Chính phủ Mỹ dự định dành hơn 5 tỷ USD cho việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào nghiên cứu y sinh và tăng cường năng lực ứng phó các mối đe dọa sinh học.
Kế hoạch kết nối ngân sách liên bang, năng lực tính toán và dữ liệu nghiên cứu nhằm rút ngắn thời gian phát triển phương pháp điều trị, đồng thời đặt nghiên cứu nhạy cảm trong khuôn khổ an ninh sinh học chặt chẽ hơn.
- Hơn 5 tỷ USD được dành cho sáng kiến AI phục vụ nghiên cứu y sinh và an ninh sinh học.
- Bio Genesis Mission là nhánh y tế của Genesis Mission, với 278 sáng kiến được chọn trong vòng đầu tiên.
- Mỹ đồng thời siết quy định hợp tác nghiên cứu với các tổ chức bị xem là mối đe dọa an ninh.
AI trở thành trọng tâm trong nghiên cứu y sinh của Mỹ
Chính phủ Mỹ đang sử dụng trí tuệ nhân tạo để đẩy nhanh nghiên cứu y sinh và chuẩn bị cho các mối đe dọa sinh học, với nguồn kinh phí được Nhà Trắng công bố vượt 5 tỷ USD.
Giới chức Mỹ cho rằng khoản đầu tư này có thể rút ngắn thời gian đưa phương pháp chăm sóc cần thiết đến bệnh nhân và duy trì lợi thế khoa học của nước này. AI hiện được xem là một phần của hạ tầng trong y tế, an ninh quốc gia và nghiên cứu khoa học, bên cạnh các lĩnh vực tài chính và phần mềm.
Đối với các nhà nghiên cứu, bệnh nhân và cơ quan ứng phó khẩn cấp, trọng tâm của kế hoạch là khả năng dùng AI cùng năng lực tính toán để rút ngắn quá trình phát hiện và phát triển phương pháp điều trị.
Genesis Mission mở rộng sang lĩnh vực y tế
Genesis Mission là chương trình liên cơ quan của chính phủ Mỹ, được Tổng thống Trump khởi động thông qua một sắc lệnh hành pháp vào tháng 11 năm 2025.
Hơn 15 cơ quan liên bang đã đóng góp dữ liệu, ngân sách và cơ sở nghiên cứu cho nền tảng do Bộ Năng lượng Mỹ điều phối. Nền tảng này kết nối các nhà khoa học với năng lực tính toán và công nghệ AI dùng chung.
Nhánh y tế của chương trình mang tên Bio Genesis Mission. Giám đốc Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) Jay Bhattacharya cho biết sáng kiến này sẽ hỗ trợ nghiên cứu nguyên nhân bệnh và phát triển phương pháp điều trị mới, đồng thời tuân thủ các tiêu chuẩn khoa học nghiêm ngặt và nguyên tắc quản lý có trách nhiệm.
“Tăng mạnh năng suất của các nhà khoa học và nhà nghiên cứu Mỹ.”
– Michael Kratsios, Giám đốc khoa học Nhà Trắng
Bộ trưởng Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Robert F. Kennedy Jr. liên hệ sáng kiến với chiến dịch Make America Healthy Again. Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright cho biết 278 sáng kiến đã được chọn trong vòng đầu tiên.
Phân bổ ngân sách cho nghiên cứu và ứng phó sinh học
Ngân sách cho sáng kiến AI được xây dựng trên các khoản phân bổ liên bang dành cho những dự án y sinh đã được Quốc hội Mỹ thông qua.
| Hạng mục | Giá trị hoặc tỷ lệ |
|---|---|
| Tổng ngân sách tùy nghi trong dự luật FY2026 | 194,9 tỷ USD |
| Mức thay đổi so với FY2025 | Giảm 1,6% |
| Ngân sách dành cho NIH và ARPA-H | 48,7 tỷ USD |
| Ngân sách dành riêng cho NIH | 47,2 tỷ USD |
| Mức tăng ngân sách NIH so với FY2025 | 415 triệu USD |
| Ngân sách cho Cơ quan Quản lý Chuẩn bị và Ứng phó Chiến lược | 3,7 tỷ USD |
| Phân bổ cho BARDA | 1 tỷ USD |
| Phân bổ cho Project BioShield | 850 triệu USD |
| Phân bổ cho Kho Dự trữ Chiến lược Quốc gia | 1 tỷ USD |
Dự luật phân bổ ngân sách cho Bộ Lao động, Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh cùng Bộ Giáo dục được Thượng viện thông qua ngày 30 tháng 1 với tỷ lệ 71-29. Hạ viện thông qua dự luật ngày 3 tháng 2 với tỷ lệ 217-214, trước khi dự luật được ký thành luật trong cùng ngày.
“Dự luật hỗ trợ nghiên cứu y sinh có khả năng cứu sống con người.”
– Susan Collins, Chủ tịch Ủy ban
Nguồn tiền này bao gồm các chương trình nghiên cứu về nhiều bệnh, trong đó có ung thư, Alzheimer và xơ cứng teo cơ một bên (ALS).
An ninh nghiên cứu được siết chặt song song với đầu tư AI
Chính sách AI y sinh của Mỹ được triển khai đồng thời với các biện pháp hạn chế hợp tác trong những lĩnh vực nghiên cứu nhạy cảm.
Quỹ Khoa học Quốc gia Mỹ (NSF), cơ quan chịu trách nhiệm cho khoảng 25% hoạt động nghiên cứu học thuật cơ bản tại Mỹ, dự kiến ngăn các nhà khoa học nhận hỗ trợ của cơ quan hợp tác với những tổ chức bị chính phủ Mỹ xem là mối đe dọa an ninh, trong đó có một số trường đại học Trung Quốc.
Chính sách này dự kiến có hiệu lực từ ngày 1 tháng 10. Tại phiên điều trần ở Hạ viện ngày 15 tháng 7, Hạ nghị sĩ Cộng hòa John Moolenaar kêu gọi các cơ quan chính phủ khác áp dụng biện pháp tương tự. Hạ nghị sĩ Dân chủ Ro Khanna cảnh báo việc suy giảm nhân sự tại các cơ quan bảo vệ hoạt động nghiên cứu.
Quy định an toàn sinh học tiếp tục là vấn đề chính trị tại Mỹ. Ngày 29 tháng 7, Anthony Fauci viện dẫn Tu chính án thứ Năm và từ chối trả lời các câu hỏi của ủy ban Thượng viện do Rand Paul chủ trì. Fauci cho biết ông từng trả lời những câu hỏi tương tự trước đó.
Tác động tới lĩnh vực AI và DeSci
Đầu tư của chính phủ Mỹ cho AI đang mở rộng sang nghiên cứu y sinh và an ninh sinh học, thay vì chỉ tập trung vào các ứng dụng chatbot.
Diễn biến này có thể khiến AI y sinh và biosecurity trở thành những chủ đề được theo dõi trong lĩnh vực AI. Với các nhà đầu tư quan tâm đến token AI và DeSci, quy mô chi tiêu công cùng các giới hạn đối với nghiên cứu nhạy cảm là những yếu tố cần tiếp tục quan sát.
Tổng kết
Mỹ đang kết hợp đầu tư hơn 5 tỷ USD cho AI y sinh với các biện pháp tăng cường an ninh nghiên cứu. Genesis Mission, Bio Genesis Mission và nguồn ngân sách cho ứng phó sinh học sẽ là những cấu phần chính cần theo dõi.
