Vitalik Buterin: Mạng xã hội phi tập trung sẽ trở lại năm 2026

Vitalik Buterin cho biết sẽ “trở lại hoàn toàn” với mạng xã hội phi tập trung vào năm 2026, vì một xã hội tốt hơn cần công cụ truyền thông đại chúng ưu tiên lợi ích dài hạn của người dùng thay vì tối đa hóa tương tác ngắn hạn.

Quan điểm này nhấn mạnh vai trò của cạnh tranh và hạ tầng dữ liệu dùng chung trong việc giảm phụ thuộc vào các nền tảng tập trung. Buterin cũng chia sẻ thói quen đăng và đọc bài trên các lớp giao diện đa nền tảng, như một bước thực hành hướng tới “web có chủ quyền”.

Buterin đặt mục tiêu quay lại hoàn toàn với mạng xã hội phi tập trung vào năm 2026

Buterin nói ông dự định “trở lại hoàn toàn” với decentralized social vào năm 2026 và cho rằng truyền thông đại chúng cần giúp người dùng đạt lợi ích dài hạn, thay vì tối đa hóa tương tác ngắn hạn.

Ông lập luận một xã hội tốt hơn đòi hỏi công cụ truyền thông tốt hơn: làm nổi bật thông tin và lập luận tốt, đồng thời giúp mọi người tìm được điểm đồng thuận. Theo Buterin, không có “mẹo” đơn giản để giải quyết các vấn đề của mạng xã hội, nhưng tăng cạnh tranh là điểm khởi đầu quan trọng.

Trong cách tiếp cận của ông, phi tập trung giúp tạo cạnh tranh vì có “lớp dữ liệu dùng chung”, cho phép bất kỳ ai cũng có thể xây dựng client (ứng dụng/ giao diện) của riêng mình trên cùng một nền dữ liệu. Điều này nhằm giảm hiệu ứng “khóa người dùng” vào một nền tảng duy nhất và mở đường cho nhiều mô hình trải nghiệm khác nhau.

Buterin cho biết từ đầu năm đến nay ông đã quay lại dùng mạng xã hội phi tập trung, và mọi bài đăng ông viết hoặc đọc trong năm đều ở firefly.social. Đây là nền tảng đa client, hỗ trợ đọc và đăng lên X, Bluesky, Farcaster và Lens.

Ông cũng lưu ý hoạt động của mình trên Bluesky bị giới hạn vì nền tảng này có trần 300 ký tự, không phù hợp với các bài viết dài. Chi tiết bài đăng liên quan xuất hiện tại liên kết này và bài gốc trên X tại đây.

Buterin muốn đăng nhiều hơn trên Lens và kêu gọi dành thời gian cho social phi tập trung

Buterin công bố kế hoạch đăng nhiều hơn trên Lens trong năm nay và kêu gọi mọi người dành thêm thời gian cho Lens, Farcaster và thế giới mạng xã hội phi tập trung.

Trong bài chia sẻ trên X, ông công bố kế hoạch tăng hoạt động với Lens, đồng thời nhấn mạnh ngành crypto cần vượt qua trạng thái “ai cũng tweet” trong một “chiến trường thông tin toàn cầu” duy nhất. Theo ông, Lens giống một “biên giới được mở lại”, nơi các dạng tương tác mới và tốt hơn có thể hình thành.

Buterin đánh giá cao vai trò quản trị Lens của đội ngũ Aave cho đến thời điểm hiện tại, và nói ông tò mò về hướng phát triển của Lens trong năm tới. Ông cũng cho rằng đội ngũ Aave sắp tiếp quản có những người thực sự quan tâm tới khía cạnh “xã hội”, thậm chí từng tìm cách đăng “tweet mã hóa” từ trước khi không gian social phi tập trung tồn tại rõ ràng.

Theo Buterin, các mạng xã hội phi tập trung nên được vận hành bởi những người thật sự tin vào mục tiêu xã hội và ưu tiên giải bài toán xã hội. Ông đối lập điều này với mô hình mà ông gọi là “corposlop”, thay vì một “Hayekian info-utopia”.

“Corposlop” là mô hình mạng xã hội mồi phẫn nộ và tối đa hóa tương tác ngắn hạn

Buterin mô tả “corposlop” là mạng xã hội tối ưu hóa phẫn nộ, dopamine và các chiến thuật tăng tương tác ngắn hạn, thường đánh đổi bằng giá trị dài hạn và sự thỏa mãn của người dùng.

Trong một bài giải thích trước đó trên Farcaster, ông nêu rõ “corposlop” còn gắn với việc thu thập dữ liệu hàng loạt không cần thiết, quản lý dữ liệu cẩu thả (thậm chí bán cho bên thứ ba). Theo ông, kết quả là một kiểu đồng dạng “vô hồn”, chạy theo xu hướng, vừa tệ vừa nguy hại.

Ông cho rằng “corposlop” trộn giữa năng lực tối ưu hóa của doanh nghiệp và “hào quang đáng kính” đến từ thương hiệu đánh bóng. Tuy nhiên, nó lại khuyến khích hành vi ngược với sự đáng kính, vì đó là thứ tối đa hóa lợi nhuận. Buterin nói ông đồng ý khoảng 60% các nhận định này, nhưng nhấn mạnh cần phân biệt “Sovereign Web” với “open web”.

“Hãy có chủ quyền. Từ chối corposlop. Tin vào somETHing.”
– Vitalik Buterin, đồng sáng lập Ethereum (Farcaster)

Sovereign Web nhấn mạnh quyền kiểm soát, riêng tư và ứng dụng “local-first”

Buterin cho rằng “Sovereign Web” bao gồm các ứng dụng bảo vệ riêng tư và “local-first”, nơi người dùng kiểm soát nội dung và công cụ tài chính giúp tăng trưởng tài sản một cách có trách nhiệm.

Ông lấy ví dụ các Bitcoin maximalists đã sớm chống lại ICO, token ngoài Bitcoin và các ứng dụng tài chính tùy tiện để giữ mạng lưới “có chủ quyền”. Theo Buterin, nỗi sợ corposlop của họ là có cơ sở, nhưng cách làm đôi khi hạn chế người dùng.

Ở chiều ngược lại, định nghĩa “chủ quyền số” mà ông mô tả tập trung vào chống thao túng khiến người dùng bị “điều khiển” bởi doanh nghiệp, đồng thời bảo vệ quyền riêng tư. Trong cách nhìn này, web có chủ quyền không chạy theo lợi nhuận tức thời mà bám vào mong muốn dài hạn của con người: giá trị, quyền tự quyết và giảm động cơ thao túng hành vi.

Những câu hỏi thường gặp

Vitalik Buterin nói gì về kế hoạch quay lại decentralized social?

Ông cho biết dự định “trở lại hoàn toàn” với mạng xã hội phi tập trung vào năm 2026, vì xã hội tốt hơn cần công cụ truyền thông đại chúng ưu tiên lợi ích dài hạn và chất lượng thông tin.

Buterin đang dùng nền tảng nào để đăng và đọc bài?

Ông nói mọi bài đăng ông viết hoặc đọc trong năm nay đều trên firefly.social, một nền tảng đa client có thể đọc/đăng lên X, Bluesky, Farcaster và Lens.

Tại sao Buterin khuyến khích dùng Lens và Farcaster?

Ông kêu gọi dành nhiều thời gian hơn cho Lens, Farcaster và social phi tập trung để thoát khỏi việc mọi người tập trung tweet trong một “chiến trường thông tin” toàn cầu duy nhất, đồng thời mở ra các hình thức tương tác mới.

“Corposlop” theo Buterin nghĩa là gì?

Ông mô tả đó là mô hình mạng xã hội tối đa hóa phẫn nộ, dopamine và tương tác ngắn hạn, kèm thu thập dữ liệu hàng loạt, làm suy giảm giá trị dài hạn và sự thỏa mãn của người dùng.

Sovereign Web khác gì so với mô hình mạng xã hội doanh nghiệp?

Theo Buterin, Sovereign Web ưu tiên quyền tự quyết: ứng dụng bảo vệ riêng tư, local-first, cho người dùng kiểm soát nội dung và giảm thao túng, thay vì tối ưu lợi nhuận tức thời.