Nhà vô địch AI Hàn Quốc bị phát hiện dùng mã Trung Quốc

Nỗ lực của Hàn Quốc nhằm xây dựng hệ thống AI “thuần nội địa” đang gặp tranh cãi khi hơn một nửa số công ty vào chung kết bị phát hiện dùng một phần công nghệ hoặc mã nguồn từ nước ngoài trong bài dự thi.

Vụ việc diễn ra đúng lúc Seoul tăng mạnh ngân sách và đầu tư cho AI để nâng sức cạnh tranh kinh tế và giảm phụ thuộc vào các hệ thống AI Mỹ, Trung Quốc. Tranh luận hiện tập trung vào ranh giới giữa “chủ quyền công nghệ” và việc tận dụng phần mềm nguồn mở phổ biến toàn cầu.

Hàn Quốc đặt cược lớn vào AI để tăng năng lực cạnh tranh

Quốc hội Hàn Quốc đã phê duyệt ngân sách 2026 ở mức 727,9 nghìn tỷ won, đồng thời Tổng thống Lee Jae Myung tăng đầu tư liên quan AI lên 10,1 nghìn tỷ won. Chính phủ coi AI là nền tảng cho năng lực cạnh tranh kinh tế tương lai.

Chiến lược này nhấn mạnh mục tiêu phát triển “AI chủ quyền”, tức xây dựng năng lực AI trong nước để giảm phụ thuộc vào các nền tảng đang chi phối thị trường toàn cầu. Hàn Quốc có lợi thế về ngành chip, hệ sinh thái phần mềm và hậu thuẫn chính sách mạnh.

Tuy nhiên, tranh cãi trong một cuộc thi AI cấp quốc gia cho thấy khoảng cách giữa tham vọng độc lập công nghệ và thực tế phát triển mô hình AI hiện đại, vốn thường dựa vào thư viện, công cụ và mã nguồn mở được dùng rộng rãi.

Cuộc thi AI “thuần công nghệ Hàn Quốc” đang gặp trở ngại lớn

Trong 5 công ty vào vòng chung kết, có 3 công ty bị phát hiện sử dụng ít nhất một phần mã nguồn liên quan tới các hệ thống AI phát triển ở nước khác, bao gồm Trung Quốc, làm dấy lên nghi vấn về tính “thuần nội địa”.

Cuộc thi khởi động từ tháng 6 năm ngoái và kéo dài 3 năm, đặt mục tiêu xây dựng mô hình AI chỉ dựa trên công nghệ do Hàn Quốc phát triển. Trọng tâm là giảm phụ thuộc vào hệ thống AI từ Mỹ và Trung Quốc.

Các doanh nghiệp liên quan lập luận rằng việc phớt lờ hoàn toàn công nghệ hiện có và “làm lại từ đầu” sẽ không thực tế trong môi trường cạnh tranh cao. Ở chiều ngược lại, nhiều ý kiến cho rằng đưa công cụ nước ngoài vào có thể tạo rủi ro an ninh và làm lệch mục tiêu “AI chủ quyền”.

Yêu cầu “tự viết mọi dòng code” bị cho là không thực tế

Một số chuyên gia cho rằng cấm hoàn toàn phần mềm nguồn mở sẽ khiến đội thi bỏ lỡ nguồn lợi ích kỹ thuật khổng lồ, vì hệ sinh thái AI hiện đại được xây dựng dựa trên các khối công cụ dùng chung.

Gu-Yeon Wei, giảng viên kỹ thuật điện tại Đại học Harvard và có hiểu biết về cuộc thi, nhận định việc yêu cầu mọi dòng mã phải hoàn toàn “in-house” là không thực tế.

“Nếu từ bỏ phần mềm nguồn mở, bạn đang bỏ lại một lượng lợi ích khổng lồ.”
– Gu-Yeon Wei, giảng viên Kỹ thuật Điện, Đại học Harvard

Cuộc thi đặt mục tiêu chọn 2 nhà vô địch nội địa vào năm 2027

Cuộc thi được thiết kế để chọn 2 đội thắng cuộc vào năm 2027, với yêu cầu hiệu năng đạt tối thiểu 95% so với các mô hình AI hàng đầu từ những công ty như OpenAI hoặc Google.

Các đội thắng sẽ nhận hỗ trợ của chính phủ cho thu thập dữ liệu và tuyển dụng nhân lực, đồng thời được tiếp cận chip tính toán do chính phủ mua, phục vụ nhu cầu huấn luyện và vận hành AI.

Upstage, Naver và SK Telecom bị nêu tên vì thành phần “ngoại nhập”

Tranh cãi bùng lên xoay quanh Upstage khi có cáo buộc mô hình giống một hệ thống nguồn mở từ Zhipu AI (Trung Quốc) và một số thông báo bản quyền vẫn xuất hiện trong mã.

Ko Suk-hyun, người điều hành Sionic AI, cho rằng việc một mô hình bị nghi “tinh chỉnh từ bản sao” của mô hình Trung Quốc tham gia dự án dùng tiền thuế là điều đáng tiếc. Ông đăng quan điểm trên LinkedIn.

Upstage phản hồi bằng một phiên xác minh trực tiếp, công bố hồ sơ phát triển để chứng minh mô hình được xây dựng và huấn luyện từ đầu bằng kỹ thuật riêng. Tuy vậy, công ty thừa nhận phần mã suy luận (inference) có chứa các thành phần nguồn mở đến từ Zhipu AI, vốn được nhiều nhà phát triển toàn cầu sử dụng. Sau đó Ko Suk-hyun đã xin lỗi.

Sau đó, sự chú ý chuyển sang Naver với cáo buộc bộ mã hoá hình ảnh và âm thanh (encoders) giống sản phẩm từ Alibaba (Trung Quốc) và OpenAI, tức thành phần chuyển đổi hình ảnh/âm thanh sang định dạng máy đọc được.

SK Telecom cũng đối mặt câu hỏi tương tự khi mã suy luận bị cho là giống với DeepSeek, một công ty Trung Quốc khác. Naver thừa nhận dùng encoder bên ngoài nhưng cho rằng đây là lựa chọn chuẩn hoá hợp lý, trong khi nhấn mạnh “động cơ lõi” huấn luyện do đội ngũ tự phát triển. SK Telecom đưa lập luận tương tự về nền tảng mô hình độc lập.

Quy chế chưa rõ ràng về nguồn mở khiến tranh cãi khó hạ nhiệt

Quy định cuộc thi được cho là chưa nêu rõ thí sinh có được dùng mã nguồn mở từ các công ty nước ngoài hay không, khiến việc đánh giá “thuần nội địa” trở nên mơ hồ.

Bộ Khoa học Hàn Quốc, đơn vị vận hành cuộc thi, chưa đưa ra hướng dẫn mới kể từ khi tranh cãi nổ ra. Bộ trưởng Khoa học Bae Kyung-hoon cho biết ông hoan nghênh tranh luận sôi nổi, coi đây là tín hiệu tích cực cho tương lai AI Hàn Quốc.

“Khi theo dõi các tranh luận công nghệ đang khuấy động ngành AI của chúng ta, tôi thực sự thấy một tương lai tươi sáng cho AI Hàn Quốc.”
– Bae Kyung-hoon, Bộ trưởng Khoa học Hàn Quốc

Những câu hỏi thường gặp

Vì sao Hàn Quốc muốn xây dựng AI “chủ quyền”?

Mục tiêu là giảm phụ thuộc vào hệ thống AI nước ngoài đang chi phối thị trường, đồng thời củng cố năng lực cạnh tranh kinh tế và các cân nhắc liên quan an ninh quốc gia.

Cuộc thi AI quốc gia của Hàn Quốc yêu cầu gì đối với đội thắng?

Cuộc thi hướng tới chọn 2 đội thắng vào năm 2027 và yêu cầu mô hình đạt hiệu năng tối thiểu bằng 95% so với các mô hình AI hàng đầu từ các công ty như OpenAI hoặc Google.

Những công ty nào bị nêu tên trong tranh cãi dùng công nghệ nước ngoài?

Tranh cãi tập trung vào Upstage, Naver và SK Telecom, với các cáo buộc liên quan việc sử dụng một phần mã nguồn hoặc thành phần như encoder, inference code có nét tương đồng hay xuất xứ từ hệ sinh thái AI nước ngoài.

Vì sao việc cấm dùng nguồn mở lại gây tranh luận?

Một bên cho rằng cấm nguồn mở làm chậm tiến độ và kém thực tế vì hệ sinh thái AI dựa nhiều vào công cụ dùng chung; bên còn lại lo ngại rủi ro an ninh và cho rằng điều đó đi ngược mục tiêu “AI thuần nội địa”.