Vitalik Buterin nhấn mạnh Ethereum phải trung lập và không cần xin phép ở cấp độ giao thức, còn việc ông công khai chê bai một ứng dụng không phải là “kiểm duyệt” và không ảnh hưởng quyền của bất kỳ ai khi dùng blockchain.
Tranh luận bùng lên sau khi ông dùng thuật ngữ “corposlop” để mô tả các sản phẩm chạy theo xu hướng và tối ưu vì lợi ích doanh nghiệp. Từ đó, Buterin làm rõ ranh giới giữa tự do ngôn luận, quyền chỉ trích và nguyên tắc chống kiểm duyệt của một giao thức phi tập trung.
- Buterin nói việc ông chê một ứng dụng là “corposlop” không đồng nghĩa với kiểm duyệt hay ngăn người khác xây dựng.
- Người dùng không cần đồng ý với quan điểm cá nhân của ông để dùng Ethereum, vì giao thức hoạt động ngoài ý thức hệ của cá nhân.
- Giao thức cần trung lập ở cấp độ code, nhưng builder có thể và nên thể hiện nguyên tắc văn hóa, chính trị của mình.
Buterin khẳng định chỉ trích không phải là kiểm duyệt trên Ethereum
Buterin cho rằng gọi một ứng dụng là “corposlop” chỉ là lời phê bình, không phải hành vi kiểm duyệt, vì ông không có quyền “tắt” dự án và cũng không thể ngăn ai dùng Ethereum.
Trong trao đổi công khai, ông nêu rõ mặt “đi kèm” của tự do ngôn luận: mỗi người không được phép bịt miệng người khác, nhưng được quyền chỉ trích, giống như người khác có quyền chỉ trích lại ông.
Buterin nhấn mạnh bất đồng quan điểm với ông về bất kỳ chủ đề nào cũng không tác động đến khả năng truy cập blockchain của người dùng hay nhà phát triển. Theo ông, đó là hệ quả trực tiếp của tính mở của Ethereum.
“Nếu tôi nói ứng dụng của bạn là corposlop, tôi không ‘kiểm duyệt’ bạn… Tôi không tự do để đóng cửa bạn, nhưng tôi tự do để chỉ trích bạn, giống như bạn tự do chỉ trích tôi.”
– Vitalik Buterin, bài đăng trên X
Tranh luận bắt nguồn từ việc ông dùng thuật ngữ “corposlop” để mô tả các sản phẩm mà ông xem là chạy theo trào lưu và ưu tiên tối ưu hóa kiểu doanh nghiệp hơn là trao quyền cho người dùng.
Người dùng không cần đồng ý với Buterin để sử dụng Ethereum
Buterin nói bạn không phải đồng ý với ông về “corposlop”, giả định niềm tin, chính trị hay sở thích cá nhân để vẫn dùng Ethereum, vì giao thức được thiết kế để chống kiểm duyệt và cho phép mọi người phớt lờ quan điểm cá nhân.
Ông viết rằng người dùng có thể bỏ qua hoàn toàn ông, Ethereum Foundation, hoặc các nhóm phát triển client mà vẫn tương tác với Ethereum. Theo ông, “chống kiểm duyệt” có nghĩa là không có cá nhân hay tổ chức nào có thể áp đặt sự đồng thuận tư tưởng lên quyền sử dụng mạng.
Buterin cũng nhấn mạnh ông không đại diện cho toàn bộ hệ sinh thái. Ethereum là một giao thức phi tập trung và hoạt động tách khỏi hệ tư tưởng của bất kỳ cá nhân nào, nên không “vision” nào có thể phủ quyết hoặc loại trừ vision khác.
“Corposlop” là phê bình về tối ưu ngắn hạn thay vì lợi ích dài hạn
Buterin phản đối “corposlop” vì ông cho rằng nhiều nền tảng đang tối ưu cho tương tác ngắn hạn và khai thác doanh thu, thay vì hướng đến lợi ích dài hạn cho người dùng và đổi mới thực chất.
Ông nhiều lần cảnh báo về xu hướng sản phẩm bị “kéo” về mô hình dễ kiếm tiền, khiến chất lượng và mục tiêu ban đầu bị lệch. Theo lập luận của ông, điều này có thể làm suy yếu tinh thần xây dựng ứng dụng phục vụ người dùng trong crypto.
Trong các mục tiêu bị ông chỉ trích gần đây có prediction market mà ông cho rằng đang “quá hội tụ” vào một dạng “product market fit không lành mạnh”, tập trung vào cược giá tiền điện tử và cá cược thể thao hơn là khám phá thông tin có ý nghĩa. Ông đề cập quan điểm này trong liên kết bài đăng trên X.
Trung lập giao thức khác với trung lập của builder
Buterin phân biệt: giao thức phi tập trung phải trung lập và permissionless ở cấp độ code, nhưng những người xây dựng trên đó có thể lên tiếng về nguyên tắc văn hóa, chính trị, miễn là giao thức vẫn mở cho mọi người.
Theo ông, sự trung lập cần được “khóa” ở tầng giao thức để đảm bảo quyền tiếp cận bình đẳng. Tuy nhiên, ở tầng ứng dụng và cộng đồng builder, ông cho rằng việc thể hiện giá trị và lập trường là điều tự nhiên, thậm chí cần thiết để hướng đến “kết quả tốt hơn”.
Ông phê phán xu hướng “giả vờ trung lập” trong môi trường doanh nghiệp hiện đại, nơi nhiều tổ chức tránh bày tỏ nguyên tắc nhưng vẫn đưa ra quyết định tác động lớn đến người dùng.
Buterin gợi ý xây dựng một “metaverse” lấy một số nguyên tắc làm đường cơ sở, lập luận rằng trân trọng các giá trị như tự do thường đòi hỏi lựa chọn công nghệ phản ánh các giá trị đó. Đồng thời, ông nhấn mạnh đây chỉ là một trong nhiều cách dùng Ethereum, và thiết kế của mạng đảm bảo không tầm nhìn nào có thể lấn át tầm nhìn khác.
Những câu hỏi thường gặp
Buterin gọi một ứng dụng là “corposlop” có phải là kiểm duyệt không?
Không. Theo Buterin, đó là lời chỉ trích trong phạm vi tự do ngôn luận, không phải hành động ngăn cản dự án hoạt động hay cấm người dùng truy cập Ethereum.
Vì sao người dùng không cần đồng ý với quan điểm của Buterin để dùng Ethereum?
Vì Ethereum là giao thức phi tập trung và chống kiểm duyệt; quan điểm cá nhân của ông không ảnh hưởng quyền sử dụng mạng. Người dùng có thể phớt lờ ông, Ethereum Foundation, hoặc các nhóm client.
Buterin phản đối “corposlop” vì lý do gì?
Ông cho rằng nhiều sản phẩm tối ưu cho tương tác ngắn hạn và khai thác doanh thu thay vì lợi ích dài hạn cho người dùng và đổi mới thực chất, làm hệ sinh thái lệch khỏi mục tiêu ban đầu.
Trung lập giao thức và trung lập của builder khác nhau thế nào?
Buterin nói giao thức phải trung lập và permissionless ở cấp độ code, nhưng builder có thể thể hiện nguyên tắc văn hóa, chính trị của mình khi xây ứng dụng, miễn là không làm mất tính mở của giao thức.
