Theo một báo cáo của TRM Labs, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) bị cáo buộc đã sử dụng hạ tầng crypto, chủ yếu là USDT trên mạng Tron, để lách trừng phạt trong ít nhất 3 năm.
Dòng tiền được cho là đi qua hai sàn crypto có đăng ký tại Anh là Zedcex và Zedxion, giúp chuyển giá trị xuyên biên giới mà không cần kênh ngân hàng truyền thống. Các phát hiện này làm nổi bật rủi ro tuân thủ AML và truy vết stablecoin trong bối cảnh trừng phạt quốc tế.
- TRM Labs cáo buộc IRGC chuyển khoảng 1 tỷ USD qua Zedcex và Zedxion từ đầu 2023.
- Phần lớn dòng tiền dùng USDT và chủ yếu chạy trên mạng Tron, theo báo cáo.
- Các giao dịch bị liên hệ tới mạng lưới ví bị gắn cờ, trung gian offshore và một số cá nhân từng bị trừng phạt.
IRGC bị cáo buộc dùng crypto để tiếp cận đối tác và nhà cung cấp ở nước ngoài
TRM Labs cho biết IRGC có thể đã dùng crypto như một kênh thay thế để chuyển tiền xuyên biên giới, qua đó giảm phụ thuộc vào hệ thống ngân hàng bị giám sát bởi các lệnh trừng phạt.
IRGC là lực lượng quân sự có ảnh hưởng lớn tại Iran và đã bị Mỹ cùng một số bên áp đặt các biện pháp trừng phạt. Mục tiêu của các biện pháp này là hạn chế khả năng giao dịch quốc tế, bao gồm mua sắm linh kiện hoặc hỗ trợ các mạng lưới/nhóm bên ngoài Iran.
Báo cáo nêu TRM không khẳng định chính xác các khoản crypto được dùng cho mục đích nào, nhưng dẫn việc Bộ Tài chính Mỹ từng cảnh báo các bên tài trợ liên quan Iran đã dùng crypto để duy trì doanh thu từ bán dầu.
TRM cũng mô tả nhiều năm qua Iran sử dụng công ty “bình phong” để duy trì hoạt động kinh doanh trong điều kiện bị hạn chế. Theo lập luận của báo cáo, Zedcex và Zedxion bị xem là một lớp trung gian mới trong chuỗi đó.
TRM ước tính trong giai đoạn 2023–2025, các giao dịch bị gán cho IRGC chiếm 56% tổng hoạt động trên Zedcex và Zedxion. Báo cáo cũng cho rằng hai thương hiệu này có thể là các “mặt” khác nhau của cùng một công ty.
“Những tác nhân có liên hệ với Iran (bao gồm các tổ chức quân sự bị trừng phạt) dường như đang thử nghiệm hạ tầng crypto mang tính bền bỉ hơn.”
– Ari Redbord, Giám đốc chính sách tại TRM, trích dẫn trong báo cáo
Zedcex và Zedxion bị liên hệ với một mạng lưới trung gian và các giao dịch USDT quy mô lớn
TRM Labs ghi nhận các con số theo năm lần lượt khoảng 24 triệu USD (2023), 619 triệu USD (2024) và 410 triệu USD (2025), với phần lớn luân chuyển bằng USDT trên Tron.
Báo cáo cho biết gần như toàn bộ khối lượng bị cáo buộc đều đi qua stablecoin USDT (Tether) và được chuyển trên mạng Tron. Đây là đặc điểm thường thấy của các luồng thanh toán ưa phí thấp và tốc độ cao, nhưng cũng làm tăng thách thức sàng lọc khi các bên dùng nhiều ví trung gian.
TRM nói họ đã thực hiện các giao dịch “kiểm thử” qua các nền tảng để truy vết luồng tiền. Quá trình theo dõi bám vào danh sách 187 địa chỉ ví do phía Israel gắn cờ và cho rằng được IRGC vận hành; sau đó quan sát việc tiền “nhảy” giữa các ví, tài khoản offshore và các công ty crypto bên trong Iran.
Một trường hợp trong báo cáo đề cập 10 triệu USD chảy vào ví của một công dân Yemen bị Mỹ trừng phạt năm 2021, với cáo buộc bán nhiên liệu Iran để tạo nguồn quỹ cho Houthis.
Báo cáo cũng nêu dấu hiệu liên quan tới Babak Zanjani, khi một giám đốc của sàn có cùng tên và ngày sinh với người này. Zanjani từng bị Mỹ trừng phạt năm 2013, bị Iran cáo buộc chiếm đoạt hơn 2 tỷ USD, sau đó được giảm án năm 2024 và hiện tự do; lệnh trừng phạt của Mỹ với ông được dỡ năm 2016 và không tái áp đặt theo nội dung bài.
Kênh crypto bị cho là giúp Iran né hệ thống tài chính chính thức
Các nhà phân tích trong báo cáo cho rằng stablecoin và sàn crypto có thể đóng vai trò như “kênh tài chính” thay thế, giúp lách giám sát ngân hàng, đặc biệt khi khối lượng lớn được phân tán qua nhiều ví và trung gian.
Snir Levi, người điều hành công ty phân tích crypto Nominis tại Israel, nói đội của ông xem dữ liệu tương tự và cho rằng có ít nhất 150 triệu USD đi qua Zedxion và Zedcex liên quan IRGC, nhưng tuyên bố này được nêu kèm việc không cung cấp bằng chứng trong bài gốc. Chi tiết tham chiếu nằm trong bài của TRM tại liên kết: các phát hiện của TRM.
Theo mô tả, các sàn này công bố có chương trình chống rửa tiền (AML) như xác minh danh tính và hạn chế người dùng ở khoảng 30–50 quốc gia. Iran được cho là nằm trong danh sách hạn chế, nhưng báo cáo khẳng định IRGC vẫn sử dụng được.
TRM cho biết họ có thể nạp và rút tiền từ nền tảng để lần theo cách dòng tiền di chuyển. Điểm này quan trọng vì cho thấy việc điều tra không chỉ dựa trên suy đoán, mà gắn với dấu vết giao dịch quan sát được (theo cách trình bày của báo cáo).
“Con số 1 tỷ USD trong hai năm cho thấy tiền tệ số đang trở thành một kênh tài chính cho bộ máy ngân hàng ‘bóng’ của Iran.”
– Miad Maleki, cựu nhân sự Bộ Tài chính Mỹ, trích dẫn trong báo cáo
Về hạ tầng, Tron (mạng lưới xuất hiện trong phần lớn chuyển khoản) nói đã phối hợp với Tether và TRM để hạn chế hoạt động kiểu này, đồng thời cho rằng giao dịch đáng ngờ đã giảm mạnh. Tuy vậy, báo cáo vẫn mô tả quy mô luân chuyển lớn trong nhiều năm, cho thấy bài toán kiểm soát và thực thi tuân thủ còn phức tạp khi kết hợp stablecoin, ví phân tán và trung gian.
Những câu hỏi thường gặp
IRGC bị cáo buộc đã dùng crypto như thế nào để lách trừng phạt?
Theo TRM Labs, IRGC được cho là chuyển tiền qua hai sàn Zedcex và Zedxion, chủ yếu dùng USDT để gửi xuyên biên giới mà không cần đi qua ngân hàng truyền thống, từ đó giảm ma sát do các lệnh trừng phạt tạo ra.
Quy mô dòng tiền bị nêu trong báo cáo là bao nhiêu?
Báo cáo nói từ đầu 2023, khoảng 1 tỷ USD được luân chuyển qua hai sàn. Theo năm, TRM đưa ra các con số khoảng 24 triệu USD (2023), 619 triệu USD (2024) và 410 triệu USD (2025).
Stablecoin và mạng lưới nào được nhắc đến nhiều nhất?
Phần lớn giao dịch trong báo cáo được mô tả đi qua USDT (Tether) và được chuyển trên mạng Tron.
TRM đã theo dõi các giao dịch bằng cách nào?
Báo cáo cho biết TRM thực hiện các giao dịch kiểm thử qua các nền tảng và lần theo luồng tiền; đồng thời bám theo danh sách 187 địa chỉ ví bị Israel gắn cờ là do IRGC vận hành để quan sát tiền di chuyển giữa ví, tài khoản offshore và các công ty crypto tại Iran.