Ba ngân hàng trung ương lớn đã đồng loạt chuyển sang thắt chặt chỉ trong vài ngày, với ECB và BoJ cùng tăng lãi suất, còn RBA giữ nguyên sau ba lần tăng trước đó trong năm.
Diễn biến này phản ánh cú sốc giá năng lượng từ xung đột Iran đã bắt đầu đi vào lạm phát, trong khi môi trường tiền rẻ từng hỗ trợ tài sản rủi ro đang chấm dứt.
- ECB, BoJ và RBA đều điều chỉnh chính sách trong cùng một tuần, nhưng theo các hướng khác nhau.
- Cú sốc năng lượng và gián đoạn vận chuyển được xem là nguyên nhân chính phía sau áp lực lạm phát.
- Thị trường crypto và cổ phiếu đang phản ứng với việc chu kỳ nới lỏng toàn cầu đã yếu đi rõ rệt.
ECB tăng lãi suất lần đầu từ tháng 9/2023
ECB là ngân hàng trung ương đầu tiên trong ba bên hành động, khi nâng lãi suất tiền gửi thêm 25 điểm cơ bản lên 2,25% vào ngày 11/6.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh lạm phát khu vực đồng euro ở mức 3,2% trong tháng 5 và giá năng lượng tăng 10,9% so với cùng kỳ năm trước. Đây là tín hiệu cho thấy áp lực giá đã vượt khỏi phạm vi có thể bỏ qua.
BoJ nâng lãi suất lên 1% và có một phiếu chống
BoJ tăng lãi suất chính sách thêm 25 điểm cơ bản lên 1% vào ngày 16/6, mức cao nhất kể từ năm 1995, với tỷ lệ biểu quyết 7-1.
Thành viên duy nhất phản đối là Toichiro Asada. Cuộc họp cũng diễn ra khi Thống đốc Kazuo Ueda vắng mặt vì nhập viện, còn Phó Thống đốc Ryozo Himino chủ trì thay.
Đây được xem là bước tiếp tục của quá trình bình thường hóa chính sách tiền tệ tại Nhật Bản. Sau quyết định này, đồng yên tăng ngắn hạn rồi hạ bớt đà tăng khi thị trường cho rằng mức tăng chưa đủ mạnh để đảo chiều xu hướng.
RBA giữ nguyên sau ba lần tăng trong năm 2026
RBA không tăng thêm trong cuộc họp ngày 16/6, nhưng mức giữ nguyên này đi kèm với việc ngân hàng đã tăng lãi suất ba lần trước đó trong năm 2026.
Lãi suất của RBA hiện ở mức 4,35%, tăng từ 3,60%, trong khi ngân hàng này đã hạ dự báo tăng trưởng năm 2026 xuống 1,3%. Áp lực đến từ giá nhiên liệu và hàng hóa bị đẩy lên bởi xung đột ở Trung Đông.
Chu kỳ nới lỏng toàn cầu đã suy yếu
Chu kỳ cắt giảm lãi suất từng hỗ trợ tài sản rủi ro trong phần lớn năm 2025 và 2026 gần như đã kết thúc.
Ba quyết định gần nhau cho thấy các ngân hàng trung ương đang phản ứng với lạm phát đã hình thành trong hệ thống, thay vì chỉ nhìn vào triển vọng của quý tới. Tác động từ chi phí năng lượng, vận chuyển và tỷ giá thường cần nhiều tháng mới đi hết qua nền kinh tế.
Thị trường crypto và cổ phiếu đang định giá lại môi trường tiền tệ
Với crypto và cổ phiếu, điểm đáng chú ý là thanh khoản rẻ không còn là lực đỡ như trước. Lợi suất ngắn hạn đang đi lên trên nhiều thị trường, trong khi tâm lý rủi ro đã yếu đi rõ rệt.
Nasdaq giảm 4,18% vào ngày 4/6, KOSPI giảm 8,3% vào ngày 8/6 và kích hoạt cơ chế ngắt mạch. Chỉ số Crypto Fear and Greed ở mức 12 vào ngày 6/6, còn các quỹ ETF Bitcoin spot ghi nhận 13 phiên rút ròng liên tiếp, làm bốc hơi hơn 4 tỷ USD kể từ giữa tháng 5.
Fed là biến số tiếp theo của tuần tới
Fed sẽ họp vào tuần tới và đây là phép thử tiếp theo cho xu hướng thắt chặt toàn cầu.
Nếu Fed giữ nguyên, chênh lệch chính sách với ECB và BoJ sẽ vẫn là điểm đáng theo dõi. Nếu Fed tăng lãi suất, tín hiệu về một bước ngoặt thắt chặt đồng bộ sẽ rõ hơn. Dù theo kịch bản nào, giai đoạn tiền rẻ từng hỗ trợ đà phục hồi của năm 2025 đã không còn nguyên vẹn.
Tổng kết
Ba quyết định trong một tuần cho thấy áp lực lạm phát từ cú sốc năng lượng đang chi phối chính sách tiền tệ, trong khi thị trường tài sản rủi ro phải thích nghi với bối cảnh ít thanh khoản hơn.
