Iran đang áp dụng hạn mức chỉ khoảng 12 tàu/ngày được đi qua eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn 2 tuần, kèm yêu cầu tàu phải phối hợp với IRGC và chốt phí trước.
Diễn biến này đáng chú ý vì Hormuz là tuyến hàng hải then chốt, và các điều kiện đi kèm như giấy phép, phí cầu đường cùng phương thức thanh toán có thể làm tăng bất định cho vận tải biển và tâm lý thị trường rộng hơn, bao gồm cả crypto.
- Iran nêu kế hoạch chỉ cho khoảng 12 tàu/ngày qua eo Hormuz trong giai đoạn ngừng bắn 2 tuần, theo các điều khoản qua trung gian.
- Trung gian Pakistan nói tàu phải phối hợp với IRGC; phí phải thống nhất trước và được cho là yêu cầu thanh toán bằng tiền mã hóa hoặc nhân dân tệ.
- Trên thị trường, nhà giao dịch tiếp tục đặt cược theo “TACO trade”; sau khi Trump tạm dừng kế hoạch không kích, crypto và chứng khoán tăng còn dầu giảm.
Iran đang áp điều kiện gì với tàu qua eo biển Hormuz?
Trong thời gian ngừng bắn 2 tuần, Iran được cho là chỉ cho khoảng 12 tàu mỗi ngày qua eo biển Hormuz và yêu cầu tàu phối hợp với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) trước khi đi qua.
Các trung gian Pakistan cho biết tàu phải điều phối với IRGC trước khi vượt qua tuyến đường biển này. Điều đó đồng nghĩa việc đi lại không còn dựa chủ yếu vào lịch trình thương mại, mà phụ thuộc thêm vào quy trình “xin phép” và phê duyệt.
Trước đó, các nhà môi giới tàu và bên trung gian nói rằng điều khoản phí phải được chốt trước, không phải khi tàu đến nơi. Thông tin này cũng đề cập tiền phí phải thanh toán bằng tiền mã hóa hoặc nhân dân tệ Trung Quốc.
Vì sao lưu lượng tàu có thể bị siết chặt trong thực tế?
Trong giai đoạn xung đột, Iran được mô tả là đã kiểm soát thực tế việc qua lại bằng cách tấn công các tàu cố đi qua mà không có sự cho phép.
Một số kênh truyền thông liên quan tới Iran còn làm căng thẳng tăng thêm khi đưa ra thông điệp rằng eo biển Hormuz đã bị đóng. Press TV nói Hormuz đã đóng cửa, trong khi trước đó hãng thông tấn nhà nước Fars viết rằng lưu lượng tàu chở dầu qua eo biển đã bị dừng.
Cùng thời điểm, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cáo buộc Mỹ đã phá vỡ thỏa thuận 2 tuần. Trên mạng xã hội, ông viết: “Sự ngờ vực lịch sử sâu sắc của chúng tôi đối với Hoa Kỳ bắt nguồn từ việc nước này liên tục vi phạm mọi hình thức cam kết, một mô thức đáng tiếc vừa một lần nữa lặp lại.”
“Sự ngờ vực lịch sử sâu sắc của chúng tôi đối với Hoa Kỳ bắt nguồn từ việc nước này liên tục vi phạm mọi hình thức cam kết, một mô thức đáng tiếc vừa một lần nữa lặp lại.”
– Mohammad Bagher Ghalibaf, Chủ tịch Quốc hội Iran (phát biểu đăng trên mạng xã hội)
S&P Global Market Intelligence cho biết vào thứ Tư chỉ có 4 tàu được cho qua, mức thấp nhất theo ngày được ghi nhận cho tới thời điểm đó trong tháng 4.
Thị trường tài chính và crypto phản ứng ra sao với nguy cơ leo thang?
Khi tình hình Hormuz bị kiểm soát chặt, một bộ phận nhà giao dịch vẫn theo đuổi “TACO trade”, tức đặt cược rằng Trump sẽ lùi bước trước kịch bản xấu nhất.
Niềm tin này thể hiện rõ trước thời điểm Trump tạm dừng các cuộc tấn công dự kiến nhằm vào Iran chỉ vài phút trước hạn chót 8 p.m. ET. Sau khi có động thái tạm dừng, crypto và cổ phiếu tăng, trong khi giá dầu giảm mạnh.
Trước đó trong ngày thứ Ba, Trump từng cảnh báo rằng “cả một nền văn minh sẽ chết tối nay, không bao giờ có thể đưa trở lại nữa”. Dù vậy, thị trường đã nghiêng về kịch bản “hạ nhiệt” trước khi quyết định tạm dừng được xác nhận.
Chỉ số S&P 500 vừa có tuần tăng đầu tiên sau 6 tuần, tăng 3,4%. Barclays cho biết thị trường quyền chọn S&P 500 chỉ phản ánh mức bù rủi ro khiêm tốn trước hạn chót.
Những tín hiệu nào đang được giới quan sát theo dõi?
Các tín hiệu quan trọng nằm ở số tàu được phép qua eo Hormuz mỗi ngày, cơ chế xin phép với IRGC, và việc phí/điều khoản có phải chốt trước bằng tiền mã hóa hoặc nhân dân tệ như mô tả từ các bên môi giới.
Adam Kobeissi đã viết trên X rằng: “Các nhà đầu tư có tính hệ thống đang hoạt động trong điều kiện thị trường có thể là sinh lời nhất trong lịch sử ngay lúc này.”
Bàn giao dịch của Mizuho nhận định: “Có lẽ đó là sự pha trộn giữa chủ quan và tự tin. Nhà đầu tư không phớt lờ rủi ro, nhưng rõ ràng họ đang dựa vào lịch sử.”
Tổng kết
Iran được cho là đang giới hạn lượng tàu qua eo Hormuz và đặt thêm yêu cầu phối hợp, phí và phương thức thanh toán, khiến rủi ro gián đoạn hàng hải trở thành biến số đáng theo dõi. Trong khi đó, thị trường lại phản ứng theo kỳ vọng giảm leo thang khi Trump tạm dừng kế hoạch tấn công, kéo theo biến động trái chiều giữa crypto, cổ phiếu và dầu.
