Iran bác bỏ khả năng gặp phái đoàn Mỹ tại Pakistan dù Washington vẫn cử đặc phái viên tới Islamabad
Iran đã phủ nhận việc các quan chức nước này sẽ gặp đại diện đàm phán của Mỹ tại Pakistan vào cuối tuần, bất chấp việc Nhà Trắng cho biết đang cử hai nhân vật cấp cao tới Islamabad. Diễn biến này cho thấy hai bên vẫn đang bất đồng ngay cả về hình thức đối thoại, chứ chưa chỉ riêng nội dung thương lượng.
Tuyên bố phủ nhận được đưa ra sau cuộc gặp giữa Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi và Tư lệnh quân đội Pakistan Asim Munir hôm thứ Bảy. Trong khi phía Mỹ nói về “đàm phán trực tiếp”, Tehran khẳng định chưa có cuộc gặp nào được sắp xếp và nếu có trao đổi thì quan điểm của Iran sẽ được chuyển qua Pakistan.
- Iran bác bỏ khả năng gặp trực tiếp phái đoàn Mỹ tại Pakistan.
- Nhà Trắng nói đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner sẽ tới Islamabad để trao đổi với phía Iran.
- Căng thẳng vẫn xoay quanh eo biển Hormuz, các biện pháp phong tỏa và áp lực trừng phạt năng lượng lên Iran.
Hai bên nói khác nhau về chính cuộc gặp
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei nói vào tối thứ Sáu rằng “không có cuộc gặp nào được lên kế hoạch giữa Iran và Mỹ”, đồng thời cho biết các quan điểm của Iran sẽ được chuyển cho Pakistan. Một quan chức cấp cao của Iran cũng khẳng định nước này không có kế hoạch ngồi xuống với đoàn Mỹ.
Ở chiều ngược lại, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói trên Fox News rằng đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner sẽ tới Pakistan vào sáng thứ Bảy để tham gia “đối thoại trực tiếp” với đại diện Iran. Bà cũng nói phía Iran đã chủ động liên hệ sau khi Tổng thống Donald Trump yêu cầu họ làm vậy.
Karoline Leavitt cho biết ông Trump cử hai đặc phái viên tới Islamabad để “nghe họ nói gì” và hy vọng chuyến đi có thể thúc đẩy hai bên tiến gần hơn tới một thỏa thuận. Phó tổng thống JD Vance không tham gia chuyến đi cuối tuần này; ông từng dẫn đầu nhóm đàm phán Mỹ gặp phía Iran tại Islamabad hai tuần trước, nhưng vòng đó không đạt được thỏa thuận.
Pakistan được dùng như kênh trung gian
Phía Mỹ mô tả cuộc trao đổi lần này là có sự trung gian của Pakistan, nghĩa là Islamabad được đặt ở vị trí chuyển tải thông điệp giữa hai bên. Cách diễn giải đó khác với lập trường công khai của Tehran, vốn nhấn mạnh rằng chưa có cuộc gặp trực tiếp nào được xác nhận.
Ông Abbas Araghchi trước đó đã nói ông bắt đầu chuyến công du mà ông gọi là “đúng thời điểm” tới Islamabad, Muscat và Moscow. Ông cho biết mục tiêu là phối hợp với các đối tác về những vấn đề song phương và các diễn biến khu vực.
Tổng thống Trump sau đó nói với Reuters rằng Iran sẽ “đưa ra một đề xuất”, nhưng ông không biết cụ thể đề xuất đó là gì và nói thêm rằng “chúng ta sẽ phải chờ xem”.
Áp lực vẫn tập trung vào Hormuz và dầu mỏ
Điểm nóng lớn nhất hiện vẫn là eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển dầu then chốt trong khu vực. Lưu lượng tàu qua khu vực này đã chậm lại đáng kể sau các lời đe dọa từ Iran và việc Mỹ áp đặt phong tỏa hải quân từ tuần trước.
Ông Trump nói với Reuters rằng Mỹ sẽ không dỡ phong tỏa các cảng của Iran cho tới khi có thỏa thuận. Đồng thời, Bộ Tài chính Mỹ cho biết Washington sẽ không gia hạn một miễn trừ tạm thời cho phép bên mua tiếp nhận lượng dầu Iran đã ở trên biển.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói Mỹ đang giữ phong tỏa và “không có dầu nào đi ra”. Ông cũng cho rằng trong hai đến ba ngày tới, Iran có thể phải bắt đầu ngừng hoạt động sản xuất, điều mà ông mô tả là rất bất lợi cho các mỏ dầu của nước này.
Ông Bessent còn cho biết Mỹ không có kế hoạch gia hạn một miễn trừ tương tự đối với dầu và sản phẩm dầu của Nga đã ở trên biển.
Washington mở rộng sức ép trừng phạt
Trong một động thái khác, Mỹ đã trừng phạt Hengli Petrochemical (Dalian) Refinery Co., Ltd., một nhà máy lọc dầu tư nhân tại Trung Quốc, vì mua sản phẩm dầu từ Iran. Doanh nghiệp này có liên hệ với Hengli Petrochemical (600346[.]SS).
Bộ Tài chính Mỹ cho biết các nhà máy lọc dầu tư nhân kiểu “teapot” ở Trung Quốc vẫn là khách mua quan trọng đối với nền kinh tế dầu mỏ của Iran và nói Hengli đã mua lượng lớn dầu thô cùng sản phẩm dầu mỏ có giá trị lên tới hàng tỷ USD.
Căng thẳng hiện tại cũng tạo thêm áp lực lên thỏa thuận ngừng bắn được công bố ngày 7 tháng 4. Thỏa thuận này vốn đã mong manh sau khi ông Trump cảnh báo rằng “toàn bộ nền văn minh” của Iran sẽ “chết” nếu không đạt được thỏa thuận.
Quan điểm của Mỹ về vai trò của châu Âu và châu Á
Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth nói việc giữ cho Hormuz mở không nên chỉ là trách nhiệm của riêng Mỹ. Ông nhắc lại quan điểm của ông Trump rằng châu Âu chưa làm đủ, đồng thời nói rằng châu Âu và châu Á đã hưởng lợi từ sự bảo vệ của Mỹ suốt nhiều thập kỷ và “thời kỳ đi nhờ đã qua”.
Phát biểu này cho thấy Washington đang gắn vấn đề an ninh hàng hải với chia sẻ gánh nặng giữa các đồng minh và đối tác, trong khi cuộc đối đầu với Iran tiếp tục lan sang lĩnh vực năng lượng, vận tải biển và trừng phạt thứ cấp.
Tổng kết
Điểm đáng chú ý nhất lúc này không chỉ là khả năng đàm phán giữa Mỹ và Iran, mà còn là việc hai bên chưa thống nhất được cả cách mô tả về cuộc gặp. Trong khi Washington nói về đối thoại trực tiếp, Tehran phủ nhận có kế hoạch gặp mặt và nhấn mạnh vai trò trung gian của Pakistan.
Song song với đó, áp lực thực địa vẫn tăng lên qua phong tỏa ở Hormuz, các biện pháp siết dầu mỏ và lệnh trừng phạt mới. Chừng nào các bước đi này chưa được nới lỏng hoặc gắn với một thỏa thuận rõ ràng, căng thẳng vẫn có nguy cơ tiếp tục lan sang thị trường năng lượng và các tuyến vận tải khu vực.
