Vitalik Buterin đề xuất DeFi dựa trên quyền chọn thay liquidations, CDPs

Vitalik Buterin đề xuất xây dựng lại các tài sản tổng hợp trong DeFi dựa trên hợp đồng quyền chọn thay vì mô hình nợ và thanh lý.

Hướng tiếp cận này nhằm giảm phụ thuộc vào giá oracle theo thời gian thực, vốn là điểm yếu của nhiều mô hình stablecoin thuật toán và hợp đồng tương lai vĩnh cửu hiện nay.

Vitalik muốn thay mô hình CDP bằng quyền chọn

Đề xuất mới của Vitalik Buterin nhắm tới cách xây dựng tài sản tổng hợp trong DeFi không còn dựa vào khoản vay thế chấp và thanh lý cưỡng bức. Thay vì khóa ETH để vay ra một tài sản mô phỏng USD rồi bị thanh lý khi tài sản thế chấp giảm giá, người dùng sẽ dùng hợp đồng quyền chọn để tạo mức tiếp xúc mong muốn với giá trị mục tiêu.

Trong mô hình hiện tại, hệ thống chỉ hoạt động ổn nếu oracle giá phản ứng đúng và đủ nhanh khi thị trường biến động mạnh. Theo cách ông mô tả, đây là nơi dễ phát sinh rủi ro nhất vì một lỗi cập nhật hoặc một cú sốc giá có thể kích hoạt thanh lý hàng loạt.

Điểm khác của mô hình mới là oracle không cần chạy theo thị trường theo thời gian thực

Với thiết kế dựa trên quyền chọn, oracle chỉ cần xác định giá tại thời điểm đáo hạn, thay vì phải liên tục theo dõi từng biến động trong ngày. Cách làm này mở ra không gian cho cơ chế xác minh chậm hơn nhưng chắc hơn, thay vì phụ thuộc vào một nhóm nhỏ tác nhân tự động phản ứng tức thì với giá.

Vitalik cho rằng mô hình thanh lý hiện nay thiếu cơ chế giải quyết tranh chấp và gần như không có chỗ cho xử lý chậm nhưng an toàn. Ông xem đây là nhược điểm lớn của những hệ thống cần phản ứng tức thời trong môi trường biến động mạnh.

Trước đó, ông cũng từng đề cập đến việc dùng “median-of-3 independent sources” làm cơ chế tất toán bắt buộc cho prediction market, sau một vụ một trader của Polymarket bị cáo buộc kiếm 34.000 USD bằng cách thao túng cảm biến thời tiết ở Paris bằng máy sấy tóc. Ông gọi oracle nguồn đơn là rủi ro tập trung không chấp nhận được với các thị trường có quy mô lớn.

Cách người dùng giữ trạng thái synthetic dollar sẽ thay đổi

Trong mô hình được đề xuất, trách nhiệm cân bằng vị thế không còn nằm chủ yếu ở giao thức mà chuyển sang người dùng. Người muốn nắm giữ mức tiếp xúc với USD sẽ mua các token P ở trạng thái deep in-the-money, với mức giá thực hiện thấp hơn nhiều so với giá ETH hiện tại, rồi điều chỉnh dần sang các quyền chọn có strike thấp hơn khi giá ETH di chuyển.

Vitalik mô tả sự khác biệt này như một đường cong điều chỉnh thay vì một cú sập đột ngột. Với tài sản tổng hợp dựa trên thanh lý, vị thế có thể bị buộc thoát nhanh trong điều kiện xấu; còn với mô hình quyền chọn, mức lệch khỏi mục tiêu sẽ tăng dần, giúp người dùng chủ động quyết định thời điểm và cách điều chỉnh.

Đề xuất cũng thừa nhận cấu trúc này giống với scalar prediction markets, một dạng đã tồn tại và được giao dịch trong nhiều năm. Nếu cùng chia sẻ hạ tầng oracle và cơ chế tất toán, tài sản tổng hợp và prediction market có thể dùng chung một lớp bảo mật thay vì vận hành tách rời.

Tác động rộng hơn với DeFi và prediction market

Đề xuất này phù hợp với quan điểm gần đây của Vitalik rằng prediction market nên phục vụ các nhu cầu phòng hộ thực tế hơn là chỉ tập trung vào cược giá crypto ngắn hạn hay cá cược thể thao để tạo doanh thu. Ông từng nói thị trường này đang có xu hướng lệch sang một mô hình “không lành mạnh”, và cho rằng hướng đi dài hạn nên là hedging tổng quát.

Nếu các công cụ trong prediction market và tài sản tổng hợp DeFi có thể dùng chung oracle cùng lớp tất toán, người dùng có thể phòng hộ các rổ chi phí hoặc nhu cầu thực tế tốt hơn thay vì chỉ theo dõi một mức neo USD đơn lẻ. Dù vậy, hiện chưa rõ giao thức nào sẽ triển khai mô hình này trên quy mô lớn.

Tổng kết

Đề xuất của Vitalik là một nỗ lực chuyển DeFi synthetic assets từ mô hình thanh lý gấp sang cơ chế quyền chọn với oracle chậm hơn nhưng an toàn hơn. Ý tưởng này có thể làm giảm điểm yếu về thanh lý và mở đường cho việc chia sẻ hạ tầng giữa DeFi và prediction market.