09:15 28-12-2020 438 lượt xem

Vì sao chọn MobiFone, EVN, Viettel làm 'sếu đầu đàn'?

Vì sao chọn MobiFone, EVN, Viettel làm 'sếu đầu đàn'?

Theo các nhà quản lý, chuyên gia kinh tế, cần tạo sân chơi bình đẳng để có những doanh nghiệp Việt, sản phẩm Việt đóng vai trò 'sếu đầu đàn' trong nền kinh tế với nguyên tắc ưu đãi dành cho người thắng cuộc.

Bộ Kế hoạch và đầu tư đang xây dựng đề án phát triển doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, đặc biệt phát triển 3 doanh nghiệp Tổng công ty viễn thông MobiFone, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Công nghiệp viễn thông quân đội (Viettel) trở thành "sếu đầu đàn", dẫn dắt ngành, lĩnh vực phát triển.

Các nhà quản lý, chuyên gia kinh tế cho rằng việc phát triển các tập đoàn kinh tế giữ vai trò nòng cốt, trục xương sống dẫn dắt phát triển rất cần thiết, nhưng không nên giới hạn số lượng, khu vực doanh nghiệp. Cần tạo sân chơi bình đẳng để có những doanh nghiệp Việt, sản phẩm Việt đóng vai trò "sếu đầu đàn" trong nền kinh tế với nguyên tắc ưu đãi dành cho người thắng cuộc.

Tập trung phát triển lĩnh vực nòng cốt

Trao đổi với Tuổi Trẻ, TS Nguyễn Đình Cung - nguyên viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương - cho rằng với 17 tập đoàn, tổng công ty hiện có, việc trước mắt là cần làm tốt nhiệm vụ kinh doanh vốn nhà nước tại các tập đoàn, tổng công ty. Cần tạo nền tảng để 17 tập đoàn, tổng công ty phát triển, cần để cho các công ty tự phát triển lên, sau đó cần kích thích gì mới đưa ra khuyến khích, ưu đãi phát triển.

Trong khi đó, ông Nguyễn Quang Đồng - viện trưởng Viện Nghiên cứu chính sách và phát triển truyền thông - nêu quan điểm trong 3 lĩnh vực viễn thông, năng lượng, công nghiệp quốc phòng (tương ứng với chức năng của MobiFone, EVN và Viettel) mà Bộ Kế hoạch và đầu tư đã đưa ra thì việc ưu tiên phát triển quốc phòng có thể phù hợp.

Hai doanh nghiệp còn lại trong lĩnh vực năng lượng, viễn thông cần cân nhắc vì chúng ta đã có bài học kinh doanh của doanh nghiệp nhà nước (DNNN) từ hơn 10 năm trước. Bài học đó là dù ưu tiên thế nào thì DNNN vẫn có thể không hiệu quả. Nguyên tắc là có cạnh tranh thì doanh nghiệp mới phát triển được. "Vì vậy, đề án cần bảo đảm nguyên tắc cạnh tranh để các tập đoàn, tổng công ty phải vượt lên chính mình" - ông Đồng nhấn mạnh.

Đứng đầu, làm chủ chuỗi cung ứng Việt

Nhiều chuyên gia kinh tế cùng chung quan điểm rằng việc xây dựng đề án chưa toát lên được thông điệp, mục tiêu đặt ra và có thể bị hiểu lầm thành việc Nhà nước tiếp tục tạo ra cơ chế để hỗ trợ đặc biệt cho một số doanh nghiệp để tạo nên "sếu đầu đàn".

Thêm nữa, bối cảnh hiện tại đã thay đổi, những yếu tố đặc thù không còn nên phải tính toán kỹ hơn khi tạo lập cơ chế cho tập đoàn, tổng công ty. Ví dụ Trung Quốc đã có những tập đoàn dẫn dắt nền kinh tế như Alibaba là tư nhân hoàn toàn, đó cũng là gợi ý để chúng ta phát triển "sếu đầu đàn".

Theo ông Hồ Sỹ Hùng - phó chủ tịch Ủy ban Quản lý vốn nhà nước, doanh nghiệp dẫn dắt ngành, lĩnh vực hay "sếu đầu đàn" hiện nay có nhiều quan điểm khác nhau. Nhưng nếu chỉ vì doanh nghiệp đang chiếm thị phần lớn, phát triển lên để đóng vai trò dẫn dắt là không phù hợp với cơ chế thị trường. Cần xây dựng cơ chế khuyến khích các doanh nghiệp đi tiên phong vào những lĩnh vực phù hợp, cần thiết, đúng mong muốn.

Ông Hùng khuyến nghị đề án cần hướng tới xây dựng một nền tảng, cơ chế thuận lợi để các DNNN tự phát triển được, đi vào các lĩnh vực tiên phong, lĩnh vực mới, đi đầu về công nghệ với vai trò mở đường cho phát triển.

Trong khi đó, ông Nguyễn Đức Kiên - tổ trưởng Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng - chia sẻ hiện có nhiều xu thế phát triển, vấn đề là chúng ta chọn xu thế phát triển nào. Các nước phát triển như G7, G20, bốn con rồng châu Á, họ đều xây dựng những doanh nghiệp nòng cốt. Sau khi có doanh nghiệp nòng cốt, có trụ phát triển rồi họ mới quay ra phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đến nay Việt Nam chưa có trụ phát triển nên việc chọn doanh nghiệp nòng cốt, dẫn dắt phát triển là tất yếu, ông Kiên thừa nhận.

Cũng theo ông Kiên, DNNN bao giờ cũng phải đi trước, mở đường và chịu rủi ro trong việc tạo lập thị trường. Ví dụ thị trường chứng khoán hiện nay sôi động được như vậy là hoàn toàn do DNNN đứng ra làm, Nhà nước đứng ra tổ chức doanh nghiệp chứng khoán, tạo lập thị trường chứng khoán và thoái vốn khỏi các công ty chứng khoán. 

Đến bây giờ, Nhà nước không còn nắm vốn tại công ty chứng khoán nào nữa mà để hoàn toàn cho thị trường điều tiết. Đây là một thành công trong xây dựng thị trường.

Nhưng việc chọn doanh nghiệp nào, chọn ai phụ thuộc hai yếu tố là chủ quan người chủ và thị trường. Vấn đề đặt ra, theo ông Kiên, là ngoài 3 doanh nghiệp được chọn, các doanh nghiệp khác có quy mô đủ lớn trong cùng lĩnh vực có được hưởng cơ chế ưu đãi? Cần thiết lập cơ chế ưu đãi người thắng được tất, doanh nghiệp nào tạo ra được thị trường thì được hưởng ưu đãi phát triển, ông Kiên khuyến nghị. 

Từ đó, ông Kiên thẳng thắn nêu ý kiến: Bộ Kế hoạch và đầu tư không phải cơ quan chủ sở hữu nên cần thoát khỏi áo cũ. Cần tham mưu cho Chính phủ hướng tới kế hoạch phát triển doanh nghiệp Việt, sản phẩm Việt chứ không phải là DNNN Việt.

Số lượng "sếu đầu đàn" có thể là 1, 3, 5 hay 10 không quan trọng. Chẳng hạn trong ngành năng lượng, trong lĩnh vực sản xuất điện nếu doanh nghiệp nào ngoài đầu tư nhà máy phát điện đầu tư thêm linh kiện, tuôcbin phát điện nên được hỗ trợ. Như vậy chúng ta sẽ tìm được người thắng cuối cùng, từng bước nội địa hóa các ngành sản xuất trong nước. 

Các ưu đãi thuế, phí của Chính phủ sẽ được doanh nghiệp đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D). Như vậy "sếu đầu đàn" sẽ xuất hiện trong những ngành kinh tế mũi nhọn quốc gia.

Ông Đồng chia sẻ thêm mọi nền kinh tế đều cần doanh nghiệp dẫn dắt nhưng điều kiện tạo ra doanh nghiệp dẫn dắt rất quan trọng. Ví dụ nước Mỹ tạo ra cơ chế tự do cạnh tranh hoàn toàn để có được những "sếu đầu đàn" như Apple, Microsoft, Intel... 

Mô hình độc quyền hoàn toàn chỉ có Hàn Quốc làm được khi các nền kinh tế còn đóng cửa và chưa có các hiệp định thương mại tự do, họ có thể đóng cửa thị trường trong nước để tạo lợi thế cho một vài tập đoàn trong nước trên con đường trở thành "sếu đầu đàn".

Một chuyên gia đến từ Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương cho hay đề án được Bộ Kế hoạch và đầu tư xây dựng tập trung vào một vài lĩnh vực phát triển nòng cốt, có khả năng tác động lan tỏa, tạo ra sức cạnh tranh cho ngành, doanh nghiệp khác chứ không phải tạo ra các tập đoàn chi phối ngành, lĩnh vực. 

Việc lựa chọn những ngành công nghiệp quốc phòng, chuyển đổi số, năng lượng là ngành Việt Nam có thế mạnh. "Dẫn dắt không phải chi phối mà là tạo nền tảng, tạo cơ sở hạ tầng để ngành kinh tế khác phát triển. Phát triển khu vực DNNN quy mô lớn thì phát triển phải là nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực của Nhà nước đang đầu tư chứ không phải là nâng cao thị phần của DNNN" - vị này nói.

Nguồn: tuoitre.vn 


THEO DÕI CHÚNG TÔI TRÊN: FACEBOOK | TELEGRAM | TWITTER | YOUTUBE
Bài viết liên quan