Mỹ cho rằng Trung Quốc có động cơ lớn để thúc ép Iran mở lại eo biển Hormuz, trong bối cảnh tuyến vận chuyển dầu này đang bị gián đoạn và ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung từ Trung Đông.
Phát biểu của Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho thấy căng thẳng quanh Hormuz không chỉ là vấn đề địa chính trị mà còn liên quan trực tiếp đến chuỗi cung ứng năng lượng của Trung Quốc, nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới. Diễn biến này cũng được đặt cạnh các cuộc trao đổi Mỹ-Trung về năng lượng và AI tại Bắc Kinh.
- Mỹ cho rằng Trung Quốc có lợi ích trực tiếp trong việc giữ eo biển Hormuz mở.
- Khoảng 10% dầu thô nhập khẩu của Trung Quốc năm 2024 đến từ Iran, và hơn 50% tổng nhập khẩu đến từ Trung Đông.
- Mỹ nói nguồn cung dầu và khí từ Mỹ, gồm Alaska, có thể trở thành lựa chọn thay thế ổn định hơn.
Trung Quốc được xem là bên có nhiều động cơ nhất để muốn Hormuz mở lại
Scott Bessent nói Trung Quốc có nhiều lợi ích hơn Mỹ trong việc giữ eo biển Hormuz thông suốt, vì nước này mua lượng lớn dầu thô từ Trung Đông và gần như toàn bộ dầu Iran xuất khẩu đều đi vào thị trường Trung Quốc.
Ông cho biết Bắc Kinh có thể sẽ phải gây sức ép với Tehran “ở hậu trường” để tuyến vận chuyển này được mở lại. Theo ông, đây không chỉ là chuyện logistics mà là vấn đề an ninh chuỗi cung ứng năng lượng của Trung Quốc.
Trong năm 2024, Trung Quốc là nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới. Khoảng 10% lượng dầu thô nhập khẩu của nước này đến từ Iran, trong khi hơn 50% tổng nhập khẩu đến từ Trung Đông, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ.
Hormuz bị gián đoạn đang làm căng thêm bài toán dầu mỏ của Iran
Bessent nói các tàu chở dầu đang mắc kẹt ở cả hai phía của eo biển, khiến Iran gặp vấn đề về lưu trữ dầu trên biển và có thể phải giảm sản lượng.
Ông cho biết các hình ảnh vệ tinh cho thấy tình trạng này đang diễn ra. Nếu tàu không thể ra vào để bốc dỡ hàng, Iran sẽ khó duy trì nhịp xuất khẩu như bình thường.
Ông cũng nhấn mạnh rằng khi nguồn chứa nổi không còn đủ và tàu không di chuyển được, áp lực sẽ dồn lên toàn bộ chuỗi dầu mỏ: Iran khó xuất hàng, còn các khách mua như Trung Quốc đối mặt rủi ro nguồn cung.
Mỹ muốn mở rộng vai trò cung ứng năng lượng để giảm phụ thuộc vào Trung Đông
Bessent nói Trung Quốc và nhiều nước khác có thể sẽ tìm cách đa dạng hóa khỏi Trung Đông để có nguồn năng lượng ổn định hơn.
Ông nhắc đến kế hoạch của Mỹ nhằm tăng xuất khẩu dầu và khí tự nhiên hóa lỏng từ Alaska, và mô tả đây là một điểm cung ứng hợp lý vì gần Trung Quốc hơn so với nhiều tuyến xuất khẩu khác của Mỹ.
Trong cuộc phỏng vấn trên CNBC, ông nói nhiều quốc gia sẽ tìm đến các nguồn cung ổn định hơn ngoài Trung Đông, và Mỹ là một lựa chọn tự nhiên trong bối cảnh đó.
Đàm phán Mỹ-Trung cũng đặt AI và Nvidia vào cùng một bàn thảo luận
Cuộc gặp tại Bắc Kinh giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình không chỉ xoay quanh năng lượng mà còn có chủ đề trí tuệ nhân tạo.
Các quan chức Mỹ và Trung Quốc đang bàn về các nguyên tắc kiểm soát đối với các mô hình AI tiên tiến, cũng như cách ngăn các nhóm tội phạm, khủng bố và các tác nhân phi nhà nước lợi dụng hệ thống mạnh nhất.
Bessent nói việc Mỹ giữ vị thế dẫn đầu AI so với Trung Quốc là “cực kỳ quan trọng”, đồng thời cho rằng không nên kìm hãm đổi mới trong quá trình xây dựng các tiêu chuẩn an toàn.
Ông cũng nói ông không biết gì về các tin đồn liên quan đến phê duyệt chip Nvidia H200, và đây là vấn đề thuộc thẩm quyền của Bộ Thương mại Mỹ chứ không phải Bộ Tài chính.
Tổng kết
Phát biểu của Bessent cho thấy Hormuz tiếp tục là điểm nghẽn năng lượng có sức ảnh hưởng vượt ra ngoài khu vực Trung Đông, đồng thời gắn với tính toán cung ứng dầu của Trung Quốc và chiến lược năng lượng của Mỹ.
