Liên minh châu Âu đã mở quy trình đấu thầu tối đa 7 “siêu nhà máy” AI nhằm huy động hơn 30 tỷ euro đầu tư công và tư, đồng thời mở rộng năng lực tính toán cho các doanh nghiệp phát triển mô hình AI tiên tiến.
Brussels muốn giảm sự phụ thuộc vào dịch vụ đám mây của các công ty Mỹ trong lúc năng lực điện toán trở thành một trong những điểm nghẽn lớn nhất của ngành AI.
- Chương trình có thể hỗ trợ tối đa 7 cơ sở AI, gồm 4 cơ sở quy mô vừa và 3 cơ sở quy mô lớn.
- Khoản đầu tư dự kiến gồm 10 tỷ euro từ nguồn công và 20 tỷ euro từ khu vực tư nhân.
- Hạn nộp hồ sơ là ngày 12 tháng 11 năm 2026, còn các dự án được chọn dự kiến bắt đầu hoạt động sau khoảng 18 tháng kể từ khi ký hợp đồng.
EU mở đấu thầu xây dựng các siêu nhà máy AI
Chương trình siêu nhà máy AI của EU là quy trình lựa chọn dự án xây dựng các trung tâm điện toán quy mô lớn để huấn luyện và vận hành các mô hình AI tiên tiến.
Sáng kiến này thuộc kế hoạch AI Continent của Ủy ban châu Âu, hướng tới việc hình thành năng lực điện toán AI có chủ quyền trong khu vực.
EU hiện đã thiết lập 19 nhà máy AI kết nối với các siêu máy tính công. Các siêu nhà máy mới sẽ bổ sung những cơ sở điện toán lớn hơn do khu vực tư nhân dẫn dắt, đồng thời hỗ trợ phát triển AI trong các khung pháp lý và quản trị dữ liệu hiện hành của châu Âu.
Định hướng này phù hợp với Kế hoạch phối hợp của EU về trí tuệ nhân tạo, vốn nhằm kết nối nguồn đầu tư của các quốc gia thành viên thay vì để từng nước triển khai riêng lẻ.
Năng lực điện toán là điểm nghẽn chính của AI tại châu Âu
Năng lực điện toán là hạn chế lớn đối với AI tại châu Âu, khi các mô hình tiên tiến cần những cụm máy tính có hàng chục nghìn bộ xử lý tăng tốc để huấn luyện.
Một quan chức cấp cao của Ủy ban châu Âu mô tả tình trạng hiện tại là cơ sở hạ tầng đã bị “bão hòa về nhu cầu”. Nhận định này cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở nguồn nhân lực nghiên cứu mà còn ở khả năng tiếp cận phần cứng và công suất tính toán.
Theo AI Index 2026 của Đại học Stanford, lợi thế trong phát triển AI tiên phong ngày càng nghiêng về những tổ chức có đủ ngân sách để xây dựng và vận hành các cụm GPU lớn. Báo cáo cũng ghi nhận xu hướng các quốc gia xem hạ tầng AI là tài sản chiến lược, tương tự chất bán dẫn, năng lượng và dữ liệu.
| Hạng mục | Dữ liệu |
|---|---|
| Số siêu nhà máy tối đa | 7 cơ sở |
| Cơ sở quy mô vừa | Tối đa 4 cơ sở, mỗi cơ sở từ 25.000 đến 75.000 bộ xử lý AI |
| Cơ sở quy mô lớn | Tối đa 3 cơ sở, có thể vượt 100.000 bộ xử lý AI mỗi cơ sở |
| Công suất mục tiêu mỗi cơ sở lớn | Tối đa 100.000 bộ xử lý AI tiên tiến |
| Hỗ trợ từ EU và chính phủ các nước | Từ 1 tỷ đến 2 tỷ euro tùy dự án |
Các cơ sở dự kiến kết hợp bộ xử lý AI tiên tiến với mạng lưới tốc độ cao, phần mềm đám mây, nguồn điện ổn định và hệ thống làm mát phục vụ những mô hình có quy mô lớn.
Cơ chế huy động 30 tỷ euro đầu tư
Cơ chế tài chính của chương trình dùng vốn công để thu hút thêm đầu tư tư nhân vào các dự án hạ tầng AI trọng yếu.
| Nguồn vốn hoặc giới hạn | Giá trị dự kiến |
|---|---|
| Nguồn vốn quốc gia và EU | 10 tỷ euro |
| Vốn tư nhân được kỳ vọng huy động | 20 tỷ euro |
| Tổng vốn dự kiến | Hơn 30 tỷ euro |
| Giới hạn tài trợ công thông thường | 35% chi phí dự án |
Một phần nguồn vốn vẫn phụ thuộc vào các cuộc đàm phán ngân sách sắp tới của EU. EuroHPC JU sẽ quản lý quy trình lựa chọn cạnh tranh, tiếp nối cách tiếp cận dùng tài chính công để kích thích đầu tư tư nhân vào công nghệ chiến lược.
Gói thầu được chia thành hai nhóm: nhóm hỗ trợ tối đa 4 siêu nhà máy quy mô vừa và nhóm hỗ trợ tối đa 3 cơ sở lớn. Đức, Italy, Hy Lạp, Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha nằm trong số các quốc gia quan tâm đến việc vận hành những cơ sở lớn.
Hạ tầng riêng chưa loại bỏ phụ thuộc vào chip nước ngoài
Việc xây dựng trung tâm điện toán riêng không thể tự giải quyết sự phụ thuộc của châu Âu vào các nhà sản xuất chất bán dẫn nước ngoài.
Sau thỏa thuận thương mại EU-Mỹ đạt được vào tháng 7 năm 2026, Ủy ban châu Âu đã ký các thư bày tỏ ý định với AMD, Nvidia và Qualcomm nhằm tăng khả năng tiếp cận phần cứng cho các dự án siêu nhà máy.
Cạnh tranh giữa nhiều nhà cung cấp có thể mở rộng lựa chọn phần cứng trong các đợt nâng cấp sau này. Tuy nhiên, các cơ sở AI cũng cần nguồn điện đáng tin cậy, công suất lưới điện phù hợp và hệ thống làm mát hiệu quả.
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, các trung tâm dữ liệu AI đang góp phần làm tăng nhu cầu điện toàn cầu. Vì vậy, năng lực xử lý chỉ là một phần trong yêu cầu hạ tầng của các dự án này.
Lịch trình lựa chọn và triển khai dự án
EU sẽ tiếp nhận hồ sơ đến ngày 12 tháng 11 năm 2026, công bố kết quả đánh giá dự kiến vào đầu năm 2027 và kỳ vọng các dự án bắt đầu vận hành sau khoảng 18 tháng kể từ khi ký hợp đồng.
| Mốc triển khai | Thời điểm |
|---|---|
| Hạn nộp hồ sơ | 12 tháng 11 năm 2026 |
| Công bố kết quả dự kiến | Đầu năm 2027 |
| Bắt đầu vận hành | Khoảng 18 tháng sau khi ký hợp đồng |
Henna Virkkunen, Phó Chủ tịch Điều hành Ủy ban châu Âu phụ trách chủ quyền công nghệ, an ninh và dân chủ, gọi việc khởi động chương trình là “một cột mốc” đối với tham vọng AI của EU.
EU kỳ vọng các cơ sở này không chỉ mở rộng công suất đám mây mà còn hỗ trợ triển khai AI trong sản xuất, y tế, giao thông và dịch vụ công. Tuy vậy, mức độ ứng dụng AI giữa các nền kinh tế châu Âu vẫn không đồng đều, nên khoản đầu tư mới chỉ giải quyết một phần bài toán cạnh tranh kinh tế.
Tổng kết
Chương trình siêu nhà máy AI trị giá hơn 30 tỷ euro cho thấy EU đang ưu tiên xây dựng năng lực điện toán trong nước, nhưng hiệu quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào nguồn vốn, chip, điện năng, hệ thống làm mát và tiến độ triển khai.
