Elon Musk nói trước bồi thẩm đoàn rằng trí tuệ nhân tạo có thể trở nên đủ nguy hiểm để xóa sổ loài người, trong phiên tòa giữa ông và CEO OpenAI Sam Altman.
Lời cảnh báo này xuất hiện trong ngày Elon dự phiên làm chứng đầu tiên tại tòa. Trọng tâm tranh chấp là ý tưởng ban đầu của OpenAI: một tổ chức vì lợi ích công chúng, không đặt lợi nhuận lên trên an toàn của con người, theo cách Elon mô tả.
Phiên tòa bắt đầu với tranh cãi về mục tiêu ban đầu của OpenAI
Phiên xử diễn ra sau khi quá trình chọn bồi thẩm đoàn kết thúc vào thứ Hai. Đến thứ Ba, luật sư của hai bên trình bày phần mở đầu, rồi Elon bước lên ghế nhân chứng. Cả Elon và Sam đều có mặt trong phòng xử án lúc đầu, nhưng Sam rời đi trước khi Elon bắt đầu trả lời.
Vụ kiện dự kiến kéo dài bốn tuần. Danh sách nhân chứng có thể gồm CEO Microsoft Satya Nadella, các nhà nghiên cứu AI, cùng các thành viên hội đồng quản trị hiện tại và cũ của OpenAI. Elon hiện là CEO của xAI, Tesla và SpaceX, còn Sam điều hành OpenAI.
Elon nói ông sáng lập ý tưởng OpenAI như một tổ chức phi lợi nhuận
Elon nói trước tòa rằng ông là người nghĩ ra ý tưởng, đặt tên, tuyển những người chủ chốt và cung cấp vốn. Ông cho biết mình hoàn toàn có thể lập công ty theo hướng vì lợi nhuận, nhưng đã không làm vậy.
Theo lời ông, các cuộc trao đổi ban đầu với Sam xoay quanh việc biến OpenAI thành một tổ chức từ thiện. Nếu có tiền dư, khoản đó sẽ được giữ lại như quỹ dự trữ. Elon nói mô hình này phải là một tổ chức độc lập, được miễn thuế theo điều khoản 501(c)(3). Ông cũng nhắc đến các tài liệu sáng lập có câu: “không ai được hưởng lợi từ tổ chức từ thiện này”.
Elon sau đó nói thẳng rằng nếu tòa kết luận việc “rút ruột một tổ chức từ thiện” là chấp nhận được, hoạt động quyên góp từ thiện ở Mỹ sẽ bị phá hủy. Phía pháp lý của OpenAI đã phản đối ngay sau phát biểu này.
OpenAI phản bác rằng Elon muốn kiểm soát công ty
Phía Sam cho rằng Elon đã không chuyển đủ 1 tỷ USD như cam kết. Luật sư của họ cũng nói Elon rời đi khi Sam, Greg Brockman và Ilya Sutskever không chấp nhận để ông kiểm soát công ty hoặc sáp nhập vào Tesla.
Phản tố của OpenAI cho rằng ChatGPT đã giúp công ty được chú ý toàn cầu sau khi ra mắt vào năm 2022. Trong hồ sơ, phía OpenAI viết rằng ChatGPT “đưa OpenAI vào tâm điểm chú ý mới” và “Musk không liên quan gì đến điều đó”.
Luật sư Bill Savitt của OpenAI dùng phần phát biểu mở đầu để công kích Elon. Ông nói Elon đã sử dụng lời hứa 1 tỷ USD để gây sức ép lên nhóm sáng lập. Savitt nói với bồi thẩm đoàn rằng vụ kiện này xảy ra vì “ông Musk không đạt được điều mình muốn ở OpenAI”. Ông cũng nói Elon “chưa bao giờ quan tâm OpenAI có phải là tổ chức phi lợi nhuận hay không” và “chưa bao giờ quan tâm đến an toàn AI”, rồi kết luận rằng thứ Elon quan tâm là “Elon Musk ở vị trí cao nhất”.
Vấn đề tài chính và cấu trúc mới của OpenAI trở thành tâm điểm
Elon nói các nhà sáng lập từng bàn về một bộ phận kinh doanh, nhưng lợi nhuận phải phục vụ cho tổ chức phi lợi nhuận chứ không kiểm soát nó. Ông nói họ có thảo luận về nhiều cách tài trợ cho hoạt động từ thiện, trong đó có việc lập công ty vì lợi nhuận hoặc để Tesla cung cấp vốn, miễn là “cái đuôi không ngoáy con chó”.
Elon cho rằng OpenAI đã hưởng lợi từ tiền mặt, ý tưởng, việc tuyển người và mạng lưới quan hệ của ông. Ông đang đòi khoảng 134 tỷ USD tiền bồi thường từ OpenAI và Microsoft, trong đó Microsoft là một trong các nhà hậu thuẫn lớn của OpenAI và cũng là bị đơn trong vụ kiện.
Ông cũng chỉ trích cấu trúc mới của OpenAI. Công ty hoàn tất tái cấu trúc vào tháng 10. Khi đó, bộ phận vì lợi nhuận vẫn do một quỹ phi lợi nhuận kiểm soát, nhưng công ty đã bỏ trần lợi nhuận. Sau đó, OpenAI gọi vốn 122 tỷ USD trong vòng huy động gần nhất.
Trong đơn kiện, phía Elon nói thay đổi này “đòi hỏi phải nói dối nhà tài trợ, nói dối thành viên, nói dối thị trường, nói dối cơ quan quản lý và nói dối công chúng”. Hiện chưa có thêm chi tiết tại tòa về cách các bên sẽ chứng minh những cáo buộc này.
Elon gắn tranh chấp với rủi ro an toàn AI
Elon nói AI bị kiểm soát kém có thể giống như hình ảnh trong Terminator, còn tương lai an toàn hơn nên gần với Star Trek. Lập luận của ông là OpenAI ban đầu được lập ra để đối trọng với các tập đoàn công nghệ chạy theo lợi nhuận, chứ không phải trở thành một công ty cạnh tranh bằng tiền và quyền kiểm soát.
Ông cũng nhắc đến một cuộc trò chuyện năm 2015 với đồng sáng lập Google Larry Page, người mà Elon nói đã gọi ông là “speciesist” vì đặt sự sống còn của loài người lên trên sự trỗi dậy của trí tuệ số. Elon dự kiến sẽ trở lại bục làm chứng vào thứ Tư.
Tổng kết
Vụ kiện giữa Elon Musk và Sam Altman hiện xoay quanh câu hỏi cốt lõi: OpenAI ban đầu được xây dựng như một tổ chức vì lợi ích công chúng hay đã chuyển hướng thành một mô hình ưu tiên lợi nhuận và quyền kiểm soát. Các lời khai đầu tiên cho thấy hai bên gần như đối lập hoàn toàn về vai trò của Elon, mục tiêu sáng lập và ý nghĩa của những thay đổi cấu trúc gần đây. Dữ liệu hiện có chưa đủ để kết luận bên nào sẽ thắng, vì phiên tòa vẫn mới bắt đầu và còn nhiều nhân chứng quan trọng phía trước.
