Đức gần như loại Palantir khỏi dự án cloud quân sự chủ lực vì lo ngại chủ quyền dữ liệu.
Phó đô đốc Thomas Daum, người đứng đầu mảng an ninh mạng và không gian thông tin của quân đội Đức, cho biết ông hiện không thấy khả năng dùng phần mềm Palantir trong dự án cloud riêng dành cho lực lượng vũ trang. Ông nêu các lo ngại về quyền kiểm soát dữ liệu và mô hình vận hành của công ty Mỹ này.
Vì sao Đức dè dặt với Palantir
Quân đội Đức đang xây dựng một hạ tầng cloud riêng để xử lý dữ liệu và phục vụ các ứng dụng AI. Đây được xem là một phần quan trọng của năng lực quốc phòng số. Tuy nhiên, Daum cho rằng việc để một doanh nghiệp tư nhân của Mỹ tham gia vận hành và tiếp cận cơ sở dữ liệu quốc gia của Đức là điều ông chưa thể chấp nhận vào lúc này.
Palantir hiện đã cung cấp nền tảng Maven cho NATO và một số nước thành viên. Daum cũng thừa nhận Đức đang sử dụng các đầu ra tình báo từ hệ thống này. Dù vậy, khác biệt nằm ở chỗ Đức muốn kiểm soát chặt hơn lớp hạ tầng cốt lõi của mình, thay vì phụ thuộc vào một nhà cung cấp bên ngoài.
Theo thông tin được công bố, Đức đã rút gọn danh sách còn ba ứng viên cho dự án. Hai công ty đặt trụ sở tại Đức, một công ty ở Pháp. Ba cái tên được nhắc tới là Almato, Orcrist và ChapsVision. Phần mềm của họ dự kiến được thử nghiệm trong mùa hè này và hợp đồng có thể được trao trước cuối năm.
Yếu tố chính trị cũng làm tăng sự thận trọng
Những băn khoăn của Berlin không chỉ nằm ở công nghệ. Palantir còn có hồ sơ chính trị gây tranh luận tại Đức. Bộ trưởng Quốc phòng Boris Pistorius trước đó từng lo ngại về việc Peter Thiel, đồng sáng lập Palantir, nắm cổ phần thiểu số tại hãng sản xuất drone của Đức là Stark Defense.
Hợp đồng liên quan chỉ được thông qua sau khi bộ quốc phòng nhận được bảo đảm rằng Thiel không có quyền điều hành công ty này. Chi tiết đó cho thấy các cơ quan Đức đang xem xét rất kỹ ranh giới giữa lợi ích công nghệ và quyền kiểm soát chiến lược.
Xu hướng rộng hơn: chủ quyền AI và dữ liệu
Lập trường của Đức xuất hiện trong lúc nhiều chính phủ tìm cách giảm phụ thuộc vào một số ít nhà cung cấp AI và các quốc gia đứng sau họ. Nghiên cứu của Stanford Institute for Human-Centered AI cho thấy các nước đang đẩy mạnh mục tiêu “chủ quyền AI”, tức tăng năng lực tự chủ về hạ tầng và dữ liệu.
Vương quốc Anh được cho là đã cam kết 500 triệu bảng cho một đơn vị AI có chủ quyền. Pháp và Brazil cũng đang xây dựng khung chính sách theo hướng tương tự. Trung Quốc là một trung tâm AI lớn khác và có vị thế sát với Mỹ trong cuộc đua này.
Ở chiều ngược lại, Washington được cho là đang cố gắng giảm tốc các nỗ lực tách khỏi công nghệ Mỹ. Một công điện của Bộ Ngoại giao Mỹ, ký bởi Ngoại trưởng Marco Rubio, đã yêu cầu các nhà ngoại giao vận động chống lại các luật chủ quyền dữ liệu ở nước ngoài. Văn bản này cho rằng những quy định như vậy có thể gây gián đoạn cho dịch vụ AI và cloud do doanh nghiệp Mỹ cung cấp. Công điện cũng nêu EU GDPR là gánh nặng không cần thiết.
Tác động với các hãng AI Mỹ và bài toán doanh thu
Quyết định của Đức diễn ra trong lúc nhiều công ty AI lớn của Mỹ đang chuẩn bị cho các kế hoạch niêm yết công khai nhưng vẫn chịu lỗ lớn. Reuters cho biết mảng AI của SpaceX chiếm 61% trong tổng chi phí vốn 20,74 tỷ USD của công ty trong năm 2025, đồng thời ghi nhận khoản lỗ hoạt động 6,4 tỷ USD.
Ba cái tên thường được nhắc tới như các ứng viên IPO lớn gồm SpaceX, OpenAI và Anthropic đều chưa kỳ vọng có lãi trước cuối thập kỷ này. Với nhóm doanh nghiệp như vậy, việc tiếp cận hợp đồng từ các chính phủ nước ngoài có ý nghĩa quan trọng trong việc mở rộng quy mô doanh thu.
Riêng OpenAI, áp lực tài chính được cho là vẫn lớn trước kế hoạch niêm yết sớm nhất vào quý IV năm nay. The Wall Street Journal cho biết công ty đã không đạt mục tiêu nội bộ về người dùng hoạt động hằng tuần và doanh thu ChatGPT hằng năm trong năm ngoái, sau khi Gemini của Google giành thêm thị phần. CFO Sarah Friar cũng được cho là đã cảnh báo nội bộ rằng công ty có thể gặp khó trong việc tài trợ cho các hợp đồng điện toán tương lai nếu tăng trưởng doanh thu không tăng tốc.
Nếu nhiều chính phủ tiếp tục ưu tiên nhà cung cấp trong nước hoặc tại châu Âu cho quốc phòng và hạ tầng trọng yếu, thị trường mà các công ty AI Mỹ đang kỳ vọng sẽ có nguy cơ thu hẹp trước khi kịp hình thành đầy đủ. Hiện chưa rõ Đức sẽ chốt phương án nào cuối cùng, nhưng dữ liệu hiện có cho thấy Palantir đang ở thế bất lợi trong cuộc đua này.
Tổng kết
Lập trường của Đức cho thấy yếu tố chủ quyền dữ liệu đang trở thành tiêu chí quan trọng trong các hợp đồng công nghệ quốc phòng. Với Palantir, rào cản không chỉ là năng lực kỹ thuật mà còn là câu hỏi về quyền kiểm soát và mức độ phụ thuộc vào nhà cung cấp Mỹ. Với các hãng AI Mỹ nói chung, diễn biến này phản ánh một thị trường quốc tế đang phân mảnh hơn, nơi doanh thu từ chính phủ không còn dễ tiếp cận như trước.
