USD mỗi megawatt giờ, xấp xỉ gấp đôi mức mà khách hàng công nghiệp thường trả. Chênh lệch này phản ánh chi phí vốn, nhiên liệu, vận hành và việc không được “trải” chi phí như mô hình tiện ích quy mô lớn.
Động lực chạy đua nguồn điện tại chỗ có thể hạ nhiệt nếu các công ty công nghệ lớn giảm chi tiêu hạ tầng. Chuyên gia Mark Axford của Axford Turbine Consultants nhận định: “Chúng ta đang ở trong một thị trường rất mạnh ngay lúc này, nhưng nó sẽ không duy trì như vậy mãi.”
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao trung tâm dữ liệu phải tự lắp tua-bin và máy phát tại chỗ?
Do thời gian chờ đấu nối lưới có thể kéo dài nhiều năm và nguồn cung thiết bị phát điện cỡ lớn bị hạn chế, trung tâm dữ liệu cần nguồn điện triển khai nhanh để vận hành hệ thống AI mà không phải chờ hạ tầng.
Tua-bin “aeroderivative” là gì và vì sao được ưa chuộng?
Đây là tua-bin khí chuyển thể từ công nghệ động cơ máy bay. Chúng thường phù hợp cho nhu cầu triển khai nhanh theo mô-đun, có thể tìm vài trăm megawatt để khởi động trước rồi mở rộng dần theo thời gian.
Máy phát diesel/khí có còn chỉ là nguồn điện dự phòng?
Không hẳn. Một số nhà cung cấp ghi nhận nhu cầu tăng đối với “nguồn điện chính tại chỗ”, tức dùng máy phát để vận hành thường xuyên thay vì chỉ dùng khi khẩn cấp.
Điện “behind-the-meter” đắt hơn điện lưới ở mức nào?
Một ví dụ được BNP Paribas nêu là 175 USD mỗi megawatt giờ cho một dự án khí behind-the-meter ở Ohio cho Meta, khoảng gấp đôi mức giá điện mà khách hàng công nghiệp thường trả.
