IMF cảnh báo rủi ro mới với kinh tế Nhật Bản do căng thẳng Trung Đông, nhưng vẫn khuyến nghị Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) tiếp tục tăng lãi suất theo lộ trình thận trọng.
Diễn biến giá dầu, áp lực nhập khẩu và đồng yen suy yếu đang làm bài toán lạm phát của Nhật Bản phức tạp hơn. Thị trường vì thế theo sát tín hiệu chính sách của BOJ và cả khả năng can thiệp tỷ giá từ nhà chức trách khi yen tiến gần các mốc nhạy cảm.
- IMF nhận định chiến sự Trung Đông tạo “rủi ro mới đáng kể” cho triển vọng Nhật Bản nhưng vẫn ủng hộ BOJ tăng lãi suất dần về mức trung tính.
- Thị trường định giá khoảng 70% khả năng BOJ tăng lãi suất vào tháng 4 khi giá dầu, chi phí nhập khẩu và yen yếu tiếp tục đẩy áp lực giá.
- Eo biển Hormuz bắt đầu có tàu “thân thiện” được qua lại; một tàu LNG liên quan đến Nhật đã vượt eo biển, song vẫn còn nhiều tàu Nhật bị kẹt trong khu vực.
IMF nói gì về lãi suất và triển vọng kinh tế Nhật Bản?
IMF cho rằng BOJ nên tiếp tục nâng lãi suất một cách dần dần, linh hoạt, truyền thông rõ ràng và phụ thuộc dữ liệu, dù rủi ro từ chiến sự Trung Đông đang gia tăng đối với triển vọng kinh tế Nhật Bản.
Trong tuyên bố công bố tại Washington sau đợt tham vấn chính sách với Nhật Bản, IMF nêu xung đột ở Trung Đông tạo ra “rủi ro mới đáng kể” cho triển vọng. Tuy vậy, tổ chức này đánh giá rủi ro đối với tăng trưởng và lạm phát nhìn chung cân bằng.
IMF dự báo lạm phát sẽ hội tụ về mục tiêu 2% của BOJ vào năm 2027. Hội đồng điều hành IMF cũng nhận xét Nhật Bản thể hiện “khả năng chống chịu kinh tế mạnh” trước các cú sốc toàn cầu và đồng thuận rằng BOJ đang rút dần nới lỏng tiền tệ một cách phù hợp.
Tuyên bố của IMF nhấn mạnh tỷ giá thả nổi linh hoạt vẫn quan trọng như một bộ phận hấp thụ cú sốc đáng tin cậy. IMF cũng nêu định hướng tăng lãi suất hướng tới mức “trung tính” khi lạm phát lõi tiếp tục tiến về mục tiêu.
Vì sao thị trường vẫn kỳ vọng BOJ tăng lãi suất sớm?
Thị trường kỳ vọng BOJ có thể hành động ngay trong tháng 4 do giá dầu tăng, chi phí nhập khẩu cao hơn và đồng yen yếu duy trì áp lực lạm phát, khiến quá trình “bình thường hóa” chính sách tiền tệ được chú ý hơn.
BOJ đã kết thúc gói kích thích lớn vào năm 2024 và nâng lãi suất nhiều lần kể từ đó, bao gồm tháng 12, dựa trên quan điểm Nhật Bản đang tiến gần mục tiêu lạm phát 2% theo hướng bền vững.
Ngân hàng trung ương Nhật Bản cũng phát tín hiệu sẵn sàng tăng lãi suất tiếp vì lạm phát cơ bản được kỳ vọng đạt 2% trong giai đoạn từ nửa sau năm tài khóa 2026 đến năm tài khóa 2027 (năm tài khóa Nhật bắt đầu từ tháng 4).
Sau chuỗi thông điệp mang tính “diều hâu”, thị trường đã định giá khoảng 70% khả năng tăng lãi suất vào tháng 4. Động lực trong ngắn hạn đến từ giá năng lượng và tác động lan tỏa lên mặt bằng giá, trong bối cảnh tiền lương tăng đều qua nhiều năm.
Đồng yen yếu và rủi ro can thiệp tỷ giá tác động ra sao?
Đồng yen giảm về gần mốc 160 yen đổi 1 USD đang khiến thị trường cảnh giác với rủi ro can thiệp từ phía Nhật Bản, đồng thời làm tăng áp lực nhập khẩu, có thể ảnh hưởng đến kỳ vọng lạm phát.
Trước biến động tỷ giá, Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama đưa ra cảnh báo mới đối với các vị thế bán yen và nói Nhật Bản sẵn sàng hành động trước các diễn biến mang tính đầu cơ trên thị trường tiền tệ.
“Chúng tôi sẵn sàng sử dụng mọi biện pháp sẵn có, trong khuôn khổ pháp lý, dù là truyền thống hay phi truyền thống.”
– Satsuki Katayama, phát biểu trên một chương trình trực tuyến tối thứ Sáu
Eo biển Hormuz mở lại có chọn lọc: điều gì đang diễn ra?
Dữ liệu vận tải cho thấy một số tàu đã qua lại eo biển Hormuz từ thứ Năm, phản ánh chính sách của Iran cho phép các tàu mà họ coi là “thân thiện” được đi qua, trong khi thị trường hàng hóa theo dõi sát nhịp khôi phục lưu thông.
Eo biển Hormuz là tuyến đường cho khoảng 1/5 dòng chảy dầu và LNG toàn cầu. Iran từng đóng eo biển sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel vào cuối tháng 2 làm xung đột leo thang, sau đó nói sẽ cho phép các tàu không có liên hệ với Mỹ hoặc Israel đi qua.
Dữ liệu ghi nhận từ thứ Năm có ba tàu chở dầu do Oman vận hành, một tàu container thuộc sở hữu Pháp, và một tàu chở khí do Nhật sở hữu đã băng qua eo biển. Theo dõi hàng hải cũng cho thấy một số tàu lớn do Oman Shipping Management vận hành rời Vịnh vào thứ Năm.
Các bên tham gia thị trường theo dõi dấu hiệu lưu thông trở lại vì trước đó từng có giai đoạn tàu vượt phong tỏa, nhưng sau đó hoạt động lại rơi vào tình trạng tê liệt hoàn toàn nhiều ngày. Một tàu container thuộc sở hữu CMA CGM của Pháp đi qua vào thứ Năm; trước khi vào vùng biển Iran, tàu đổi điểm đến AIS thành “Owner France”.
Tín hiệu AIS của các tàu dường như biến mất trong lúc vượt eo biển, cho thấy khả năng họ tắt bộ phát đáp trong quá trình qua lại. Oman, bên từng làm trung gian đàm phán Iran–Mỹ trước các cuộc tấn công, đã chỉ trích các cuộc không kích khi đàm phán vẫn đang diễn ra.
Ngày thứ Sáu, Mitsui O.S.K. Lines cho biết tàu chở LNG Sohar LNG (đồng sở hữu) đã vượt eo biển, trở thành tàu có liên quan tới Nhật đầu tiên và cũng là tàu LNG đầu tiên làm được việc này kể từ khi xung đột bắt đầu. Cùng ngày, Bộ Giao thông Nhật Bản ghi nhận khoảng 45 tàu do công ty Nhật sở hữu hoặc vận hành vẫn bị mắc kẹt trong khu vực.
Một tàu LPG thuộc Mitsui, Green Sanvi, rời Vịnh qua vùng biển lãnh thổ Iran và phát tín hiệu điểm đến “India ship India crew”. Một tàu chở khí cỡ lớn treo cờ Panama, Danisa, cũng đi tuyến tương tự và hướng tới Trung Quốc.
Tổng kết
IMF nhìn nhận rủi ro mới từ Trung Đông có thể làm triển vọng kinh tế Nhật Bản khó đoán hơn, nhưng vẫn ủng hộ BOJ tăng lãi suất dần về mức trung tính theo dữ liệu. Thị trường sẽ tiếp tục theo dõi xác suất tăng lãi suất trong tháng 4, biến động đồng yen gần mốc 160 yen/USD và diễn biến lưu thông qua eo biển Hormuz vì tác động trực tiếp tới giá năng lượng và lạm phát.
