Vitalik Buterin cho rằng cần định nghĩa lại vai trò của các L2 trên Ethereum, vì L1 đang tự mở rộng mạnh và tiến độ L2 lên “stage 2” diễn ra chậm hơn kỳ vọng.
Tranh luận về mức độ “cần thiết” của Ethereum L2 xuất hiện khi phí trên L1 đang thấp và giới hạn gas được dự báo tăng mạnh vào năm 2026, khiến mô hình xem L2 như “mảnh ghép mở rộng bắt buộc” trở nên kém thuyết phục.
- Vitalik nhận định tầm nhìn ban đầu coi L2 như “branded shards” không còn phù hợp khi L1 tự scale.
- L2 nên được nhìn như một “phổ lựa chọn”, từ gắn kết chặt với Ethereum đến liên kết lỏng hơn theo nhu cầu người dùng.
- L2 muốn tập trung vào scaling cần tạo giá trị vượt quá những gì L1 mở rộng sẽ cung cấp, đồng thời tăng interop phù hợp.
Ethereum L1 đang tự mở rộng làm thay đổi vai trò của L2
Khi Ethereum mainnet (L1) tiếp tục mở rộng, phí thấp và gas limit được dự báo tăng mạnh vào năm 2026, L2 không còn cần được coi là “mảnh shard thương hiệu” để mở rộng Ethereum như kỳ vọng ban đầu.
Vitalik Buterin nêu hai thực tế khiến cuộc thảo luận về “độ liên quan” của L2 trở nên cấp bách. Thứ nhất, tiến độ các L2 lên stage 2 (và ở mức thứ yếu là khả năng tương tác, interop) “chậm hơn và khó hơn nhiều” so với dự tính ban đầu. Thứ hai, bản thân L1 đang scale, phí rất thấp và giới hạn gas được dự báo sẽ tăng đáng kể vào năm 2026 (giờ Việt Nam không được nêu cụ thể trong bài đăng).
Trong bối cảnh đó, Vitalik cho rằng tầm nhìn cũ về L2 và vai trò của chúng “không còn hợp lý”, vì nền tảng giả định ban đầu là L1 cần L2 để mở rộng như các “shard mang thương hiệu” đang yếu đi. Khi năng lực L1 tăng, phần “giá trị cốt lõi” mà L2 từng được kỳ vọng mang lại chỉ bằng scale thuần túy sẽ bị tái đánh giá.
Vitalik: Đừng xem L2 như “branded shards” của Ethereum
Vitalik đề xuất ngừng coi L2 là “branded shards” của Ethereum và thay vào đó xem L2 như một phổ mô hình, với mức độ gắn kết và trách nhiệm khác nhau đối với hệ sinh thái.
Trong bài đăng trên X, Vitalik nhấn mạnh: “L1 không cần L2 để làm ‘branded shards’, vì L1 tự nó đang scale. Và L2 không thể hoặc không muốn thỏa các thuộc tính mà một ‘branded shard’ thực sự cần có.” Theo logic này, việc gán cho mọi L2 cùng một địa vị xã hội và “nghĩa vụ” như phần mở rộng chính thức của L1 có thể tạo kỳ vọng sai.
Ông cũng nói Ethereum đang mở rộng trực tiếp trên L1, với kế hoạch tăng giới hạn gas lớn trong năm nay và các năm tiếp theo. Từ góc nhìn vận hành mạng lưới, điều này làm giảm áp lực phải “đẩy mọi thứ lên L2” chỉ để giảm phí, đồng thời mở ra không gian để L2 tập trung vào các giá trị khác, như trải nghiệm ứng dụng, tùy biến, hoặc mô hình bảo mật/khả dụng dữ liệu khác nhau.
L2 nên được nhìn như một “phổ lựa chọn” thay vì nhãn mở rộng chính thức
L2 có thể nằm trên một phổ: một số được Ethereum bảo mật mạnh, số khác liên kết lỏng hơn; người dùng có thể chọn theo nhu cầu thay vì mặc định coi mọi L2 là phần mở rộng chính thức của L1.
Vitalik gợi ý tái định vị L2 theo hướng đa dạng mô hình. Một nhóm L2 có thể tìm cách “được bảo mật mạnh bởi Ethereum”, trong khi nhóm khác có thể có mối liên hệ lỏng hơn với mạng lưới, và người dùng lựa chọn dựa trên yêu cầu về chi phí, độ tin cậy, UX, mức chấp nhận rủi ro và mục tiêu ứng dụng.
Hệ quả là tiêu chí đánh giá L2 không nên chỉ xoay quanh “giúp Ethereum scale”, mà là L2 bổ sung điều gì mới. Điều này cũng giúp giải thích vì sao các yêu cầu như stage 2 hoặc interop tối đa có thể không đồng đều giữa các L2: mỗi L2 có thiết kế, phạm vi sản phẩm và ràng buộc kỹ thuật khác nhau.
Lời khuyên của Vitalik cho các L2: tạo giá trị vượt ngoài scaling
Vitalik khuyến nghị L2 không chỉ “mở rộng L1”, mà cần tìm giá trị mới để bổ sung; nếu vẫn tập trung scaling, L2 phải đẩy mức scale đến cực hạn, đồng thời ưu tiên chuẩn bảo mật tối thiểu và interop phù hợp.
Vitalik cho rằng các L2 cần tập trung vào việc “thêm giá trị” thay vì chỉ đóng vai trò lớp mở rộng. Với các L2 muốn tiếp tục định vị chủ yếu là scaling, ông nói họ sẽ phải đưa scaling “đến cực hạn”, vượt quá mức mà ngay cả một L1 đã mở rộng cũng muốn đảm nhiệm.
Một hướng khác là đảm bảo tối thiểu ở stage 1, đặc biệt nếu L2 “đang làm việc” với ETH hoặc các tài sản khác được phát hành trên Ethereum. Ngoài ra, Vitalik đề cập hỗ trợ khả năng tương tác tối đa với Ethereum (interop), dù ông thừa nhận mức độ interop sẽ khác nhau giữa từng L2.
Ông kết luận rằng lựa chọn xây dựng thuộc về từng L2, và nhấn mạnh thông điệp không nên chỉ “kéo dài L1” mà phải tạo cái mới: Vitalik viết rằng mỗi L2 nên tự quyết họ muốn xây gì, “đừng chỉ ‘mở rộng L1’, hãy tìm thứ gì mới để thêm vào”.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao Vitalik nói tầm nhìn ban đầu của Ethereum L2 không còn phù hợp?
Vì theo ông, tiến độ L2 lên stage 2 diễn ra chậm và khó hơn dự kiến, trong khi Ethereum L1 lại đang tự mở rộng với phí thấp và giới hạn gas được dự báo tăng mạnh vào năm 2026, khiến việc coi L2 như “branded shards” không còn hợp lý.
Vitalik muốn cộng đồng nhìn L2 theo cách nào?
Ông đề xuất coi L2 như một “phổ” mô hình: có L2 được Ethereum bảo mật mạnh và có L2 liên kết lỏng hơn. Người dùng sẽ chọn L2 theo nhu cầu, thay vì mặc định mọi L2 là phần mở rộng chính thức của L1.
Vitalik khuyên các L2 nên tập trung vào điều gì ngoài scaling?
Ông khuyến nghị L2 nên tạo giá trị mới thay vì chỉ “mở rộng L1”. Nếu vẫn chọn scaling là trọng tâm, L2 cần đẩy mức scale đến cực hạn; đồng thời cân nhắc tiêu chuẩn tối thiểu như stage 1 khi xử lý ETH hoặc tài sản phát hành trên Ethereum và tối ưu interop phù hợp.
